Τρίτη, 24 Νοεμβρίου 2020

Ευάγγελος Αυδίκος, Η νοσοκόμα, ΕΦΣΥΝ, 24 Νοεμβρίου 2020

Μες στου πολέμου τη φωτιά, πληγώθηκα μικρή μου και ήρθα νοσοκόμα μου, να γιάνεις την 

πληγή μου, τραγουδάει ο Γιάννης Παπαϊωάννου (στίχοι Μάνεση). Το τραγούδι αφηγείται την ιστορία μιας νοσοκόμας που αναλαμβάνει τη σωματική και τη συναισθηματική ίαση του πληγωμένου ιστορητή.

Αυτή η εικόνα πέρασε στον κινηματογράφο. Κλασική είναι η περίπτωση της Ζιλιέτ Μπινός στον «Αγγλο ασθενή», που αναλαμβάνει αυτόν τον διπλό ρόλο. Να θεραπεύσει το καμένο σώμα. Ομως, η διαδικασία της ίασης ανάβει άλλες φωτιές που πυρπολούν και τους δύο σ’ έναν παθιασμένο έρωτα. Ενδεχομένως, σ’ αυτή την υπόρρητη ερωτική σχέση αναφέρεται ο ποιητής. Ντυμένη στα λευκά σαν νοσοκόμα που μπαίνει και ακουμπά το χέρι στο μέτωπο – αλλιώς δεν έχουμε ποίημα. Ο ποιητής Λάσκαρης παραλληλίζει την επίσκεψη της έμπνευσης με την αντίστοιχη της νοσοκόμας στο δωμάτιο του ασθενούς. Είναι αυτός ο εσωτερικός συγκλονισμός που γεννά τον έρωτα για τη θεραπεία του άλλου.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο αφιερώνεται τούτο το κείμενο στη νοσοκόμα εν μέσω πανδημίας. Και για ταύτο, όπως θα έλεγαν οι παλιότεροι, επέλεξα τη λέξη νοσοκόμα. Συνηθίζεται στις μέρες μας η χρήση του όρου νοσηλευτής/τρια. Ετσι πρωτοξεκίνησα, βάζοντας αυτή τη λέξη στη λευκή σελίδα. Ομως, ένιωθα μια κρυάδα, σαν κάτι να έμπαινε ανάμεσά μας. Δεν μου μετέδιδε τον συγκλονισμό. Είναι πιο ουδέτερη η λέξη. Η νοσοκόμα εμπεριέχει τη φροντίδα του ρήματος κομώ. Που συνεπάγεται εμπιστοσύνη, έγνοια. Εναν υπολανθάνοντα έρωτα, αναγκαίο για την αντιμετώπιση της ασθένειας και του θανάτου που είναι συχνός επισκέπτης στα νοσοκομεία.

Η νοσοκόμα και οι νοσοκόμοι όταν υπάρχουν είναι τα πρόσωπα που φεγγοβολούν τον καιρό της πανδημίας. Κουβαλούν ένα τιτάνιο φορτίο στους ώμους τους. Μπαινοβγαίνουν στους θαλάμους και ο ήχος των βημάτων αλλάζει τον ρυθμό όσων νοσούν.

Η πανδημία έδωσε νέο νόημα στις λέξεις. Το πραγματικό. Εθεσε στο περιθώριο τα τετριμμένα στερεότυπα. Στις κορονοεντατικές η νοσοκόμα διασώζει τον ανθρωπισμό μας. Δεν βάζει στην προσωπική της πλάστιγγα την ιδιοτέλεια. Μπαίνει στη φωτιά γνωρίζοντας πως η φωνή της, η ματιά της μπορούν να μαλακώσουν τον πόνο. Ξέρει πως μπαίνει στη θέση των οικείων. Να υποστηρίξει την κλονισμένη ψυχική διάθεση. Είναι εκεί. Αεικίνητη. Εκπέμποντας αγάπη για τον συνάνθρωπο. Πίστη στο επαγγελματικό της καθήκον.

Η νοσοκόμα επιστρέφει στις απαρχές των ανθρωπιστικών αξιών. Που είναι ο έρωτας για τον συνάνθρωπο. Γι’ αυτόν που έχει απολέσει ο σύγχρονος πολιτισμός με τον στεγνό επαγγελματισμό. Εχει στα χέρια της και το σώμα και την ψυχή των ασθενών. Ξέρει πως το σώμα χωρίς την ψυχή είναι ευάλωτο. Εύκολα ηττάται από την ασθένεια. Και εισέρχεται στην κορονομονάδα με το δυνατό της όπλο: την αγάπη για τον άρρωστο. Μια ηρωίδα.

