Γιώργος Χαρβαλιάς,Το καντήλι της Ελλάδας αργοσβήνει…, ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, 19ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2014

Ειλικρινά, δεν γνωρίζω αν μετά τη θριαμβευτική έξοδο στις αγορές και το «μπόλιασμα» του ευρωψηφοδελτίου της Ν.Δ. με δυο τρία υποδειγματικά…«ούφο» οι πολιτικοί συντελεστές της συγκυβέρνησης είναι έτοιμοι να ζήσουν ξένοιαστοι τον πασχαλινό τους μύθο στις ιδιαίτερες πατρίδες τους. Ξέρω όμως στα σίγουρα ότι εκατοντάδες χιλιάδες ελληνικές οικογένειες θα κάνουν στην κυριολεξία μαύρη Ανάσταση, περιμένοντας από Δευτέρα να ξαναγυρίσουν στον γολγοθά τους.
 

Ο ελληνικός γολγοθάς δεν έχει λήξη. Κι όποιος νομίζει ότι ήρθε η λύτρωση επειδή κάποιοι στο Μέγαρο Μαξίμου ανακάλυψαν το…ποδήλατο, είναι άξιος της μοίρας του.
 

Δυστυχώς η Ελλάδα διαλύεται, τρώει τις σάρκες της και φυλλορροεί. Τα καλύτερα μυαλά φεύγουν για το εξωτερικό. Οι δανειστές επιβάλλουν μια νέα καταναγκαστική διασπορά, που συρρικνώνει τον κοινωνικό ιστό και θρυμματίζει τους αρραγείς μέχρι σήμερα οικογενειακούς δεσμούς. 
 

Σε αντίθεση με τη μετανάστευση των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών, σήμερα δεν ξενιτεύονται τα εργατικά χέρια των πόλεων και η φτωχολογιά της υπαίθρου. Εξειδικευμένοι επιστήμονες και καταξιωμένοι επαγγελματίες φεύγουν για να αναζητήσουν μια καλύτερη τύχη, μακριά από το… success story της ελληνικής «ρουμανοποίησης». Και πολλοί από αυτούς δεν πρόκειται να ξαναγυρίσουν ποτέ. Θα αφομοιωθούν στις χώρες φιλοξενίας τους ως πολίτες της ενωμένης Ευρώπης, θα κάνουν μεικτές οικογένειες και θα επισκέπτονται τη γενέτειρα δυο τρεις φορές τον χρόνο για διακοπές. Σαν τον παλιό… θείο από την Αμερική.
 

Την ίδια ώρα, η χώρα γερνάει. Η υπογεννητικότητα χτυπάει κόκκινο και η Ελλάδα μετατρέπεται σε μια δεξαμενή συνταξιούχων, που σύντομα δεν θα παίρνουν σύνταξη… 
 

Αυτοί οι ηλικιωμένοι με τα πετσοκομμένα εισοδήματα είναι που στηρίζουν με την ψήφο τους τις πολιτικές του Μνημονίου. Πιθανόν στη ζωή τους να έχουν δει πολλά και τρέμουν μήπως δουν τα χειρότερα. Ομως μια χώρα που βγάζει κυβερνήσεις χάρη στις ηλικίες… 60 plus (από αυτούς που ξεροσταλιάζουν πρωί πρωί στο παραβάν για να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα) δεν έχει ελπίδα να ορθοποδήσει…
 

Πατρίδα φοβισμένων γέρων, άνεργων νέων κι απελπισμένων σαραντάρηδων που κυνηγούν το τρένο της μεγάλης φυγής κατάντησε η Ελλάδα του Μνημονίου. Κι αυτή θα είναι η τύχη μας για καμία τριανταριά χρόνια. Οσο δηλαδή θα εξαρτιόμαστε από τους ξένους για να «εξυπηρετούμε» το δυσθεώρητο χρέος μας. Δηλαδή για να τους επιστρέφουμε τα δανεικά στην ώρα τους…
 

Κακά τα ψέματα, η μίνι-έξοδος στις αγορές ήταν μία ψευδαίσθηση ανεξαρτησίας που τους βόλευε όλους. Τη Μέρκελ, για να δείξει ότι ξεμπέρδεψε από τον ελληνικό μπελά και δεν θα χάσουν οι Γερμανοί φορολογούμενοι τα λεφτά τους. Την κυβέρνηση, για να πείσει τους αφελείς ότι βγήκαμε από το τούνελ. Και φυσικά τους διάφορους σαλταδόρους των hedge funds, που έχουν ανακαλύψει εδώ ένα ιδιότυπο, ευρωζωνικό… Ελντοράντο. 
 

