Οδος Οφθλμιατρείου, Τζούρτζια, 16 Ιουλίου 2022

 

Βιβλιοπαρουσίαση ΟΔΟΥ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟΥ, ΤΖΟΎΡΤΖΙΑ, 16 Ιουλίου 2022

 

Μαρία Στασινοπούλου, Κώστας Κρυστάλλης, "σπαρακτικός και σπαραγμένος", περιοδικό Εντευκτήριο, τεύχος 123, σελ. 94-97

 

Ευάγγελος Αυδίκος, Οδός Οφθαλμιατρείου - Παρουσίαση από την Βούλα Σκαμνέλου, https://www.culturebook.gr/kritiki-parousiasi/evaggelos-avdikos-odos-ofthalmiatriou-parousiasi-apo-tin-voula-skamnelou.html?fbclid=IwAR2pUAXqfouJc6qflKKfSPG2lBCLoFNZgWJZcQ6ekuP7lTiVqfoYWbS1FiM

 

Ευάγγελος Αυδίκος, Οδός Οφθαλμιατρείου - Παρουσίαση από την Βούλα Σκαμνέλου

 Κριτική - Παρουσίαση

 

 Κυριακή, 06 Ιουνίου 2021

 

 0 Σχόλια

ΟΔΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟΥ

                                             Στον καπετάν Κρυστάλλη, τον πατέρα μου.

 https://www.culturebook.gr/kritiki-parousiasi/evaggelos-avdikos-odos-ofthalmiatriou-parousiasi-apo-tin-voula-skamnelou.html?fbclid=IwAR2pUAXqfouJc6qflKKfSPG2lBCLoFNZgWJZcQ6ekuP7lTiVqfoYWbS1FiM 

