Ο Μουστάκιας και η Καλυψώ

Θα μπορούσα να τους χαρακτηρίσω αταίριαστους. Ο Γιάννης Γκαρτζονίκας, ο Μουστάκιας, υπήρξε ένας γλυκός αλλά και οξύνους λαϊκός άνθρωπος. Είχε καλλιτεχνική φλέβα , τις ελεύθερες ώρες του σκάλισε γκλίτσες και ασχολιόταν με την ξυλογλυπτική. Αυτοδίδακτος, που το έκανε για θεραπεία της ψυχής του. Ήταν λάτρης του Συρράκου αλλά και ξεχωριστός επαγγελματίας της πόλης.Συνοδευόταν πάντα από την γκλίτσα του.Διαισθανόταν πως είχαν κοντύνει οι μέρες του, μου το εξομολογήθηκε πριν από καιρό στην Γκούρα.Για μένα ήταν ένα σεβαστό πρόσωπο, που μπόρεσε να στήσει, μαζί με τον αδελφό του Δημήτρη, μια καλή επιχείρηση. Υπήρξε ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας των Συρρακιωτών στην Πρέβεζα, που σιγά σιγά χάνουν τις παραδοσιακές τους αναφορές.

    Η Καλυψώ ήταν μια μοντέρνα γυναίκα, που πρωτοστάτησε στα κοινωνικά και πολιτιστικά δρώμενα της Πρέβεζας. Για πολλά χρόνια συμμετείχε ενεργά στο γυναικείο καρναβάλι, που σήκωσε, για δεκαετίες, στους ώμους του την προσπάθεια για πολιτισμική δημιουργία. Υπήρξε , ίσως, ο πιο μαζικός φορέας για τη συσπείρωση των γυναικών της Πρέβεζα. Όμως, η Καλυψώ κουβαλούσε και την οικογενειακή μνήμη, που συνιστούσε μνήμη όλης της πόλης. Η επιχείρηση του Καρτεζίνη με τον κινηματογράφο ΑΚΤΑΙΟΝ μόρφωσε, διασκέδασε και ταξίδεψε τους Πρεβεζάνους σε άλλους τόπους. Ειδικά, ο θερινός κινηματογράφος αποτέλεσε τόπος συνάντησης των λαϊκών γειτονιών της Πρέβεζας. Ολόκληρες οικογένειες προγραμμάτιζαν την έξοδό τους με την προβολή της ελληνικής ταινίας σ’ αυτόν καταπληκτικό θερινό σινεμά που μας λείπει πολύ.

   Έφυγαν και οι δύο στους δύο πρώτους μήνες. Και κάθε απώλεια σβήνει ένα μέρος της τοπικής μας μνήμης.

     

Ο πολιτικός Καρυωτάκης και η Πρέβεζα

Παραμονές του καινούργιου χρόνου συμμετείχα στην παρουσίαση του αξιοπρόσεκτου βιβλίου της Αλεξάνδρας Κωστάκη-Μέξη, που αναφέρεται στον ποιητή Κώστα Καρυωτάκη, το έργο του, τη σχέση του με την ποιήτρια Μαρία Πολυδούρη. Θεωρώ την εποχή μας κατάλληλη την εποχή, για να ξαναδούμε τον ποιητή με διαφορετικό μάτι.

       Ζούμε σήμερα σε οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική κρίση. Ο Μεσοπόλεμος που διαμόρφωσε το υπόστρωμα, το οποίο τροφοδότησε με υλικό τόσο την προσωπικότητα όσο και την ποίηση του Καρυωτάκη έχει ομοιότητες με τη σημερινή εποχή. Οι άνθρωποι τότε και τώρα βίωναν και βιώνουν μια βαθύτατη παρακμή, που συχνά οδηγούσε σε υπαρξιακή κρίση είτε λόγω του οικονομικού αδιεξόδου είτε λόγω της σήψης της καθεστηκυίας πολιτικής τάξης. Και τότε και τώρα υπήρχε μια αποφορά στο παγκόσμιο πολιτικό και οικονομικό σύστημα, που οδήγησε πολλούς ανθρώπους σε αυτοκτονίες ως ατομική απάντηση στο νοσηρό περιβάλλον. Άλλοι παθητικοποιήθηκαν αντιμετωπίζοντας την κατάσταση ως υπερβαίνουσα τους εαυτούς τους, ως μια αναπόφευκτη εξέλιξη, για την οποία ευθύνονταν και οι ίδιοι. Κάποιοι άλλοι , απάντησαν με το σαρκασμό, που εκφράστηκε από τα σκωπτικά ανέκδοτα που αποδομούσαν τα δρώμενα. Το σκώμμα είναι πάντοτε το όπλο των αδύναμων όταν έρχονται αντιμέτωποι με το πανίσχυρο πολιτικό σύστημα που τους απειλεί με συντριβή.

   Ο Καρυωτάκης , λοιπόν, είναι ένας βαθύτατα πολιτικός ποιητής, όχι με τον συμβατικό τρόπο και όχι, ενδεχομένως, με αυτόν τόνο αισιοδοξίας ή με σοβαροφάνεια, όπως ταιριάζει στον κοινωνικό μας ευπρεπισμό. Σέβεται την τέχνη του, που τη θεωρεί το δικό του όπλο για να επιτεθεί στην κόπρο του Αυγείου. Τέτοιες φωνές χρειαζόμαστε και σήμερα.

    Επιτρέψτε μου να διαπράξω το ανοσιούργημα(;) λέγοντας ότι η Πρέβεζα ευτύχησε να τελειώσει τη ζωή του ο ποιητής στο δικό της έδαφος. Πρόκειται για μια φράση που ενδεχομένως να παρανοηθεί. Οι συμπολίτες μας, όλοι εμείς , μεγαλώσαμε με την εικόνα του ποιητή, που τον χρησιμοποιήσαμε ως αποδιοπομπαίο τράγο, για να του φορτώσουμε τις δικές μας ευθύνες αλλά και της δημόσιας διοίκησης που αντιμετώπισε την πόλη και την ευρύτερη περιοχή ως τόπο εναπόθεσης ανεπιθύμητων σ’ αυτήν ανθρώπων.

   Είναι καιρός , πλέον, να ξανασυναντηθούμε με τον ποιητή. Να ξαναμιλήσουμε μαζί του. Είναι καιρός να αποκτήσει ο Καρυωτάκης την πρεβεζάνικη ιθαγένεια. Να νιώσουμε ότι είναι δικός μας ο ποιητής. Να μην τον αναθεματίζουμε.