Σχεδόν οι μισοί (49%) από τους επενδυτές που έσπευσαν να αρπάξουν το ελληνικό ομόλογο… κελεπούρι προσδιορίζονται ως «διαχειριστές κεφαλαίων». Αλλο ένα 33% των αγοραστών, σύμφωνα και πάλι με την επίσημη ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Οικονομικών, είναι hedge funds. Ενα ισχνό 14% κατέληξε σε ξένες τράπεζες. Και μόλις το 4% αυτών που επέλεξαν να εμπιστευτούν το ελληνικό mini bond ήταν ξένα ασφαλιστικά ταμεία, δηλαδή οι πιο σοβαροί και θεσμικοί διεθνείς επενδυτές.
 

Το τι σημαίνει αυτό αφήνω να το αναλύσουν οι ειδικοί. Κι ελπίζω να το έχει κατανοήσει ο Στουρνάρας, που έσπευσε να κομπάσει. Γιατί πράγματι η Ελλάδα βγήκε στις αγορές με στημένη διαδικασία. Αυτό δεν είναι απαραίτητα αθέμιτο, ούτε αντιδεοντολογικό. Την ίδια μέρα όμως βγήκαν στο… μεϊντάνι των αγορών το Πουέρτο Ρίκο, το Πακιστάν και ακόμη δυο τρεις τριτοκοσμικές χώρες. Κι αυτές δανείστηκαν. Με ανάλογα επιτόκια και αντίστοιχες υπερκαλύψεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι από τη μια μέρα στην άλλη τις… εμπιστεύθηκαν οι αγορές, παρότι κάποιες βαθμολογούνται καλύτερα από τους ξένους οίκους από ό,τι η Ελλάδα...
 

Ανάλογο θέατρο παίζεται και με τη φάμπρικα των λεγόμενων start up business. Στο προσκήνιο, ιστορίες γρήγορου πλουτισμού στην Ελλάδα του οικονομικού μαρασμού. Ανεργοι που έγιναν εκατομμυριούχοι με μια έξυπνη ιδέα που άρεσε στους… Γερμανούς, φοιτητές που πούλησαν το μαγικό software στη Silicon Valley, αγρότες που καλλιεργούν «έξυπνες» τροφές και… βρήκαν τον Μάη που θρέφει τους τέσσερις. Ιστορίες με… αρκούδες για νεοφυείς επιχειρήσεις και…πράσινα άλογα σαν την πράσινη ανάπτυξη του Γιωργάκη. Μόνο και μόνο για να ξοδεύονται τα κονδύλια γερμανικής επιμόρφωσης, να στρατολογούνται «πρόθυμοι νεροκουβαλητές» και να επιτείνεται η διαρροή εγκεφάλων. Την ίδια ώρα, οι νέοι που δεν είχαν τη τύχη να…σφίξουν το χέρι της Μέρκελ καταδικάζονται στον μισθό των 400 ευρώ και στη φτωχοποίηση διαρκείας…
 

Κάποιοι πολιτικοί λοιπόν μπορεί μεθαύριο ακόμη και να πανηγυρίζουν τσουγκρίζοντας αβγά, την ίδια ώρα που η χώρα γκετοποιείται, προλεταροποιείται, βυθίζεται σε άγριες μορφές κοινωνικού και επαγγελματικού κανιβαλισμού, από τις οποίες θα είναι αδύνατον να ξεφύγουν οι επόμενες γενιές.
 