Η συγγραφή και η έκδοση του μυθιστορήματος του Βαγγέλη Αυδίκου, Οδός Οφθαλμιατρείου, νομίζω πως είναι σχεδόν η έκβαση μιας πληθώρας πράξεων θαυμασίας έκστασης και ενθουσιασμού, με αποδέκτη τον Κώστα Κρυστάλλη, ένας μαζικός «ευτυχισμός», λέξη σχεδόν αποσυρμένη, που χρησιμοποιεί και ο Κρυστάλλης. Η συναισθηματική φόρτιση που έφερε το βιβλίο, δε συνδέεται μόνο με την ποιότητα του έργου του ποιητή, αλλά και με τα βιώματα και τη μνήμη για τον θλίβερο βίο του τραγουδιστή της χαράς για τη ζωή και την ειρήνη. Βίος θλίβερος για τη φτώχεια, τις αδικίες που ετράβηξε, τις περιφρονήσεις που ένιωσε, επειδή ήταν ραγιάς. Αυτός ο «ισχνός, κοντός, ξηραγγιανός, μιας κλοτσιάς άνθρωπος», ο καταδικασμένος από τουρκικό στρατοδικείο στα Γιάννενα σε 25 χρόνια εξορία. Ο θάνατός του από φθίση σε ηλικία 26 ετών και τα πηγαινέλα της σακούλας των κοκάλων του, όταν εκτάφηκε ως μουσουλμάνος στην Άρτα, μπορούν να παραβληθούν με δεύτερο και τρίτο θάνατο.
  Η Οδός Οφθαλμιατρείου, στις εκδόσεις Εστία, έχει ένα ελκυστικό και εντυπωσιακό εξώφυλλο από τη Ρεβέκκα Βιτάλ και νομίζω πως είναι το πιο λογοτεχνικό βιβλίο του Αυδίκου. Το μυθιστόρημα αφιερώνεται στον Μιχάλη Γκανά, που νιώθει τον Κρυστάλλη σαν μικρότερο αδελφό του, δηλώνοντας έτσι τη σπουδαιότητα και την αξία της επιλογής της δημοτικής ως γλώσσας των ποιημάτων του, αλλά και το πώς μπήκε ο ίδιος στην αγάπη για όλα τα ψηλά βουνά, όπως ακριβώς περιγράφονται αυτά στον Αίγαγρο του Εμπειρίκου. Το βιβλίο χωρίζεται σε δώδεκα κεφάλαια με τίτλους που παραπέμπουν και ποιητικά στον Κρυστάλλη. Στο μυθιστόρημα επανέρχεται με πολλούς τρόπους το ερώτημα πώς δε θα ξενέψουμε. Ο Γιάννης Δάλλας, στο ποίημά του, με τίτλο «Ο γυρισμός του μετανάστη», μιλάει για την επιστροφή του: «πήγε λαντζιέρης και γυρίζει αμερικάνος». Αυτό αποτιμάται ως «αλλοτρίωση και αναστροφή πορείας». Εξ αντιθέτου: ο πρωταγωνιστής του Αυδίκου ο Κρυστ, ελληνοαμερικανός, δεύτερης γενιάς μετανάστης, δεν είναι λαντζιέρης αλλά απόφοιτος Πανεπιστημίου με καλή εργασία. Κατάγεται από το Συρράκο και όλο λέει σιιτς και σιιτς. Ο Κρυστ, μέσα από ένα πνεύμα αντιρρησιακό αρχικά ως προς τον Κρυστάλλη, διαλέγει την ποίηση «ως αντίβαρο στους αριθμητικούς υπολογισμούς». Αγοράζει όλα τα βιβλία του, τον μελετά και αποφασίζει να επιστρέψει στην Αθήνα, προκειμένου να κάνει τους ίδιους δρόμους μ' αυτόν συνομιλώντας μαζί του εκ βαθέων. Πίσω από την επιλογή της επιστροφής στην Αθήνα, ωραίος μύστης, με το υπόγειό του να έχει μετατραπεί σε ναό του Κρυστάλλη και του Σταυραετού, είναι ο θείος του, «αναζητητής της ευωχίας των λέξεων και της λογοτεχνίας». Πιστεύει πως η συνάντηση η ποιητική με τον Κρυστάλλη απαιτεί τελετουργίες, ενώ η γνώση δίνεται μόνο σε όσους την αναζητούν. Συγχρόνως ο Κρυστ θα αναζητήσει την ποίηση και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίζουν οι δεσμοί με τον τόπο, αλλά και οι ρίζες. Στην Οδό Οφθαλμιατρείου, ο Κρυστάλλης επανέρχεται ως απέθαντος Κωσταντής χωρίς άλογο, από το τραγούδι του Νεκρού αδελφού, παρόλο που στην εξέλιξη του μύθου υπάρχει ένα άλογο συνδεμένο με τον Τζον Γουέιν, μια απαγωγή και το κυνήγι των Ινδιάνων. Ο Κρυστάλλης γυρνάει πίσω για να «λογοδοτήσει», να διευκρινίσει, να εξηγήσει και να σταθεί μπροστά στους αναγνώστες λογοτεχνίας τον 21ο αιώνα, με τους θησαυρούς της ποίησής του. Η επιστροφή του είναι σαν το άνοιγμα μιας χρονοπύλης σε άλλη διάσταση, μια χρονική ρωγμή, ένας «γεφυρισμός» (Δάλλας), από τον 19ο αιώνα στον 21ο .