Πέμπτη, 11 Ιουλίου 2019

Επιλογή : Κώστας Τραχανάς,Βιβλία για το Καλοκαίρι


                                               
Τα βιβλία αποτελούν τους φίλους που μπορούν να μας ταξιδέψουν, να μας κρατήσουν συντροφιά , να μας ανοίξουν ένα νέο παράθυρο στον κόσμο, να μας διδάξουν νέα πράγματα , να μας αποφορτίσουν από το στρες της καθημερινότητας. Τα βιβλία μπορούν να μας συγκινήσουν και να μας προβληματίσουν. «Τα βιβλία δίνουν ψυχή στο Σύμπαν, φτερά στο μυαλό ,τροφή στη φαντασία και στη ζωή τα πάντα» είπε ο Πλάτων. Όπως έγραφε και ο Τόμας Καρλάιλ : « Τα βιβλία μου είναι φίλοι που ποτέ δεν με απογοητεύουν ». Με ένα βιβλίο …γυρίζεις σελίδα.
Για το Καλοκαίρι σας προτείνουμε κάποια σπουδαία και αγαπημένα βιβλία .
Καλό Καλοκαίρι.
1.     Η διαδρομή και το κόμιστρο Σ.Γαλανός Εκδόσεις Λιβάνης
2.     Μια ζωή Αναγέννηση Άρτας Ν.Γιώτης Ιδιωτική Έκδοση
3.     Οδός Οφθαλμιατρείου Ε.Αυδίκος Εκδόσεις Εστία
4.       1177 π.Χ. -Όταν κατέρρευσε ο πολιτισμός Ε.Κλάιν  Εκδόσεις Ψυχογιός
5.       Μπλε νότες σε κόκκινο φόντο  Μ.Μαλτ   Εκδόσεις Κέδρος
6.       Γιατί το μέλλον μια μικρή κουκίδα Κ.Αδαλόγλου (Ποίηση) Εκδόσεις Σαιξπηρικόν
7.       Γιατί ο Όμηρος έχει σημασία  Α.Νίκολσον Εκδόσεις Ψυχογιός
8.     Κωνσταντινούπολη-Μια ιστορία τριών πόλεων Μ.Χιουζ  Εκδόσεις Ψυχογιός
9.       Μια αυτοβιογραφία   Α.Κρίστι Εκδόσεις Ψυχογιός
10.       Τις νύχτες έπαιζε με τις σκιές Τ.Μπάιλα Εκδόσεις Ψυχογιός
11.   Ο πασάς της κουζίνας Σ.Ερσίν Εκδόσεις Ωκεανός
12.   Η γυναίκα του πρέσβη Τ.Στέϊλ  Εκδόσεις Ωκεανός
13.   Αναπιάσματα -Μιλώντας για την οικονομία με τα παιδιά μου Χ.Μέγας Εκδόσεις Καμπύλη
14.       Δον Κιχώτη Ντα Λα Μάντσα Μέρος ΙΙ- Ο ευφάνταστος ιππότης Δον Κιχότε Ντε Λα Μάντσα  Εκδόσεις  Εστία
15.   Ο Ελ και η Ζεβ  Σ.Ρίζου Εκδόσεις Οσελότος (Εφηβική Λογοτεχνία)
16.   Το πριγκιπότο Π.Κουρτζή Εκδόσεις Ψυχογιός
17.   Έγκλημα στο Όριαν Εξπρές Α.Κρίστι Εκδόσεις Ψυχογιός
18.   Η μοναξιά είναι από χώμα Μ.Βαμβουνάκη  Εκδόσεις Ψυχογιός
19.   Υπόγειος σιδηρόδρομος Κ.Γουάϊτχεντ Εκδόσεις Ψυχογιός
20.       Ποίηση και αλήθεια (άποψη) -Ένας μονόλογος με τα ποιήματα της Αναστασία Κόκκινου Δ. Κατσαφάνας Εκδόσεις Κουκκίδα
21.   Πάνος Γαβαλάς. Μια φωνή όλο φως Δ.Μανιάτης  Εκδόσεις Λιβάνης
22.   Κροίσος-Ο τελευταίος βασιλιάς της Λυδίας Τ.Λιτς Εκδόσεις Κέδρος
23.   Τα συναξάρια της μικρής πατρίδας Θ.Παπαθεοδώρου Εκδόσεις Ψυχογιός
24.       Ο γαλατάς Α.Μπερνς Εκδόσεις Gutenberg
25.   Ο νόμος των διαδόχων Γ.Κωτσοκώστας Εκδόσεις Πηγή
26.       Το θρόισμα των πεύκων Ν.Μπιλανάκης Εκδόσεις Οσελότος
27.  Κατακλυσμός, Ανθρωποφαγία, Γεωργία (Πολιτισμός)- Μια θεωρία για την εξέλιξη του ανθρώπου Γ.Βασδέκης Εκδόσεις Γαβριηλίδης
28.   Και τώρα ανθρωπάκο ;  Χ.Φάλαντα Εκδόσεις Gutenberg
29.   Επιχείρηση σφαγή  Ρ.Γουέλς Εκδόσεις Ακυβέρνητες Πολιτείες
30.       Του χιονιού  Τ.Βενέτη Εκδόσεις Ροδακιό
31.   Ή μην βλάπτειν -Ιστορίες για τη ζωή, τον θάνατο και τη χειρουργική εγκεφάλου Χ.Μαρς Εκδόσεις Οξύ
32.   Η μορφή των λειψάνων Τ.Γ.Βάσκες Εκδόσεις Ίκαρος
33.   Το μυστικό του Τσίμνεϊς Α.Κρίστι Εκδόσεις Ψυχογιός
34.   Φοβού τους Δαναούς Φ.Κέρρ Εκδόσεις Κέδρος
35.   Το μέτρο του ηρωισμού Α.Μαρκολόνγο Εκδόσεις Πατάκη
36.       Καινούργια μέρα Ν.Χρυσός Εκδόσεις Καστανιώτη
37.   Γερμανικό Φθινόπωρο Σ.Ντάγκερμαν Εκδόσεις Καστανιώτης
38.   Το φίδι Σ.Ντάγκερμαν Εκδόσεις Καστανιώτης
39.   Αυτή τη νύχτα την είδα Ν.Γιάντσαρ Εκδόσεις Καστανιώτης
40.       Ο Κόμης του Μόντε-Χρίστο Τόμοι Α και Β  Α.Δουμάς Εκδόσεις Εστία
41.    Το δέμα Σ.Φίτζεκ Εκδόσεις Διόπτρα
42.   Η τέχνη της απώλειας Α.Ζένιτερ Εκδόσεις Πόλις
43.       Γάμπαρη  Αμβρακικού Γ.Τάτση Εκδόσεις Γαβριηλίδης

                                 

the latest issue of Storytelling, Self, Society is a special issue titled “Storytelling for Health,” the product of a 2017 conference by the same name held in Swansea, Wales.