Τόσο βίαιη αναπροσαρμογή προς τα κάτω βιοτικού επιπέδου λαού ανεπτυγμένης χώρας δεν έχει ξανασυμβεί ποτέ στην Ιστορία. Οι Ελληνες έγιναν κουρελήδες κι αυτό βαφτίστηκε… ανάκτηση ανταγωνιστικότητας.
 

Γι' αυτό σας λέω, δεν ξέρω πώς θα περάσουν οι πολιτικοί το Πάσχα. Με ποιο περίσσευμα υποκρισίας θα πάνε στα χωριά τους. Ενα όμως μπορώ να υποθέσω. Οι μισοί συμπολίτες μας θα σουβλίζουν το αρνί και θα σκέφτονται να ’ταν στη θέση τους ο βουλευτής της περιφέρειάς τους. Αυτός που ψήφισε «για τελευταία φορά» την καταδίκη τους…

Το γάλα βγάζει τις μάσκες

Μαζί με τα υπόλοιπα μνημονιακά άρθρα που καλείται να υπογράψει και πάλι το προτεκτοράτο είναι και αυτό για το γάλα, που ξυπνώντας κάποιες συνειδήσεις έχει δημιουργήσει πρόβλημα στη μνημονιακή κυβέρνηση.

Το πρόβλημα: Πως θα μπορέσει να αλωθεί η Ελληνική αγορά από γάλατα εισαγωγής αδιαφορώντας αν ο ανερχόμενος εγχώριος κλάδος της αγελαδοτροφίας εξαφανιστεί και μαζί με αυτόν ένας δυναμικός τομέας οικονομικής ανάπτυξης και αύξησης του ΑΕΠ.

Ο τρόπος: Βάπτιση του γάλακτος υψηλής παστερίωσης σε φρέσκο γάλα έτσι ώστε να γίνει δυνατή η επέκταση των ημερών διατήρησης του δήθεν φρέσκου γάλακτος που θα δώσει την δυνατότητα για αθρόες εισαγωγές αμφιβόλου ποιότητας γάλακτος υψηλής παστερίωσης σε δήθεν φθηνότερες τιμές (τους πήρε ο πόνος για τον Έλληνα καταναλωτή).

Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά:

Σύμφωνα με την υπάρχουσα νομοθεσία (Π.Δ. 113/1999) «φρέσκο γάλα» είναι το γάλα που έχει υποστεί παστερίωση δηλαδή θερμική επεξεργασία στους 72°C για 15 δευτερόλεπτα. Το γάλα αυτό σύμφωνα με τους επιστήμονες τροφίμων είναι πλούσιο σε ασβέστιο, πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, λιπίδια, βιταμίνες Α,  C,   B2, Β6, Β12 κ.α. και πολύτιμα μέταλλα και ιχνοστοιχεία, και αποτελεί άριστη τροφή. Όμως το φρέσκο γάλα έχει διάρκεια ζωής τρεις έως πέντε ημέρες στο ψυγείο, και επομένως δυσχεραίνεται η εισαγωγή του από το εξωτερικό.

Αντίθετα, γάλα υψηλής παστερίωσης είναι αυτό που έχει υποστεί θερμική επεξεργασία στους +110οC έως +130οC και διατηρείται στο ψυγείο για 20-30 ημέρες. Βεβαίως, όσο πιο υψηλή είναι η θερμική επεξεργασία, τόσο μεγαλύτερο είναι το χρονικό διάστημα που διατηρείται, αλλά και τόσο πτωχότερο γίνεται σε θρεπτικές ουσίες με την καταστροφή ευαίσθητων βιταμινών και ιχνοστοιχείων όπως Β6, Β12, C φολικό οξύ, τυροσίνη, κλπ. Έτσι, το γάλα υψηλής παστερίωσης ορθώς θεωρείται θρεπτικά υποδεέστερο, και η υφιστάμενη Ελληνική νομοθεσία απαγορεύει την αναγραφή λέξεων όπως «φρέσκο», «παστεριωμένο» κλπ στη συσκευασία του.