Το βιβλίο είναι δομημένο με βαθιά τη γνώση των Απάντων του Κρυστάλλη και πολλά σχόλια πολιτικά και ιδεολογικά. Το νεανικό χιούμορ του νέου Κρυστάλλη δεν κρύβεται, καθώς επικοινωνεί με τους φίλους του σε μια γλώσσα χυμώδη, χωρίς σεμνοτυφία. Το μυθιστόρημα πλαισιώνουν και άλλα ερωτήματα: τι μπορούν να μάς πουν οι ποιητές και οι διανοούμενοι σε καιρούς δύσκολους, ποιες μπορεί να είναι οι οδηγίες χρήσεως, προκειμένου να ζήσουμε καλά και ως «ρέστοι βιοπαλαιστές» «ή εμιγκρέδες»; Τι μπορεί επίσης να συνδέει τον 19ο αιώνα με τον 21ο, τι γίνεται με τη μνήμη ανθρώπων και λαών, πώς μπορεί να αντιμετωπισθεί η κρίση, οι πεινασμένοι, οι ταπεινωμένοι, οι άρρωστοι, οι πρόσφυγες, ποιοι είναι οι τρομοκράτες και ποιους τρομοκρατούν; Όλα αυτά, δηλαδή, που συνοψίζονται στο ερώτημα πώς αλλάζει ο κόσμος. Στο βιβλίο υπάρχει έντονη κριτική στους μεγαλοσχήμονες και την εξουσία, ενώ περιγράφεται η πολιτική κρίση, η έντονη αναταραχή στο κέντρο της Αθήνας, ανάμεσα σε νέους που ζητάν το δίκιο τους και σε όσους βλέπουν στάσεις τρομοκρατικές σε αυτούς που τους συμπαραστέκονται.
  Ο ίδιος ο Κρυστάλλης, με βαθιά ειλικρίνεια, διά του Αυδίκου πάντα, ξαναβλέπει τη ζωή του, τη σκέφτεται και την κρίνει, ενώ αναστοχάζεται τα συμβάντα της και τα περιθώρια τροποποιήσεων. Γυρνάει, όμως, σ' αυτή τη ζωή, δυστυχώς, πάλι με την ίδια υλική πείνα. Αναρωτιέται, παράλληλα, ποιος θάνατος είναι καλύτερος: να πεθαίνεις από φθίση, αφού πρωτύτερα έχεις κερδίσει το λαχείο ή στο Δρομοκαϊτειο, συγκρίνοντας τον δικό του θάνατο με τον θάνατο του φίλου του Μιχαήλ Μητσάκη. Αν ο μετέπειτα πρωθυπουργός, Σπυρίδων Λάμπρος, φώναζε με ενθουσιασμό στον πατέρα του ποιητή στα τουρκοκρατούμενα Γιάννενα «Για το έθνος Μήτρο», καθώς άδειαζε η τσέπη του Μήτρου όσο εκείνος μιλούσε, ο Κρυστάλλης στη συνέχεια, δε θα βρει καμιά συμπαράσταση. Κυνηγημένος πρόσφυγας κατέφυγε στην Ελεύθερη Ελλάδα, περιμένοντας ματαίως αναγνώριση της εθνικής του δράσης. Αντίθετα, για την υποτροφία που περίμενε και που ήθελε, χωρίς να θεωρεί πως εξαργυρώνει ωφελιμιστικά τους αγώνες του, γράφει: «έμαθα από τη γραμματέα του πως η υποτροφία έγινε πουλί διαβατάρικο, ενεφανίσθη απροσδοκήτως, μου είπαν, ένας λαμπρός νέος εκ Πελοποννήσου». Στην εργασία που τού βρίσκει ο Σπυρίδων Λάμπρος στην Οδό Οφθαλμιατρείου ως τυπογράφου -τραγική ειρωνεία-, ο τραγουδιστής παίρνει το δηλητηριώδες αντιμόνιο. Οι στίχοιτων ποιημάτων του Κρυστάλλη είναι σκορπισμένοι σε όλο το κείμενο και υπογραμμίζουν, με την ομορφιά τους, την ανθρώπινη τρυφερότητα. Αλλά και αποσπάσματα από επιστολές και τα πεζά του έργα, βρίσκουν τη θέση τους, καθώς γίνεται και η αξιολόγησή τους. Μία απόφανση για το έργο του είναι πως το πεζογραφικό του είναι πολύ σημαντικό. Οι στίχοι του άλλωστε είναι αυτοί πουβοηθούν τον Κρυστ να νιώσει την πλημμυρίδα των ερωτικών συναισθημάτων: « Χαρά 'ς τον όπου σ' αγκαλιές δροσολογιέται τέτοιες. Χαρά ς τον που μ' αθάνατα τέτοια φιλιά κοιμάται». Ο σταυραετός άλλωστε, εμβληματικό ποίημα, επανέρχεται συχνά στο κείμενο, ενώ ο ερωτικός Κρυστάλλης διδάσκεται σε μεταπτυχιακούς φοιτητές και φοιτήτριες στα Γιάννενα. Το «κρουστάλλειο πάθος» άλλωστε του Κρυστ φαίνεται πωςείναι «επιδημία και ίαση», όπως λέει η αγαπημένη του Φωτεινή.
  Ο Κρυστάλλης αλλάζει τον Αυδίκο, όπως αλλάζει και τον Κρυστ, όπως τους άλλαξε όλους. Τον κάνει πιο συναισθηματικό, πιο ανοιχτό, του τακτοποιεί τη ζωή, ενώ οι δεσμοί με τους γονείς του παίρνουν νέο προσανατολισμό, επειδή προσεγγίζει τη βλάχικη παράδοση ξανά από την αρχή, πιστεύοντας πως η έντονη υπερδιέγερση που νιώθει «είναι το εισιτήριο για να ανοίξουν οι μπάρες της ψυχής». 