Volume 15, Number 1 (Spring 2019)
Special Issue: Storytelling for Health

Introduction to the Storytelling for Health Special Issue
Emily Underwood-Lee and Prue Thimbleby

“Roving” and Recovery in Storytelling for Mental Health: Reclaiming the City, Resingularizing Ourselves
Cath Heinemeyer

Digital Storytelling and the Role of Meta-Orators in Institutional Listening
Naomi Sunderland and Nicole Matthews 

Invisible Breath
Alice Malpass and Elspeth Penny

Exploring the Intersections of Storytelling and Visual Arts: Indigenous Peoples’ Experiences of Cancer
Roanne Thomas, Christine Novy, Wendy Gifford, Viviane Grandpierre, Jennifer Poudrier, and Ovini Thomas

The Story of Georgie Muscles: A Narrative Approach to Nurturing Well-Being and Evidence-Enriched Practice in Health and Social Care
Nick Andrews and Cheryl Beer

Collective Storytelling for Health: A Three-Part Story
Leah Salter and Jemma Newkirk

Re-Storying Lives Using Creative Writing: A Client-Oriented Approach to Overcoming the Health Impacts of Domestic and Family Violence
Leanne Dodd

Γλέντι με Μικρασιάτικα στον Βόλο, 15 Ιουλίου , ώρα 9 μ

M

Τετάρτη, 10 Ιουλίου 2019

Της Πόλυς Χατζημανωλάκη, Θάνατος από μελάνι, εφημερίδα Αυγή/Ημερολόγια Αναγνώσεων,9 Ιουλίου 2019








Δεν πάει καιρός που περπατούσα στους δρόμους του Εδιμβούργου φωτογραφίζοντας τον τάφο μιας Clarinda στο νεκροταφείο της Canongate. Δίπλα στον σύζυγό της, ανώνυμη στην αιωνιότητα, είχε δεχτεί τις ερωτικές επιστολές του Robert Burns. Αυτός που είχε εμπνεύσει τη νοσταλγία στον Αλ. Παπαδιαμάντη για το νησί του και έφερνε στον νου του τους στίχους του Σκώτου αοιδού, «η καρδιά μου είναι στα ψηλώματα, η καρδιά μου δεν είναι εδώ». Είχα φευγαλέα σκεφτεί πως ο δικός μας ποιητής των ψηλωμάτων είναι ο Κώστας Κρυστάλλης - ποιος άλλος είχε τραγουδήσει με τις φτερούγες του σταυραετού του το μεγαλείο των βουνών της πατρίδας του; Ωστόσο, θύμα μιας παρεξήγησης, μιας αδικίας που συντελείται εδώ και χρόνια εις βάρος του λογοτεχνικού αναστήματος του ποιητή, δεν ανέφερα τον Κρυστάλλη στα μικρά οδοιπορικά κείμενα που έστελνα στο Διαδίκτυο από τη Σκωτία.
Λυπάμαι. Εκ των υστέρων, ο Ευάγγελος Αυδίκος, ο μελετητής του Κρυστάλλη και συγγραφέας του μυθιστορήματος «Οδός οφθαλμιατρείου», μου επιβεβαίωσε πως ήδη το 1917 ο Κωστής Παλαμάς είχε παρομοιάσει τον Κώστα Κρυστάλλη με τον Robert Burns. Σημάδι του κοσμοπολιτισμού του εθνικού μας ποιητή και της ευθυκρισίας του, δικαίωση εκ των υστέρων του ποιητή των βουνών που ήρθε στην Αθήνα κυνηγημένος από την υπό οθωμανική κατοχή Ήπειρο και πέθανε μόλις στα είκοσι έξι του χρόνια από φυματίωση, μια ασθένεια που χειροτέρεψε από τις ανθυγιεινές συνθήκες της εργασίας στο υπόγειο τυπογραφείο, τη δηλητηρίαση από το αντιμόνιο.
Το βιβλίο του Ευάγγελου Αυδίκου είναι μια συνομιλία με τον ποιητή σε όλους τους τόπους και τους χρόνους, στα βήματά του, στην ιστορία του, στο παρόν. Κυρίως όμως μια λογοτεχνική σύνθεση με αφορμή την ποίηση του ποιητή και των επιγόνων του (και των προγόνων του). Ένας μεγάλος βιβλιογραφικός κατάλογος λογοτεχνικών ανταλλαγών δίνεται στις σημειώσεις, όπου το άλογο του Παυλόπουλου, ο άνδρας με τον κεραυνό της Ζυράνας Ζατέλη, τα παλιά πουλιά του Μιχάλη Γκανά, ο βράχος του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, το τραγούδι του Σωτήρη Πέτρουλα, η λήθη του Λορέντζου Μαβίλη αλληλοσυμφύρονται με πολύπλοκες σχέσεις συγγένειας, με αμοιβαίους χαρακτηρισμούς, φράτι, νιπότι, εγγόνι μου, αδελφέ μου - μια σύντηξη, ένα διακειμενικό πανηγύρι.
Με αφορμή την επιστροφή στην Ελλάδα ενός νεαρού Ελληνοαμερικανού, απογόνου του Κρυστάλλη, του Χρίστου Κρυστ, που αναζητά τα ίχνη του ποιητή, η δημιουργικότητα, η γραφή, η ποιητική, η βιογραφία, τα πάθη και οι καημοί του ποιητή αναζωογοννούνται, δικαιώνονται, συνομιλούν με το παρόν (το παρελθόν και το μέλλον), με τη δημιουργία, την ποίηση. «Επλάσθηκα ποιητής, αδελφέ Μίχο. Επλάσθηκα να ζω με τον ιδανικό κόσμο όπως οι ποιητές όλοι» απευθύνει η προβολή του Κ.Κ. στον Ηπειρώτη Μιχάλη Γκανά στο βιβλίο - που θυμίζει αναπόφευκτα τον αφορισμό του Φραντς Κάφκα: «Εγώ δεν είμαι τίποτε άλλο παρά λογοτεχνία και δεν μπορώ και δεν θέλω να είμαι τίποτε άλλο».
Συνέχεια της συσχέτισης με τον Κάφκα και οι παρατηρήσεις πιο κάτω, ματιές στα μυστήρια των συμβόλων, τις όμοιες διαδρομές που βρίσκουν στην ανθρώπινη ψυχή και στους φαρμακερούς τρόπους της γραφής. Εννοώ την αμείλικτη σχέση θανάτου και γραφής όπως εκφράζεται στη σωφρονιστική αποικία του Κάφκα, κείμενο στο δέρμα του μελλοθάνατου Παραπέμπω στο «Το γράμμα σκοτώνει ενώ το πνεύμα ζωοποιεί. [...]". «Στη σωφρονιστική αποικία του Κάφκα» Πινακίδες από κερί 9 Μαρτίου 2017). Ομοίως τούτο (το «γράμμα») εκπληρώνει την τραγική του αποστολή στη λογοτεχνική σύνθεση - αποκατάσταση του Κώστα Κρυστάλλη όπως την επιχειρεί ο Ευάγγελος Αυδίκος:
α. Με τη συμβολική εγχάραξη -τιμωρία παρουσία όλων- με το μελάνι από τα δάχτυλα της αγαπημένης Αλεξάνδρας. Το δέρμα του ποιητή, καμβάς για μια ολοκληρωτική εξοντωτική καρικατούρα, επιβολή ποινής, μουστάκια, ήλιος, σελήνη, καμπύλες, ο κόσμος όλος πάνω του - το δέρμα είναι μια επιφάνεια που περιμένει να της επιβληθεί ο πολιτισμός γράφει ο Λεβί Στρος. β. Με την παραδοχή των γυναικών στην αφήγηση ότι «το μελάνι είναι δηλητήριο», η γλώσσα και τα λόγια είναι σαν τη σουπιά που χύνει το μελάνι της. γ. Με την τελειωτική θανάτωση του Κρυστάλλη - δηλητηρίαση από τα βιβλία, από τον κόσμο του τυπογραφείου και το αντιμόνιο.
Συγκλονισμένη από τη δημιουργική ανάσταση του ποιητή, ένα βιβλίο που συστήνω ανεπιφύλακτα.