Προκειμένου λοιπόν να διευκολυνθούν οι εισαγωγές «φρέσκου γάλακτος» προσπαθούν οι Επίτροποι να βρουν νομικά τερτίπια ώστε να πλασαριστεί στους ιθαγενείς εισαγόμενο γάλα υψηλής παστερίωσης σαν φθηνό φρέσκο γάλα παρακάμπτοντας και αυτά τα πορίσματα της επιστήμης. Με σύνθημα το «φθηνότερο γάλα» προσποιούνται ότι νοιάζονται για τον καταναλωτή των μεγάλων αστικών κέντρων που υποφέρει από την παρούσα οικονομική κρίση (sic) και στο βωμό αυτό «αναγκάζονται να κτυπήσουν τα μικροσυμφέροντα μιας μικρής ομάδας παραγωγών». Αποδίδουν δε τις δικαιολογημένες αντιδράσεις ακόμα και κάποιων κυβερνητικών βουλευτών σε «μικροπολιτική» και την κάλυψη μικροσυμφερόντων στιγματίζοντας την τόλμη τους να διαχωριστούν από την κυβερνητική αγέλη. Αυτή η «μικρή ομάδα παραγωγών» λοιπόν απαρτίζεται από 4.000 αγελαδοτρόφους που παράγουν 630.000 τόνους φρέσκου γάλακτος. Όμως τα γαλακτοπαραγωγικά ζώα σιτίζονται με κτηνοτροφές που μπορούν να παραχθούν σε 500.000 στρέμματα με καλλιέργειες κτηνοτροφικών φυτών (καλαμπόκι, μηδική, βίκος, κριθάρι, κλπ) και δίνουν εισόδημα σε άλλες 5.000 γεωργικές εκμεταλλεύσεις με 10.000 εργαζομένους.

Επίσης τα περί φθηνού εισαγόμενου γάλακτος είναι ψέματα. Όλοι πλέον γνωρίζουν ότι γάλα ημέρας μπορεί να πωλείται κάτω του 1 € όπως γίνεται ήδη σε πολλούς σταθμούς διανομής στη Λάρισα από το συνεταιρισμό ΘΕΣΓΑΛ. Αν το κράτος συμμαζέψει τους άθλιους μεσάζοντες, τότε η τιμή του εγχώριου φρέσκου γάλακτος δεν θα υπερβαίνει το 1,0-1,1 €/λίτρο. Σημειωτέον ότι η τιμή παραγωγού δεν υπερβαίνει τα 0,45 € ανά λίτρο φρέσκου γάλακτος. Εξ άλλου η δήθεν μείωση της τιμής που θα προκύψει λόγω ανταγωνισμού είναι αμφίβολη αφού και σήμερα το εισαγόμενο γάλα υψηλής παστερίωσης (20 ημερών) είναι ακριβότερο από το φρέσκο. Ακόμα και στις περιπτώσεις μικρότερης τιμής δε θα πρόκειται για πραγματικά φρέσκο γάλα υψηλής διατροφικής αξίας. Θα είναι εισαγόμενο γάλα σε σκόνη, παγοκολόνα, κλπ που θα έχει παραχθεί από δυστυχισμένα ζώα παραγεμισμένα με αντιβιοτικά και ορμόνες (turbo koe=τούρμπο αγελάδα) που μεγάλο μέρος του σιτηρεσίου τους θα περιλαμβάνει μεταλλαγμένες ζωοτροφές. Και φυσικά δεν θα αναγράφεται πουθενά η χώρα προέλευσης, έτσι ώστε ο κάθε οικογενειάρχης να μπορεί να προμηθεύεται Ελληνικό φρέσκο γάλα.