* Η Βούλα Σκαμνέλου είναι Φιλόλογος, τ. Σχολικός Σύμβουλος Φιλολόγων

Βραβείο ελληνικού μυθιστορήματος στην ΟΔΟ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟΥ, The Athens Prize for Literature, 22 Δεκεμβρίου 2020

Μάρω Βαμβουνάκη, Ένας αφηρημένος άντρας, Ψυχογιός

Λουκία Δέρβη, Θέα Ακρόπολη, Μεταίχμιο

Άντζελα Δημητρακάκη, Τίνα. Η ιστορία μιας ευθυγράμμισης, Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Φίλιππος Δρακονταειδής, Η πρόσοψη, Κέδρος

Μήτσος Κασόλας, Η γερακίνα, Καστανιώτης

Θωμάς Κοροβίνης, Ολίγη μπέσα ορέ μπράτιμε, Άγρα

Ηλίας Μαγκλίνης. Είμαι όσα έχω ξεχάσει, Μεταίχμιο

Καρολίνα Μέρμηγκα, Κάτι κρυφό μυστήριο, Μελάνι

Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Casa Μπιάφρα, Πατάκης

Για το έτος 2019 οι συγγραφείς - κριτές των ελληνικών μυθιστορημάτων ήταν οι Κωνσταντίνος Μπούρας, Ντίνος Σιώτης, Δημήτρης Σωτάκης και Κώστας Χατζηαντωνίου.

 

Κώστας Χατζηαντωνίου, Μια κρυστάλλινη ιαματική ματιά, εφ. Το Ποντίκι, 27 Αυγούστου 2020

 

Μ.Γ. Μερακλής, Ένα εύστοχο παράδειγμα. Ευάγγελος Αυδίκος, «Οδός Οφθαλμιατρείου», Βιβλιοπωλείον της «Εστίας» 2019