Τρίτη, 9 Ιουλίου 2019

Ευάγγελος Αυδίκος, Ο Μορίς και οι κοκορόμυαλοι, EFSYN, 9.7.19


Σαράντα πέντε Γιάννηδες ενός κοκόρου γνώση, αποφαίνεται μια παροιμία. Ο αγροτικός μύθος εξιστορεί την υπόθεση που συμπυκνώθηκε σ’ αυτήν τη λαϊκή φράση. Οι κάτοικοι ενός χωριού, όλοι Γιάννηδες, που καμώνονταν πως τα ’ξεραν όλα, ξεγελάστηκαν από έναν πλουμιστό και αλαζόνα κόκορα. Εντυπωσιακός, λειράτος, με αρχοντικό περπάτημα, τους έπεισε για τη σοφία του.
Για όλα τα δεινά τους έφταιγε το ποτάμι. Με μια ανάσα έφτασαν στις όχθες του. Μαγεμένοι από τη σοφία του κόκορα όρμησαν μες στο ποτάμι να το τιμωρήσουν. Κραδαίνοντας τα ρόπαλά τους. Ομως, τους ρούφηξε όλους ο εχθρός τους. Ετσι τους συμβούλεψε ο κόκορας, που επέστρεψε στο έρημο χωριό επιχαίροντας για την πολιτική του μαεστρία.
Ετσι συμβαίνει. Κατά κανόνα. Εντυπωσιαζόμαστε από το πλουμιστό. Το ταυτίζουμε με την ανωτερότητα. Η εμφάνιση, τα κοσμήματα, το καπέλο, τα μεταξωτά φλομώνουν το μάτι. Κάποιες φορές συσκοτίζουν το μυαλό. Που υποτάσσεται στην εντύπωση. Το λιτό ταυτίζεται με τη φτώχεια. Σε ιδέες. Την ανεπάρκεια και την αναξιοπιστία. Είναι μια αντίληψη που διαποτίζει τον πολιτισμό. Τα έθιμα που απαιτούν γεμάτο τραπέζι.
Δεν ξέρω πόσο τα είχε υπόψη του αυτά ο Μορίς. Κι αυτός λειράτος. Τον είδα τροφαντό. Καλός για κόκορας κρασάτος, συμπέραναν οι καινούργιοι γείτονές του. Μετακόμισαν στο χωριό τού Μορίς από την κοντινή πόλη. Στη νότια Γαλλία. Συνταξιούχοι με την καλή τους σύνταξη. Κουβάλησαν μαζί τους και τις συνήθειες της πόλης.
Το ξύπνημα στα αστικά κέντρα ορίζεται από τα ξυπνητήρια. Ανάμεσα στα καλά που έφερε ο Διαφωτισμός ήταν και το δικαίωμα στον βαθύ ύπνο. Το ατομικό δικαίωμα στο ξύπνημα. Εικάζω πως αυτό, μέσες άκρες, θα ήταν το ζουμί της μαρτυρικής κατάθεσης του ζεύγους που μήνυσε τον κόκορα. Παραβίαση του νόμου. Αξημέρωτα άρχιζε τα κικιρίκου. Μια-δύο-τρεις φορές. Κοντεύαμε να πάθουμε από την καρδιά μας. Επανειλημμένη ασέβεια προς την τήρηση της τάξης. Αδιαφορία για την ψυχική μας υγεία. Είπαν και το στόμα τους άφριζε από τις λέξεις τους. Ζητούσαν από το δικαστήριο να κηρύξει τον κόκορα εχθρό των ατομικών δικαιωμάτων. Και ο μόνος τρόπος να σιωπήσει είναι να γίνει κόκορας κρασάτος. Με δικαστική βούλα.
Φρύαξε ο Μορίς όσο άκουγε την κατηγορία των γειτόνων. Κινδύνευε να γίνει πικάντικος μεζές. «Στην αρχή, κύριε πρόεδρε, μου κακοφαινόταν», απολογήθηκε ο Μορίς στο άκουσμα της λέξης κοκορόμυαλος. «Το πήρα για προσβολή. Πόσο λίγο μας ξέρουν οι άνθρωποι. Ειδικά αυτοί που ζουν μες στις τρύπες τους στην πόλη. Τώρα πια δεν μου κακοφαίνεται, το συνήθισα. Λυπάμαι τους γειτόνους. Που δεν μπορούν να χαρούν την εξοχή. Το βάλαν αμέτι μουχαμέτι να χάσουμε την ψυχή μας».
Κατέβηκε καμαρωτός από το εδώλιο. Το λειρί άστραφτε μες στο φως που έμπαινε απ’ το παράθυρο.