Αλλά αποτελεί και μειοδοσία της κυβέρνησης η λελογισμένη επίθεση κατά της εγχώριας κτηνοτροφίας και των Ελληνικών επιχειρήσεων προκειμένου να μη ζημιώσουν οι γαλακτοπαραγωγοί αποικιοκράτες. Το εγχείρημα της ΘΕΣΓΑΛ τους έχει τρομάξει. Ο ανερχόμενος αυτός συνεταιρισμός απέδειξε ότι η σημερινή προστιθέμενη αξία του παραγόμενου στην Ελλάδα γάλακτος μπορεί να φθάσει στο άμεσο μέλλον τα 630 εκατ. € με άνω του 1,5 δις € συμμετοχή στο ΑΕΠ, ενώ στην περίπτωση μελλοντικής επάρκειας (που πρέπει να είναι το ευκταίο), τα ανωτέρω ποσά είναι τα διπλάσια, χωρίς τον υπολογισμό της διαφοράς του εμπορικού ισοζυγίου. Από την άλλη πλευρά, το επικαλούμενο φθηνότερο προϊόν (δεν το ονομάζω φρέσκο γάλα) έστω και κατά 0,20 €/λίτρο δε θα μείωνε τις δαπάνες των νοικοκυριών για αγορά γάλακτος παραπάνω από 200 εκατ. €. Ακόμα λοιπόν και στην υποτιθέμενη αυτή περίπτωση τα αμείλικτα μαθηματικά καταδεικνύουν την μειοδοτική πολιτική περαιτέρω συρρίκνωσης της πρωτογενούς παραγωγής αλλά και της κατανάλωσης ποιοτικής τροφής για τον Έλληνα καταναλωτή. Το γάλα τους βγάζει τις μάσκες…

Νίκος Δαναλάτος
Καθηγητής Γεωργίας
Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Γιάννης Μαλούχος, H αφρικανική προεδρία, ΤΟ ΒΗΜΑ, 9 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014

Με κάθε επισημότητα ξεκίνησε χθες η… αφρικανική προεδρία της Ελλάδας παρουσία ημεδαπών και άλλων φυλάρχων: γιατί πώς αλλιώς να περιγράψει κανείς αυτό που συνέβη χθες το απόγευμα στην Αθήνα; Εχει καμία σχέση με ευρωπαική χώρα;

Ασφαλώς όχι. Ούτε το κέντρο του Παρισιού, ούτε του Λονδίνου, ούτε της Ρώμης, ούτε φυσικά του Βερολίνου, ή έστω άλλων, μικρότερων πρωτευουσών κλείνει ερμητικά επί ατελείωτες ώρες για να περάσουν ποιοι            ; ο… Βαν Ρομπάι και ο Μπαρόζο.

Να ήταν τουλάχιστον ηγέτες μεγάλων κρατών να πει κανείς ότι είναι κατανοητό. Αλλά για αυτούς; Είναι τραγικό. Στις λοιπές μετακινήσεις τους ανά την Ευρώπη είναι ζήτημα αν τους έχουν δύο αστυνομικούς προπομπούς – δεν θα εξέπληττε αν μαθαίναμε ότι σε κάποιες χώρες δεν προβλέπεται ούτε καν αυτό και τους πάνε με ταξί…

Δε ν έχει νόημα να πει κανείς τίποτα άλλο για την άθλια χθεσινή παράτα που έστησε η κυβέρνηση άνευ λόγου και εις βάρος των πολιτών της Αθήνας αλλά και της όποιας σοβαρότητας και αξιοπρέπειας έχει απομείνει στη χώρα.

Το μόνο που αξίζει να σημειωθεί, είναι ότι, συμβολικά, αυτή η χθεσινή γελοιότητα εκφράζει κατά βάθος τη νέα Ευρώπη, στην οποία συνυπάρχουν δύο κόσμοι: εκείνος των λαών και εκείνος της γραφειοκρατίας που πρέπει να φυλάσσεται με άγρια αστυνομικά μέτρα και να λειτουργεί μόνος του, σε κενό. Γιατί, προσοχή: δεν φύλαγαν ηγέτες χθες, υπαλλήλους φύλαγαν. Δικούς μας υπαλλήλους…

Ε, αυτό το παραμύθι δεν μπορεί να πάει μακριά, την ώρα που λαοί ολόκληροι υποφέρουν. Ούτε στο μεσαίωνα τα όρια ανάμεσα στους λαούς και στις αυλές δεν ήταν τόσο κάθετα. Οχι στην Ευρώπη του 21ου αιώνα…

Αναγνωστάκη Νόρα 

Ο ποιητής μου φορούσε κίτρινα πάνινα παπούτσια...