Το νέο βι­βλίο του Ευαγ­γέ­λου Αυ­δί­κου αντα­πο­κρί­νε­ται στους όρους του μυ­θι­στο­ρή­μα­τος, όπως δη­λώ­νο­νται, με την ικα­νό­τη­τα της ελ­λη­νι­κής γλώσ­σας να πλά­θει συν­θε­τι­κές λέ­ξεις. Αντι­κα­τα­στά­θη­κε ο αρ­χι­κά ευ­ρω­παϊ­κός όρος roman, που σε εμάς του­λά­χι­στον δεν σή­μαι­νε κά­τι ιδιαί­τε­ρο. Η ελ­λη­νι­κή ονο­μα­σία του μεί­ζο­νος αυ­τού εί­δους της πε­ζο­γρα­φι­κής λο­γο­τε­χνί­ας πε­ρι­λαμ­βά­νει και την εν μέ­ρει μυ­θι­κή διά­στα­ση της ιστο­ρί­ας. Έτσι εξη­γεί­ται και ο τί­τλος που έδω­σε ο Σε­φέ­ρης σε μιαν από τις πρώ­τες συλ­λο­γές του: «Μυ­θι­στό­ρη­μα» (1935).    
Το μυ­θι­στό­ρη­μα του Αυ­δί­κου πε­ριέ­χει εμ­φα­ντι­κά, όπως θα δει ο ανα­γνώ­στης, τη μυ­θι­κή διά­στα­ση, με την εξι­στό­ρη­ση του βί­ου μα­ζί με το έρ­γο (κα­τε­ξο­χήν την ποί­η­ση) του Κώ­στα Κρυ­στάλ­λη, ο οποί­ος έφυ­γε με­τά από μια στε­ρη­μέ­νη, με αβά­στα­χτη φτώ­χεια και κλο­νι­σμέ­νη υγεία βρα­χύ­βια ζωή του (πέ­θα­νε στα 26 χρό­νια του). Αστοί πνευ­μα­τι­κοί άν­θρω­ποι της Αθή­νας, εντε­λώς ανί­δε­οι για τον ιδε­ά­ζο­ντα πλού­το του τό­τε αγρο­τι­κού πο­λι­τι­σμού, που εκεί­νος εί­χε δυ­να­τά βιώ­σει, τον εί­δαν αφ’ υψη­λού και τον αγνό­η­σαν ή, χει­ρό­τε­ρα, ευ­τέ­λι­σαν τη συ­νει­σφο­ρά του στη λο­γο­τε­χνία μας (ακραίο πα­ρά­δειγ­μα υπήρ­ξε ο κα­θη­γη­τής της νε­ο­ελ­λη­νι­κής λο­γο­τε­χνί­ας Γιάν­νης Απο­στο­λά­κης, που πέ­τα­ξε τον Πα­λα­μά και τον Κάλ­βο στον κά­λα­θο των αχρή­στων!.)
Ο Αυ­δί­κος έχει το άξιο επαί­νου θάρ­ρος να χα­ρα­κτη­ρί­ζει τον Κρυ­στάλ­λη «σπου­δαίο δη­μιουρ­γό» και το δη­λώ­νει με­τά λό­γου γνώ­σε­ως, για­τί γνώ­ρι­σε, πράγ­μα­τι, την ει­λι­κρι­νή, εν­δό­μυ­χη φυ­σιο­λα­τρία του. Και με βά­ση αυ­τή, αλ­λά συγ­χρό­νως και με μια σχε­δόν εξα­ντλη­τι­κή ανα­δί­φη­ση στις πη­γές, έγρα­ψε την πα­ρού­σα βιο­γρα­φία, συ­μπλη­ρω­μέ­νη, όπως εί­πα, με «μύ­θο»^. αυ­τός συ­νί­στα­ται εδώ σε προ­ε­κτά­σεις εσω­τε­ρι­κών δια­θέ­σε­ων και αντι­δρά­σε­ων του Κρυ­στάλ­λη. Οι προ­ε­κτά­σεις αυ­τές κα­τέ­λη­ξαν και σε προ­σω­πο­ποι­ή­σεις. Μία από αυ­τές εί­ναι του Κρυστ, Κριστ, Χρή­στος, που εί­ναι εγκα­τε­στη­μέ­νος οι­κο­γε­νεια­κά στην Αμε­ρι­κή, που απο­φα­σί­ζει να έλ­θει στην Ελ­λά­δα να ασχο­λη­θεί με τον… Κρυ­στάλ­λη, ολο­κλη­ρώ­νο­ντας τη δια­τρι­βή του με το να με­λε­τή­σει και να πει τώ­ρα όλα, όσα πριν από ενά­μι­ση αιώ­να δεν εί­χε προ­λά­βει να πει.