Κυριακή, 7 Ιουλίου 2019

Δ.Κώτσικας, Θέλ'τε δέντρα ν'ανθίσετε

Χαρικλάκι με τη Δήμητρα Γαλάνη

East Asian Matricultures, Matrix: a Journal for Matricultural Studies Volume 2, Issue I Call for Papers


by Linnéa Rowlatt

In and around the Himalayan foothills, small culturally distinct societies – some now Chinese ethnic minorities (Naxi and Mosuo among others) - share a complex history of contact with different societies, especially with the Han, the Mongol, the Tibetan, and the Hill Peoples in Indochina and India. Many of these societies share unilineal descent or bilineal descent patterns that can be traced into ancient history. Several of them are or used to be matrilineal, including the Mosuo, who not only practice matrilineality but who promote non-marriage customs.
There are many gaps in the ethnographic records, as well as a fragmentation of information that blurs our understanding of these cultures. For this issue, we invite contributions from scholars (ethnologists, historians, anthropologists, and linguists, among others) who have worked with matricultural societies in East Asia. The goal is to develop a synthesis between social structures and worldview, including religions, cosmologies and views of the environment.
Potential topics include both aspects of cultural systems in the past and their present fate in contemporary East Asian states. Possibilities include but are not limited to the following:
  • the articulation between matrilineality and subsistence patterns
  • the link between celebrations, festivals, ritual life and matrilineal culture
  • the role of the brother/sister relationship in social and ritual life
  • linguistic markers and support of matrilineality
  • ethnographic or ethnohistorical accounts
  • economic development and matrilineal society
  • Buddhism and matrilines
  • Bon traditions and matrilines

Issue Editor: Christine Mathieu
Please submit a 300 word abstract (max) to the Editorial Collective of Matrix: a Journal for Matricultural Studies.
Abstract submission deadline: 16 August 2019
Submission via email to: info@networkonculture.ca
(subject line: Matrix Vol.2, Issue 1)
About Matrix
Matrix: a Journal for Matricultural Studies is an open access, peer-reviewed and refereed journal published by the International Network for Training, Education, and Research on Culture (Network on Culture), Canada. Matrix is published online on a biannual basis.
For many years, scholarship has explored the expression and role of women in culture from various perspectives such as kinship, economics, ritual, etc, but so far, the idea of approaching culture as a whole, taking the female world as primary, as a cultural system in Geertz’ classical sense of the term – a matriculture – has gone unnoticed. Some cultures have a weakly defined matricultural system; others have strong matricultural systems with various ramifications that may include, but are not limited to, matrilineal kinship, matrilocality, matriarchal governance features – all of which have serious consequences relative to the socio-cultural status of women, men, children, and the entire community of humans, animals, and the environment.
The main objective of Matrix is to provide a forum for those who are working from this theoretical stance. We encourage submissions from scholars from around the world who are ready to take a new look at the ways in which people - women and men, historically and currently - have organized themselves into meaningful relationships; the myths, customs, and laws which support these relationships; and the ways in which researchers have documented and perhaps mis-labeled the matricultures they encounter.
For more information, visit our website: https://www.networkonculture.ca/activities/matrix

Σάββατο, 6 Ιουλίου 2019

Κώστας Τραχανάς, Οδός Οφθαλμιατρείου» Ε.Αυδίκος Εκδόσεις Εστία 2019 σελ. 214, www.arta2day.gr