ΑΦΙΕΡΩΜΑ : Γ. ΣΕΦΕΡΗΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  27/02/2000 00:00

19

emailεκτύπωση  

Στα μέσα της δεκαετίας του τριάντα ανηφορίζοντας από το Μαρούσι προς το δάσος της Μαγκουφάνας, αριστερά βρισκόταν η στάνη του μπαρμπα-Αποστόλη και δεξιά, στο υψωματάκι, δέσποζε, το σπίτι του Κατσίμπαλη, απλό, διώροφο, με μια μεγάλη βεράντα στο πάνω πάτωμα. Στην πίσω μάντρα του σπιτιού ήταν εντοιχισμένη μια μαρμάρινη πλάκα που έγραφε με κεφαλαία: Τριανέμι - Ο ομφαλός της Αττικής. Ο Κατσίμπαλης (ο κολοσσός του Μαρουσιού, όπως τον αποκαλούσε ο Χένρι Μίλερ στο ομότιτλο βιβλίο του) ήταν ο μέντωρ της γενιάς του τριάντα. Σε αυτό το σπίτι (που το βάφτισε Τριανέμι ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου) τους μάζευε όλους και εκεί κουβεντιάζανε τα ζέοντα λογοτεχνικά θέματα της εποχής. Δίπλα στο σπίτι, μέσα στα πεύκα, ήταν το καφενεδάκι του Γεράσιμου και εκεί τα καλοκαίρια ξημεροβραδιαζόμαστε τα παιδιά για τραμπάλα, γκαζόζες και υποβρύχια.

Ελεγα λοιπόν στον Σεφέρη όταν γνωριστήκαμε, ότι ήταν γραφτό να βρεθώ πολύ κοντά του από την παιδική μου ηλικία. «Πόσο κοντά;» απόρησε. «Οσο απείχε η βεράντα του Κατσίμπαλη από την κούνια του Γεράσιμου» του είπα γελώντας.

Ηταν σαν να βρεθήκαμε έπειτα από τόσα χρόνια κοντοχωριανοί!

Το σπίτι πουλήθηκε στην Κατοχή σε έναν μαυραγορίτη. Αραγε η μπουλντόζα που πέρασε από πάνω μας κατάπιε και τη μαρμαρένια πλάκα;

Ο πόλεμος και η Κατοχή. Τα σκληρά ζωντανά χρόνια. Φως και παρηγοριά τα βιβλία και τα εφηβικά μας όνειρα. Από την πολλή αποστήθιση σκεφτόμασταν με στίχους. Αλησμόνητες σχεδόν μουσικές συγκινήσεις από τα διαβάσματα. Τα βαθιά νοήματα μπορούσαν να περιμένουν. Τι ζεστά που ήταν τότε τα βιβλία! Από τότε αγάπησα τον Σεφέρη οριστικά.

Αυτά όλα τα έγραψα πολύ πιο καλά πριν σαράντα χρόνια. (Μας βγάζει ο χρόνος τη γλώσσα του ή μου φαίνεται;) στο αφιέρωμα για τον Σεφέρη. Με παίρνει, μια Δευτέρα, ο Σαββίδης τηλέφωνο και με ρωτάει γιατί δεν του έστειλα ακόμη το κείμενό μου. Του λέω γιατί δεν το έγραψα ακόμη ­ μου λέει: «Κόψε το λαιμό σου, το θέλω ως το Σάββατο». Με το μαχαίρι στον λαιμό, το γράφω σε τρεις μέρες και το στέλνω. Πιστεύω ότι το ετοίμαζα μια ζωή αυτό το κείμενο για τον Σεφέρη ­ του το χρωστούσα ­ γι' αυτό βγήκε τόσο αβίαστα, σε χρόνο ρεκόρ για μένα.