Ο Κρυ­στάλ­λης αφι­κνεί­ται στην Αθή­να το 1888 , όπου εί­χε κα­τα­φύ­γει με­τά τη δη­μο­σιο­ποι­η­μέ­νη ποι­η­τι­κή σύν­θε­σή του για την Ελ­λά­δα «Αι Σκιαί του Άδου», αφού οι Τούρ­κοι ζη­τού­σαν τη σύλ­λη­ψη και τι­μω­ρία του. Ανα­γκά­στη­κε να δου­λεύ­ει για ένα κομ­μά­τι ψω­μί κά­τω από σκλη­ρές συν­θή­κες, που οδή­γη­σαν το αδύ­να­το σε αντο­χές σώ­μα πο­λύ γρή­γο­ρα στο θά­να­το. Πο­λύ του εί­χε κο­στί­σει και η απο­γο­ή­τευ­σή του από αν­θρώ­πους, που πολ­λά του εί­χαν υπο­σχε­θεί, αλ­λά δεν τή­ρη­σαν κα­μία κα­μιάν υπό­σχε­ση.
Η αφή­γη­ση αρ­χί­ζει να υφαί­νε­ται από την πρώ­τη στιγ­μή της άφι­ξής του στην Ελ­λά­δα, με πλή­θος πε­ρι­στα­τι­κών και προ­σώ­πων που ανά­γο­νται στην επο­χή του δεύ­τε­ρου μέ­ρους του 19ου αιώ­να, ενώ ο εξα­με­ρι­κα­νι­σμέ­νος Κρυστ, μο­λο­νό­τι αντι­στέ­κε­ται μέ­σα του ο ψυ­χι­σμός ο ίδιος του Κρυ­στάλ­λη, με­τα­φέ­ρει τον αντί­στοι­χο πο­λι­τι­σμό των δι­κών του χρό­νων. Χρη­σι­μο­ποιεί το με­τρό στις με­τα­κι­νή­σεις του, γρά­φει με το κο­μπιού­τερ και όλα τα άλ­λα. Εί­ναι στιγ­μές που οι δύο «κουλ­τού­ρες» τεί­νουν να προ­κα­λέ­σουν ένα πα­ρά­ξε­νο γλωσ­σι­κό και γε­νι­κό­τε­ρα πο­λι­τι­σμι­κό ανα­κά­τε­μα, όμως ο Αυ­δί­κος με την τε­χνι­κή του το με­τα­τρέ­πει σ’ ένα εναρ­μο­νι­σμέ­νο όλο. Γρά­φει ο ίδιος σ’ ένα ση­μείο, πως με αυ­τό ανα­με­τρά­ται το πα­ρα­στρα­τη­μέ­νο πα­ρελ­θόν με το μέλ­λον.
Βέ­βαια δεν θέ­λει σαν ψευ­δο­μά­ντης να προ­φη­τεύ­σει και το μέλ­λον πα­ρα­στρα­τη­μέ­νο. Από στοι­χεία εντού­τοις, που ο προ­σε­κτι­κός ανα­γνώ­στης μπο­ρεί να εντο­πί­σει στο έρ­γο, μπο­ρεί, νο­μί­ζω, να υπο­λο­γί­ζει κι αυ­τό τέ­τοιο (ή και χει­ρό­τε­ρο). Σκέ­πτε­ται ο πα­λαιός Κρυ­στάλ­λης, αλ­λά και ο νέ­ος (που όμως φυ­λά­ει μέ­σα του και τον πα­λαιό, προ­σφυώς εφαρ­μό­ζε­ται εδώ το αρ­χαίο σχή­μα «εν διά δυοίν»): « Νιώ­θω να χο­ρεύ­ουν οι φω­νές. Δεν μπο­ρώ να ησυ­χά­σω. Μπερ­δεύ­ο­νται η μία με την άλ­λη, σαν τους ρα­διο­φω­νι­κούς σταθ­μούς που διεκ­δι­κούν την ίδια συ­χνό­τη­τα. Να ’ναι η αγω­νία μου να μά­θω; Να συ­νε­χί­σω αυ­τό που άφη­σα στη μέ­ση; Μα­κα­ρί­ζω όσους πρό­λα­βαν να ακού­σουν».
Λί­γες γραμ­μές πιο κά­τω βρί­σκω κι έναν προει­κα­σμό, από το πα­ρελ­θόν, του μέλ­λο­ντος: «Κοι­τά­ζω τους Κα­λαρ­ρύ­τες και το Συρ­ρά­κο. Σαν προ­σευ­χή ση­κώ­νε­ται ο κα­πνός και σαν κα­πνός από κα­μέ­νο σπί­τι, χρό­νια, που χρό­νια όλοι έχουν φύ­γει κι αυ­τό κα­πνί­ζει μο­να­χό του». Οι Κα­λαρ­ρύ­τες, το Συρ­ρά­κο, ο κα­πνός, το κα­μέ­νο σπί­τι, η φυ­γή, όλες αυ­τές οι λέ­ξεις έχουν κι έναν ευ­ρύ­τα­το συμ­βο­λι­σμό ανα­φο­ράς στο σύγ­χρο­νο πο­λι­τι­σμό.
Στο βι­βλίο εμ­φα­νί­ζο­νται πρό­σω­πα γυ­ναι­κών, κο­ρί­τσια, όπως τα εί­χε αγα­πή­σει και πο­λύ τα εί­χε φα­ντα­στεί ο Κρυ­στάλ­λης- και στα όνει­ρά του. Νο­μί­ζω πως στο θέ­μα αυ­τό των γυ­ναι­κών, απλω­μέ­νο σε με­γά­λη έκτα­ση, απα­ντά­ται και η πιο με­γά­λη σχέ­ση του «μύ­θου» με την «ιστο­ρία».
Η Φω­τει­νή γρά­φει σε επι­στο­λή της στον Κρυστ, μό­νο σ’ αυ­τόν, κι έχει ση­μα­σία, κα­θώς μπο­ρεί να του λέ­ει και τα εξής: «Εί­χε κολ­λή­σει πά­νω μου, σα χαλ­κο­μα­νία, το μπλου­ζά­κι που φο­ρού­σα, ένα με τη σάρ­κα .Ήθε­λα να εί­σαι μα­ζί μου, να πέ­σουν οι παλ­μοί μου».
Ο μύ­θος, το μυ­θι­κό στοι­χείο, πε­ρι­λαμ­βά­νει δο­μι­κά και το στοι­χείο της με­τα­φο­ράς. Από το συμ­βο­λι­κό η σκέ­ψη με­τα­φέ­ρε­ται στο πραγ­μα­τι­κό, που μπο­ρεί να εί­ναι και πε­ρισ­σό­τε­ρα από ένα, ανά­λο­γα με τις ερ­μη­νεί­ες που εί­ναι δυ­να­τό να δί­νο­νται..