Στο βιβλίο αυτό «αισθάνεσαι» τις Ηπειρώτικες λέξεις , δηλαδή αντιλαμβάνεσαι τον ήχο , δεν είναι το ίδιο με το να συλλαμβάνεις το νόημα και τη δυνατή χρήση τους . «Άκουσε» τις λέξεις , αλλά γράφεις μόνο εκείνες που «νιώθεις» , αυτό εφαρμόζει ο συμπατριώτης μας Ηπειρώτης συγγραφέας Ευάγγελος Αυδίκος.
Εκατόν πενήντα χρόνια μετά ο Κώστας Κρυστάλλης, ο ποιητής του βουνού και της στάνης επιστρέφει στην Αθήνα , για να συνεχίσει τη συζήτηση που δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει.Να πει όσα δεν μπόρεσε όσο ζούσε.Ο Κρυστάλλης ξαναζωντανεύει. Επανέρχεται στη ζωή σαν την Ωραία Κοιμωμένη , όταν νιώθει να την αγαπούν. Θάνατος είναι η αδυναμία επικοινωνίας και συνεννόησης με τους άλλους.Τον επαναφέρει στη ζωή η αγάπη ενός νέου,συμπατριώτη του . Πρόκειται για ένα ταξίδι πρωτίστως συμβολικό, μια περιήγηση στα έγκατα του εαυτού του.Ο Κώστας Κρυστάλλης έφτασε στην Αθήνα από την τραχιά Ήπειρο και στον ώμο του είχε περασμένο το δισάκι και στο χέρι κρατούσε την αγκλίτσα του και την φλογέρα του.Η προφορά του ήταν άξεστη ηπειρώτικη και προκαλούσε τα ειρωνικά σχόλια κάθε φορά που άνοιγε το στόμα του να ζητήσει κάποια πληροφορία. Ήταν κοντός και δειλός. Ήταν χλομός.Τσάκνο ήταν.Ήταν ένας πρόσφυγας. Ήταν ένα αγύριστο κεφάλι. Ο Κρυστάλλης έγινε το σύμβολο όλων των ξεριζωμένων. Ήταν αυτός που τραγούδησε το βουνό και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων που η μοίρα τους έφερε στον κάμπο. Ήταν ο τραγουδιστής της νοσταλγίας των Ελλήνων της περιφέρειας .Ήταν ο ποιητής που ύμνησε την ελευθερία και στιγμάτισε τους κατακτητές.Ξεναγεί τους αμύητους στην ψυχή της τζουμερκιώτικης πέτρας.Στοιχειώνει τα όνειρα των δυνατών και δυναστών. Η δική του ποίηση έφερε τα χρώματα της φύσης.Εκεί στην Αθήνα ο ποιητής Κρυστάλληςθα συναντηθεί με τον εικοσιπεντάχρονο ελληνοαμερικανόΚρυς (Χρήστο) Σούλτις , που αναζητεί τον εαυτό του. Ο ποιητής. Πατριώτης του πατέρα τουΚρυς. Και δικός του. Ο Κρυς (Χρήστος) αναζητά την ψυχή ενός ανθρώπου που ταλαιπωρήθηκε. Που δεν είχε να φάει. Ο Κρυς ακούει τη φωνή της λογικής. Ξέρει ότι η Ελλάδα θα τον πληγώσει. Θα στενοχωρηθεί. Ο Κολόμβος ανακάλυψε την Αμερική , αυτός θέλει να ανακαλύψει τον εαυτό του. Ψάχνει για τον Κρυστάλλη. Ο Κρυστάλληςόμως φεύγει σαν σταυραετός,το αρπακτικό πουλί που συναντιέται στα Τζουμέρκα της Ηπείρου και ο πρόγονός του ποιητής τον δόξασε στον αιώνα τον άπαντα. Παρακαλώ σε ,Σταυραετέ, για χαμηλώσω λίγο και πάρε με στις φτερούγες σου , πάρε με απάνω στα βουνά ,τι θα με φάει ο κάμπος…
Πώς είναι ο σίγουρος ο Κρυς πως μπορεί να βρει την ψυχή του Κρυστάλλη; Μπορούν οι πεθαμένοι να μιλήσουν για την αγάπη; Ο Κρυς ήταν βουτηγμένος στα πνευματικά λεπίδια. Θα τον βοηθήσει να ωριμάσει πνευματικά η συνάντηση με τον Κρυστάλλη. Αναζητούσε τον τραγουδιστή στην Αθήνα. Τους δρόμους που περπάτησε .Εκεί που δοκιμάστηκε.Ο Κρυς δεν φοβάται τους νεκρούς. Αυτοί επιστρέφουν όταν νιώθουν αγάπη. Κι από παράπονο. Ο ποιητής ζούσε στον κόσμο των ασφοδέλων. Ήταν μια σκιά. Οδός Οφθαλμιατρείου. Εδώ, άρχισε να σκάβεται ο τάφος του ποιητή. Τι ήταν τότε εκεί; Ένας δρομάκος. Εκεί δούλευε ο ποιητής, στο τυπογραφείο του Παπαγεωργίου. Στο υπόγειο. Έγινε τυπογράφος. Το αντιμόνιο ήταν δηλητήριο που τρώει τα σώθικά του. Το προτίμησε. Όταν το μάτι ασπρίζει από την πείνα οι επιλογές είναι λίγες. Έζησε όμως με αξιοπρέπεια. Ακόμα και στις δύσκολες στιγμές που πέρασε τις πρώτες μέρες στην Αθήνα. Πείνα! Όλη του τη ζωή εισέπνεε γνώση. Αυτό ήταν το ψωμί του. Αυτό και το οξυγόνο.Έγνοιά του ήταν οι λέξεις. Είχε ανάγκη από τροφή της ψυχής. Από πνευματική τροφή. Να πετάξει το μυαλό του στον κήπο της λογοτεχνίας. Να μάθει. Ήταν ταμένος στη δημιουργία. Η δημιουργία συντρίβει τα δεσμά του θανάτου. Η δημιουργία τον ταξιδεύει δρασκελίζοντας τα σύνορα και τον χρόνο. Βρέθηκε στην κορυφή Τσουκαρέλακαι στην πανύψηλη Κακαρδίτσαν΄ ακούσει τον κάμπο, να χορτάσει νερό στον Χρούσια, να συναντηθεί με τα κόκαλά του στην Άρτα, που θάφτηκε χωρίς ελληνική ταυτότητα. Αγναντεύει τους Καλαρρύτες και το Συρράκο, κοιτάζει τον Ασπροπόταμο, τον Άραχθο, τον Αμβρακικό, την Γκούρα και την Μπουλιάνα.Θα ακούσει την λαλιά του τόπου του, θα χορέψει και θα δονήσει το κορμί του το κλαρίνο και θα κλάψει με το ηπειρώτικο μοιρολόι. Ο Κρυς ήθελε να γράψει ποίηση .Αλλά αν δεν συγκλονίζονται τα σωθικά του πώς μπορούσε να γράψει ποίηση; Ο Κρυς δανείζει το στόμα του και τη σκέψη του στον ποιητή Κώστα Κρυστάλλη.Η ποίηση του Κρυστάλλη, έδωσε στον Κρυς ,τη γλώσσα να εκφράσει τα συναισθήματά του . Να ωριμάσει. Η ποίηση του Κρυστάλλη του έμαθε να κοιταχθεί στον καθρέφτη. Να τον κοιτάει κατάματα. Τον συμφιλίωσε με τον εαυτό του. Ο Κρυς ξέρει ότι η γνώση είναι άσκηση.