 

 

Το βασίλειο των σκουπιδιών


 

Λεμονιά, μια ελπίδα




 

Σάββατο, 21 Νοεμβρίου 2020

Τα πολυσπόρια, 21 Νοεμβρίου 2020

 

Το έθιμο με τα πολυσπόρια, 21 Νοεμβρίου τα Εισόδια της Θεοτόκου

Έχετε κάποια απορία ή παρατήρηση για το παρόν περιεχόμενο; Θα χαρούμε να σας ακούσουμε!

Τα Εισόδια της Θεοτόκου, 21 Νοεμβρίου, είναι μια γιορτή που συνδέεται με τη σπορά. Ανάλογα με τον τόπο και τις κλιματολογικές συνθήκες, η σπορά κατά την ημέρα αυτή αλλού είναι στο τέλος και αλλού στο μέσον της. Αν είναι στο τέλος, τότε η ονομασία που αποδίδουν στην Παναγία είναι «Αποσπερίτισσα». Αν είναι στο μέσον «Μεσοσπερίτισσα». Ο λαός θεωρεί την Παναγία, εκτός των άλλων, προστάτιδα της σοδειάς, γι’αυτό κατά την αρχαία συνήθεια, την «πανσπερμία», εισάγει στο ναό πολυσπόρια. Έτσι, προκύπτει και η ονομασία «Πολυσπορίτισσα».

Ο Δημήτριος Λουκάτος, καθηγητής της Λαογραφίας, γράφει ότι προσφέρεται στην Παναγία – Δήμητρα «ευχαριστήρια πανσπερμία για το καλό που πέρασε και το καλό που πρέπει να συνεχιστεί». Αφού η σοδειά του καλοκαιριού έχει καταναλωθεί περίπου στο μισό: «Μισό’φαγα, μισό’σπειρα, μισό’χω να περάσω», κατά το λαϊκό δίστιχο.

Τα πολυσπόρια

Την παραμονή ή ανήμερα των Εισοδίων της Θεοτόκου οι νοικοκυρές έβραζαν πολλά σπόρια, σιτάρι, καλαμπόκι, φασόλια, φακές, κουκιά, ρεβίθια, μπιζέλια για την οικογένεια και για να μοιράσουν στη γειτονιά τους, να τους ευχηθούν να γίνουν τα σπαρτά και να έχουν καλή σοδειά! Ένα πιάτο το πήγαιναν στην εκκλησία κατά τη λειτουργία και διαβαζόταν. Στη συνέχεια το μοίραζαν στον κόσμο (όπως τα κόλλυβα). Μέρος του κρατούσαν για στο σπίτι. Από αυτό έδιναν στα ζώα που χρησιμοποιούνταν παλιά στο όργωμα και το υπόλοιπο το έριχνε ο γεωργός στο χωράφι.

Ο Δημήτρης Λουκόπουλος διασώζει και μια άλλη συνήθεια των Αιτωλών: «σε πολλά χωριά παίρνουν πολυσπόρια και πάνε στην πηγή, τα ρίχνουν μέσα και λένε: όπως τρέχει το νερό να τρέχει το βιό. Παίρνουν νερό και γυρίζουν».

Όπως αναφέραμε, πρόκειται για μια αρχαία συνήθεια που δείχνει το σεβασμό των ανθρώπων στη μάνα φύση και στη ζωοδότρα γη. Ο αγροτικός κόσμος ήθελε να ευχαριστήσει τη γη που του χαρίζει καρπούς απαραίτητους για τη ζωή του. Έτσι το έθιμο συνεχίστηκε από τα αρχαία στα νεώτερα χρόνια. Η τεχνολογική εξέλιξη, τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα βελτίωσαν σημαντικά την απόδοση των αγροτικών καλλιεργειών. Η γη χαρίζει άφθονους καρπούς στους νεοέλληνες αγρότες.

Έτσι, δεν υπάρχει η ανάγκη να την εξευμενίσουν με διάφορα έθιμα… Πολλά από αυτά παραμελήθηκαν και ξεχάστηκαν. Ωστόσο, και σήμερα κάποιες νοικοκυρές, κυρίως από αγροτικές οικογένειες, συνεχίζουν το έθιμο αυτό. Στα Εισόδια της Θεοτόκου βράζουν πολυσπόρια. Το διατηρούν ως ένα ιδιαίτερο πιάτο συνδεδεμένο με την αγροτική καλλιέργεια και παραγωγή. Και κυρίως συνδεδεμένο με την Παναγιά μας, την Πολυσπορίτισσα. Εξάλλου στις μέρες μας η χύτρα ταχύτητας διευκολύνει το βράσιμο των σπόρων. Δεν απαιτείται πια εκείνη η χρονοβόρα διαδικασία βρασμού τους στην απλή κατσαρόλα στο τζάκι ή στο πετρογκάζ. Δείτε εδώ την παραδοσιακή συνταγή Πολυσποριών

Γράφει η Μαρία Ν. Αγγέλη, Δρ. Κοινωνικής Λαογραφία