Η «Οδός Οφθαλ­μια­τρεί­ου» εί­ναι δυ­να­τό να υπο­δη­λώ­νει και τη σύ­γκρι­ση δύο πο­λι­τι­σμών: του πα­ρελ­θό­ντος και του πα­ρό­ντος πο­λι­τι­σμού. «Αλ­λά­ζουν οι επο­χές». Αλ­λά υπάρ­χουν και αλ­λα­γές απα­τη­λές. Δεν εί­ναι πα­ρά πα­ραλ­λα­γές μί­ας και μό­νο επο­χής, πε­ρι­πλε­κό­με­νης σε μια δει­νή αντι­νο­μία που προ­κα­λεί η τε­ρά­στια ανά­πτυ­ξη της τε­χνο­λο­γί­ας και η προϊ­ού­σα πνευ­μα­τι­κή υπα­νά­πτυ­ξη.
Την αλ­λα­γή αυ­τή υφί­στα­ται και η ποί­η­ση (με την ευ­ρύ­τε­ρη έν­νοια της λο­γο­τε­χνί­ας), πε­λα­γω­μέ­νη σε στρυφ­νούς, στε­γνούς, εγκε­φα­λι­κούς τρό­πους δια­τύ­πω­σης των νοη­μά­των. Οι αυ­το­ε­παι­ρό­με­νοι ως μο­ντέρ­νοι και προ­ο­δευ­τι­κοί απα­ξιώ­νουν τους «ελάσ­σο­νες» του πα­ρελ­θό­ντος. Ο Αυ­δί­κος συ­νι­στά ως σκό­πι­μη την κα­λό­πι­στη ανα­θε­ώ­ρη­ση των βια­στι­κά απα­ξιω­μέ­νων προ­γε­νέ­στε­ρων δη­μιουρ­γών, μ’ ένα εύ­στο­χο, εξαι­ρε­τι­κά με­λε­τη­μέ­νο και καλ­λι­τε­χνι­κά πλα­σμέ­νο πα­ρά­δειγ­μα.