Η τέχνη είναι ασκητική.Δεν είναι πανηγύρι.Έχει σωματικό πόνο.Και ψυχικό.Σαν τη γέννα. Εκεί που κολυμπούσε στους αριθμούς ο Κρυς, ο Κρυστάλλης του έδωσε μια άλλη θάλασσα. Ένα παράθυρο στα Τζουμέρκα που ως τότε είχε βγάλει από τη ζωή του. Η αμερικανίδα φίλη του ,Κόνυ,είχε ξεθεμελιώσει τη ζωή του. Το σώμα της τον προκαλούσε.Ο Κρυστάλλης του έμαθε να διαβάζει το γυναικείο σώμα. Ο Κρυστάλλης του πρόσφερε το κλειδί που είχε ανάγκη. Του δάνεισε τις λέξεις για να λυθεί η ψυχή του .Ένιωσε να λύνεται η γλώσσα του , να απελευθερώνεται το μυαλό του.Η καρδιά του μπόρεσε να γευτεί τον ανεπίδοτο έρωτά του. Η Κόνυ ήταν η δική του νεράιδα.
Το βιβλίο αυτό είναι μια έρευνα του συγγραφέα Ευάγγελου Αυδίκου που μετατρέπει την εις βάθος ανίχνευση του παρελθόντος σε πηγή οδυνηρής , πλην απελευθερωτικής αυτογνωσίας.
Ποιος θυμάται σήμερα τον ποιητή Κώστα Κρυστάλλη;Τους νεκρούς που επειδή έχουν λησμονηθεί , είναι σαν να μην υπήρξαν , σαν να μην γεννήθηκαν ποτέ.Πρόκειται για ένα περίτεχνο παιχνίδι ανάμεσα στη μνήμη και στη λήθη .Τι είναι καλύτερο : να θυμάται κανείς ή να ξεχνά ; Η τέχνη ενισχύει τη μνήμη , αλλά ένα μέρος της ζωής την αφαιρεί. Κι αυτό δεν αφορά μόνο τα άτομα ,τους συγγραφείς και τους ποιητές, αλλά και τις περιοχές και τις πόλεις.Αυτό που μας μαθαίνει το βιβλίο του Ευάγγελου Αυδίκου είναι ,πως το παρελθόν μπορούμε να το αλλάξουμε .Για πολλά χρόνια κουβαλούσε μέσα του ιστορικά γεγονότα γύρω από τον ποιητή , καταβάλλοντας προσπάθεια να μην ξεχάσει τίποτα από αυτόν : λέξεις του, ποιήματά του, μυρωδιές του, ακούσματά του,αναπολήσεις του, συναισθήματά του, τον ίδιον τον άνθρωπο Κρυστάλλη. Τελικά μας λέει, δεν μπορούμε να ξεγράψουμε το παρελθόν, μπορούμε όμως να το ξαναγράψουμε. Με το βιβλίο του αυτό, δίνει φωνή σε αυτόν που δεν έχει. Αυτόν που δεν έπρεπε να ξεχαστεί από τους νέους Έλληνες , τους ηλικιωμένους, τους αναγνώστες, το κράτος. Η ανάκληση της μνήμης του Κώστα Κρυστάλλη ,συνιστά ιχνηλασία, που οδηγεί τον κάθε άνθρωπο και τον Κρυς μαζί , στην αυτογνωσία. Η μνήμη είναι το κλειδί της αυτογνωσίας. Η μνήμη όμως δεν είναι μόνο ανάκληση αλλά απολογισμός και κρίση. Ποιος υπήρξε ο ποιητής Κώστας Κρυστάλλης, ποιους συναντούσε, με ποιους αλληλογραφούσε, τι ρόλο έπαιξαν στη ζωή του ,ποιες τσούπρες ερωτεύτηκε;Και μαζί με τα πρόσωπα του μυθιστορήματος παρελαύνουν και πλήθος τόποι |: της Αθήνας , του Συρράκου, των Ιωαννίνων, της Άρτας. Αν ο αναγνώστης έχει κάποια εξοικείωση με τους τόπους που περιγράφει ο συγγραφέας , θα γοητευτεί από το βιβλίο, χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν θα συμβεί το ίδιο και με εκείνον που τα μέρη στα οποία κινεί τα πρόσωπα του ο συγγραφέας του είναι άγνωστα. Έτσι στην πραγματεία αυτήσυμβαίνει η αντιμετάθεση του παρελθόντος και του παρόντος , τα πεπερασμένα ανθρώπινα όρια υπερβαίνονται , ώστε ο νεκρός ποιητής επιστρέφει στη ζωή. Μια μικρή ποιητική αφήγηση , ένας όμορφος τραγουδιστής της φύσης με ηπειρώτικο χρώμα , ένας κόσμος γλυκόπικρος , ρυθμισμένος μουσικά όπως οι στίχοι του και τα τραγούδια του κι ένα τοπίο παραδεισιακό, αν και βουτηγμένο στη μελαγχολία.. Άλλωστε τα τραγούδια , οι ποιητές,όπως και η ποίηση διαπερνά όλο το βιβλίο.
Το βιβλίο αυτό δεν είναι μίζερο , ούτε δυσοίωνο, αντιθέτως, ο συγγραφέας φαίνεται να γιορτάζει περισσότερο την ορμή και το πάθος του Κώστα Κρυστάλληπου, μοιραία κάποια , στιγμή , θα γίνει παρελθόν και μνήμη. Ο συγγραφέας επικεντρώνεται με λυρικότητα μοναδική ,στις αγωνίες του ποιητή και στα όνειρά του,και τα στάδια μιας δύσκολης νοερής επιστροφής, την εξειδανικευμένη εικόνα της σκλαβωμένης μητέρας πατρίδας, την έλλειψη του πατρικού συμβόλου και στις προσπάθειές του να ξεφύγει από μια ζωή βαρύθυμη , φιλάσθενη , με περιορισμένες ευκαιρίες και κλειστούς ορίζοντες. Παρακολουθεί τις πρώτες αγάπες του ποιητή , την ερωτική του αφύπνιση και τα ερωτικά του συναισθήματα. Θα ζήσει τις τελευταίες μέρες του ποιητή και αυτές οι μέρες θα αποκτήσουν μια μελαγχολική γλυκιά αχλή , όπως κάθε τέλος όταν πια είναι αναπόφευκτο. Σπάνια στη ζωή δίνεται η ευκαιρία να διασταυρωθεί η μεγάλη Ιστορία με ένα ιδιωτικό πεπρωμένο.