[ Ο Κ. ΚΡΥ­ΣΤΑΛ­ΛΗΣ ΣΤΟΝ «ΧΑΡ­ΤΗ»]

 

Παναγιώτης Νούτσος, Ένας συγγραφέας με τρεις υποστάσεις, Εφημερίδα των Συντακτών/Νησίδες, 1-2 Αυγούστου 2020

Η ΟΔΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟΥ ΣΤΑ ΒΡΑΒΕΙΑ PUBLIC , ΨΗΦΙΣΤΕ ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΚΥΡΙΑΚΗ,

Καλημέρα σε όλες και όλους. Θερμές ευχαριστίες που ψηφίσατε την ΟΔΟ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟΥ. Μας φέρατε στην τελική δεκάδα της κατηγορίας "ελληνικό μυθιστόρημα" των βραβείων public 2020. Είναι μια ικανοποίηση. Για τις επόμενες δέκα ημέρες ξαναψηφίζουμε. Κάνουμε τα ίδια βήματα. 1. Κάνουμε κλικ στον σύνδεσμο
Καλημέρα σε όλες και όλους. Θερμές ευχαριστίες που ψηφίσατε την ΟΔΟ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟΥ. Μας φέρατε στην τελική δεκάδα της κατηγορίας "ελληνικό μυθιστόρημα" των βραβείων public 2020. Είναι μια ικανοποίηση. Για τις επόμενες δέκα ημέρες ξαναψηφίζουμε. Κάνουμε τα ίδια βήματα. 1. Κάνουμε κλικ στον σύνδεσμο
https://www.publicbookawards.gr/2020/vote2020.php
2. Επιλέγουμε το βιβλίο οδός οφθαλμιατρείου, τα βιβλία βρίσκονται σε σειρά, σύμφωνα με το αρχικό γράμμα του τίτλου. 3. Κάνουμε καταχώρηση ψήφων. 4. Πατάμε την ένδειξη ολοκληρώθηκε. 5. Εισάγουμε το μέιλ μας και πατάμε την ένδειξη υποβολή. 6. Για να θεωρηθεί έγκυρη η ψήφος μας, πηγαίνουμε στο μέιλ μας και ανοίγουμε το μέιλ που έχει στείλει το public. Σας ευχαριστώ για την τιμή που μας κάνετε. Ο Κώστας Κρυστάλλης έχει συγκινηθεί από την αγάπη σας
https://www.publicbookawards.gr/2020/vote2020.php 

Δείτε λιγότερα

2. Επιλέγουμε το βιβλίο οδός οφθαλμιατρείου, τα βιβλία βρίσκονται σε σειρά, σύμφωνα με το αρχικό γράμμα του τίτλου. 3. Κάνουμε καταχώρηση ψήφων. 4. Πατάμε την ένδειξη ολοκληρώθηκε. 5. Εισάγουμε το μέιλ μας και πατάμε την ένδειξη υποβολή. 6. Για να θεωρηθεί έγκυρη η ψήφος μας, πηγαίνουμε στο μέιλ μας και ανοίγουμε το μέιλ που έχει στείλει το public. Σας ευχαριστώ για την τιμή που μας κάνετε. Ο Κώστας Κρυστάλλης έχει συγκινηθεί από την αγάπη σας
https://www.publicbookawards.gr/2020/vote2020.php 

Δείτε λιγότερα

Ο Σπύρος Μπρίκος γράφει για την Οδό στον Μανδραγόρα του Ιουνιου 2020

Κων.Μπάδα, Ο Κώστας Κρυστάλλης και ο Κρυστ Σουλτις, περ.Πόρφυρας, τεύχος 171, 2020

Το ταξίδι της ΟΔΟΥ άρχισε από τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης, 12 Μαϊου 2019