Ο Κώστας Κρυστάλλης είναι ένα κομμάτι της ελληνικής ταυτότητας. Πρέπει να αγαπάμε και νιώθουμε δικούς μας τον Παλαμά, τον Σολωμό, τον Καβάφη , τον Κρυστάλλη, τον Ελύτη , τον Καρυωτάκη, τον Κοτζιούλα, τον Ροίδη, τον Εμπειρίκο, τον Γκανά, τον Ελιγιά, τον Περάνθη ,τον Μπράβο, τον Βρετάκο, τον Μαβίλη, τον Μητσάκη, τον Δάλλα, τον Δημητρίου, τον Παπαντωνίου, τον Μαρκόπουλο, τον Πατρίκιο, τον Λειβαδίτη, τον Παπαδίτσα, τον Ρίτσο, τον Ρούφο, το Σαχτούρη, τον Σικελιανό, τον Σινόπουλο, τον Χατζόπουλο, τον Χουλιάρα ,τον Χρηστοβασίλη, αλλιώς είμαστε αγράμματοι και απολίτιστοι. Γιατί ο Κρυστάλλης δεν υπάρχει στα βιβλία των σχολείων ;Σήμερα τα νέα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν τον Σεφέρη και τον Κρυστάλλη. Να λένε «Κρυστάλλης» και να ξέρουν τι είναι , μέσα σε μια κοινωνία ,την ελληνική , που συνήθως «ξέρει» χωρίς να ξέρει. Ξέρει τον Μαρξ και τον Παπαδιαμάντη χωρίς ποτέ να τους έχει διαβάσει, ξέρει τον Ελύτη επειδή έχει ακούσει ένα ποίημά του…
Ένας πνευματώδης συγγραφέας ο Βαγγέλης Αυδίκος ,με ιδιαίτερη άνεση στον μυθιστορηματικό λόγο και ενός έργου που μέσα από ένα πλήθος μικρο-αφηγήσεων και παρεκβάσεων , ένα πεδίο-μάρτυρας συγκλονιστικών συμβάντων, ένα πλήθος συνομιλιών με άλλους παλιότερους και σύγχρονους ποιητές και συγγραφείς , εξερευνά βαθιά ανθρώπινα αισθήματα και διλήμματα. Μας επιφυλάσσει μεγάλα αποθέματα λυρισμού , αισιοδοξίας , πίστης στις ανθρώπινες αξίες και γίνεται ένας ύμνος , στην ποίηση, στην λογοτεχνία , στον έρωτα ,στη φύση ,στην ξενιτιά , την προσφυγιά και την ελευθερία . Σε αυτό το βιβλίο προβάλλεται μια εμφανή διακειμενικότητα , που διαστίζει τα κείμενα του βιβλίου και δηλώνει εμφανείς κληρονομιές ,αλλά κυρίως ένα είδος διαλόγου με άλλους ποιητές. Μια αριστοτεχνική και επίκαιρη μυθιστορηματική πραγματεία περί ποιήσεως, ερωτικής επιθυμίας, ασθένειας, πόνου, ματαιότητα της δόξας,μοναξιάς, ανωνυμίας, ανυπαρξίας, ανθρώπινης αδιαφορίας, ανθρώπινης ελευθερίας,συγκρούσεις μεταξύ γενεών, αναμέτρηση με το άχθος της αυτογνωσίας , προσφυγιάς,θανάτου.Συχνά στο κείμενο αυτό ακούγονται φωνές , με τη βαρύτητα και τη δραματικότητα της προσωπικής μαρτυρίας , φωνές που μοιάζουν να προβάλλουν διασχίζοντας τα ποιήματα-μνήματα του ποιητή, σαν ο εκάστοτε ομιλών να απομακρύνεται από έναν ιδεατό χορό , προκειμένου να διεκδικήσει τον ρόλο του περιστασιακού κορυφαίου…
Ένα θαυμάσιο βιβλίο με πειστικότητα, γλαφυρότητα , ζωντάνια , αφηγηματική ροή, υπόκωφη κι υπόγεια, συνέπεια ύφους και συνεκτικότητα περιεχομένου ,λιτότητα εκφραστικών μέσων, υψηλών λογοτεχνικών απαιτήσεων, με θαυμάσιες περιγραφές, με επιλογή σκηνών , συμβάντων , καταστάσεων από τα έγκατα της μνήμης , ατομικής και συλλογικής, ατμοσφαιρικό, ελεγειακό, λυρικό, μια μικρή φόρμα , ένα μπονζάι, ένα πεζό κείμενο με ποιητικά πετάγματα ,ένα νέο είδος γραφής, ένα ύμνο στην ποίηση και στην τέχνη της αφήγησης, μια υγιής εμμονή στην ηπειρωτική γλώσσα, ένα λεπτοδουλεμένο κείμενο ,που του προσδίνει ένα ιδιαίτερο υφολογικό στίγμα, μια απόπειρα μείξεων και νέων προκλήσεων, που εμβαθύνει στην έννοια της γραφής, στη χρήση της γλώσσας και των λέξεων , στην ποίηση.Η συγκίνηση προκύπτει αθόρυβα , συχνά ανεπαίσθητα.
Τα λόγια δεν είναι ποτέ αρκετά για να εκφράσουν την πραγματικότητα , είναι όμως το μόνο που έχουμε και η σημασία τους πολλαπλασιάζεται όταν είναι τα τελευταία.
Στη σημερινή εποχή όπου υπερσυντηρητικές και μισαλλόδοξες φωνές προωθούν την ακραία εσωστρέφεια , την απομόνωση και το χτίσιμο συνόρων πραγματικών και νοερών, εξωστρεφή πνεύματα όπως ο καθηγητής Βαγγέλης Αυδίκος απευθύνουν μια πανανθρώπινη έκκληση για ουσιαστικό πλησίασμα και ειλικρινή επικοινωνία με τον Συρρακιώτη ποιητή και όχι μόνο. Οι αναγνώστες αυτού του βιβλίου ,θα νιώσουν ότι είναι έτοιμοι να εξερευνήσουν τις μαγευτικές διαδρομές του Συρράκου, τις πηγές του, τα ποτάμια του, τις ψηλές κορυφές των βουνών του , την ποίηση του πρόωρα χαμένουποιητή Κώστα Κρυστάλλη , με το καθαρό πάντοτε βλέμμα αυτούτου ποιητή του Σταυραετού, που ατενίζει το σημείο όπου ο ατελείωτος δρόμος χάνεται στον απέραντο Ηπειρώτικο ορίζοντα…
Ο Ευάγγελος Γρ. Αυδίκοςγεννήθηκε στην Πρέβεζα καισπούδασε στο Κλασικό Τμήμα της ΦιλοσοφικήςΣχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και εργάστηκε για πολλά χρόνια στηΔευτεροβάθμια Εκπαίδευση ως φιλόλογος. Είναι καθηγητής Λαογραφίας στοΤμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας τουΠανεπιστημίου Θεσσαλίας. Άρθρα του έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά,
συλλογικούς τόμους και πρακτικά συνεδρίων. Στο συγγραφικό του έργο
συγκαταλέγονται μεταξύ άλλων οι τίτλοι: Η Θράκη και οι άλλοι. Ιχνηλατώνταςτα πολιτισμικά όρια και την ιστορική μνήμη (Οδυσσέας 2007), Ήταν μια φοράκι έναν καιρό αλλά μπορεί να γίνει και τώρα. Η εκπαίδευση ως χώροςvδιαμόρφωσης παραμυθάδων (Ελληνικά Γράμματα 1999), Το παιδί στηνπαραδοσιακή και τη σύγχρονη κοινωνία (Ελληνικά Γράμματα 1996), Το λαϊκόπαραμύθι. Θεωρητικές προσεγγίσεις (Οδυσσέας 1994).
Γράφει : Ο Κώστας Τραχανάς

Τρωγοπίνοντας, 7ο Θερινό Σχολείο Τζουμέρκων/Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας/ΙΑΚΑ


Τρίτη, 2 Ιουλίου 2019

Ευάγγελος Αυδίκος, Ευτυχώς που έρχονται;EFSYN, 2.7.19




Λίλια Τσούβα , Ευάγγελος Αυδίκος: «Οδός Οφθαλμιατρείου», diastixo.gr, 2.7.19

Ευάγγελος Αυδίκος: «Οδός Οφθαλμιατρείου»

Τρίτη, 25 Ιουνίου 2019

Ευάγγελος Αυδίκος, Σφυρίζοντας κλέφτικα, efsyn, 25.6.19


Σου σφυρίζω για να βγεις, άδει ο τροβαδούρος της αγάπης, ο Μαρούδας. Το σφύριγμα γίνεται σύμβολο, μέσο συνεννόησης για τους ερωτευμένους. Δεν χρειαζόταν να γίνουν βούκινο στη γειτονιά. Πάνω απ’ όλα, ο έρωτας όφειλε να κινηθεί στη σκιά. Την ίδια θέση είχε το σφύριγμα και στη ζωή των κλεφτών. Οσο κι αν η άκαπνη ζωή στον κάμπο τούς απάλλασσε από τους κινδύνους μιας αντιστασιακής ζωής απέναντι στις ποικιλώνυμες εξουσίες. Οσο κι αν οι γονείς εκλιπαρούσαν να μη βάλουν μπελάδες στο κεφάλι τους. Αυτοί, όσοι λάτρευσαν το βουνό, τη μη συμβατική ζωή, αδημονούσαν να σιουρίξουν κλέφτικα. Να μάθουν να σφυρίζουν δηλαδή με συνθηματικό τρόπο. Για να αναπτύξουν τη δράση τους. Να μαζέψουν τα μπουλούκια τους.
Αργότερα, το σφύριγμα έχασε αυτή την ιδιότητα. Εγινε μέσο, πέραν των άλλων, και της αντρικής ταυτότητας στην ύπαιθρο. Οποιος δεν ήξερε, δεν τα κατάφερνε να βγάλει ήχο καλό, έχανε πόντους στην ιεραρχία της αντρικής ωριμότητας. Τις τελευταίες δεκαετίες, το σφύριγμα έχασε τη σημασία του. Πού ν’ ακουστεί σφύριγμα στο βουητό των πόλεων. Χρειάζεται να πάει κανείς στα γήπεδα, για ν’ ακούσει το σφύριγμα αυτών που διακονούν τους σύγχρονους αθλητικούς ναούς. 'Η σε κάποιον σιδηροδρομικό σταθμό.
Να ’ταν μόνο αυτό. Το χειρότερο είναι που το σφύριγμα πήρε επικίνδυνη στροφή. Από μέσο επικοινωνίας, παλικαριάς, αντίστασης. Εγινε σύμβολο αδιαφορίας. Απομείωσης της συλλογικής ευθύνης. Εκεί που το σφύριγμα για τον Μαρούδα ήταν ο τρόπος να στείλει το ερωτικό του μήνυμα. Σαν το καναρίνι που το κελάηδημα γίνεται σπονδή στο ερωτικό αντικείμενο του πόθου του. Ολα έχασαν το νόημά τους.
Εκεί που οι κλέφτες κρεμούσαν το δικό τους σφύριγμα. Οι επίγονοί τους άλλαξαν τον αδόξαστο στη φράση «σφυρίζοντας κλέφτικα». Στο καρφί που κρεμούσαν οι παλιοί την παλικαριά τους. Το ρίσκο να ζήσουν μια ζωή όπως την ονειρεύονταν. Σ’ αυτό το καρφί οι νεότεροι Ελληνες κρεμάνε την αδιαφορία. Την ικανοποίηση του προσωπικού συμφέροντος. Χωρίς τσίπα. Κι έτσι η φράση «σφυρίζω κλέφτικα» αναγορεύεται σε σύνθημα για την έλλειψη αλληλεγγύης και υπευθυνότητας. Εμείς να περνάμε καλά κι οι άλλοι ας πάνε να κουρευτούν. Ιδίως οι αδύναμοι. Η έγνοια για τους άλλους γίνεται ιδεαλισμός. Η προσφορά χωρίς αντάλλαγμα κρίνεται ως αγαθοσύνη.
Τα παραδείγματα είναι πολλά. Βρίθει η καθημερινότητα με τέτοια σφυρίγματα. Σε σημείο που ξαφνιαζόμαστε για λίγο και συνεχίζουμε στον ίδιο τόνο. Τελευταίο κρούσμα είναι ό,τι περίσσεψε από τον θεσμό των αγάμων κορασίδων. Οι περισσότεροι σφυρίζουν κλέφτικα. Δεν άκουσαν, δεν είδαν. Δεν ήξεραν. Η εθνική μας ασθένεια. Ακόμη κι όταν τα πτυχία και η κοινωνική θέση δεν δικαιολογούν άγνοια. Μάθαμε όλοι να έχουμε πρόχειρη στο τσεπάκι μας τη δικαιολογία. Δεν ήξερα. Ετσι θα πορευτούμε;