Δίδαξε τα σπουδαία

Αρχές του '62 μου στέλνει ο Σεφέρης τις Δοκιμές του, στις εκδόσεις Φέξη με αφιέρωση. Ευγενική ανταπόδοση ήταν, όμως εγώ συγκινήθηκα πολύ γιατί για μένα οι Δοκιμές ήταν σχολείο και πανεπιστήμιο μαζί.

Ο Σεφέρης ήταν ενσυνειδήτως διδακτικός. Μετά τον Παλαμά, ο τελευταίος διδάσκαλος του γένους. Δεν θα υπάρξει άλλος. Μας τελείωσε το είδος. Δίδαξε τα στοιχειώδη και τα σπουδαία με σπάνια εντιμότητα: χωρίς απλουστεύσεις και εκλαϊκεύσεις. Με οξύνοια και απόλυτη ακρίβεια διατύπωσε και τα πλέον δύσκολα με απλή ρέουσα γλώσσα, χωρίς ίχνος φραστικής εκζήτησης ή νοηματικής υπερβολής, σχεδόν ταπεινά, χωρίς πνευματική πόζα ή αλαζονεία. Ο λόγος του είχε τη θερμότητα και τη φυσικότητα της προφορικής ομιλίας, χωρίς να αισθηματολογεί ή να ασημαντολογεί. Υπηρέτησε, όσο ελάχιστοι, το ουσιώδες. Δεν υπάρχουν σκουπίδια στη γλώσσα του. Ηξερε καλά τις θεωρίες αλλά δεν ζούσε γι' αυτές· απλώς τις χρησιμοποιούσε, όταν χρειαζόταν. Δεν ήταν ανιαρά αφηρημένος. Το συγκεκριμένο ήταν ο στόχος του και είχε πάντα κάτι να πει. Δεν μιλούσε για να μιλάει. Ακόμη και για τα πιο πνευματικά θέματα νόμιζες πως είχε μιαν αμεσότητα σωματικής επαφής σαν να εισέπραττε το καθετί με ολόκληρη τη σωματική του υπόσταση και όχι μόνο με το πνεύμα του. Η παιδεία του ήταν μεγάλη αλλά δεν υπήρξε δούλος της πολυμάθειας. Από τη συσσώρευση των γνώσεων προτιμούσε τη σωστή τους χρήση. Μιλώ φυσικά για τη μέθοδο και το ήθος της γραφής του και όχι για όσα μας δίδαξε. Αυτή είναι μια άλλη μεγάλη ιστορία, όχι αυτής της στιγμής.

Πάντως και σαν άνθρωπος έμοιαζε πολύ στα γραφτά του. Στις συζητήσεις του με τον Ελιοτ ισοπαλία.

Ερχεται στη Θεσσαλονίκη το '62, στο τελευταίο μάθημα που έκανε γι' αυτόν ο Σαββίδης. Τον βλέπω για πρώτη φορά. Το σώμα του έδινε πιο πολύ την εντύπωση του βάρους και όχι του πάχους. Βαρύ σώμα, βαρύ κεφάλι, σοβαρά βυζαντινά μάτια, πολύ μελαχρινός. Μιλούσε αργόσυρτα με κάποιους μελωδικούς τόνους στη φωνή. Μειλίχιος και ευγενικός στους τρόπους. Η ομορφιά της Μαρώς εξέπεμπε ακόμη κύματα σαγήνης. Γαλανά τα μάτια και η ξανθή κοτσίδα των μαλλιών της στεφάνωνε σαν διάδημα το κεφάλι της. Εχω τρακ. Ο Σαββίδης με λυπάται και μου λέει γελώντας: «Μη φοβάσαι, απόψε σκίζεις!». Ο Σεφέρης μου λέει ότι βρήκε ενδιαφέρον το γράμμα μου και εγώ λέω σεμνά: «Ηταν ειλικρινές». Διαμαρτύρεται: «Για ό,τι είναι γραμμένο καλύτερα να αφήνουμε κατά μέρος την ειλικρίνεια». (Φυσικά, σκέφτομαι, αλλού οφείλεται η εμβέλεια των γραφομένων μας. Εχει δίκιο.)

Μετά το μάθημα του Σαββίδη λέει και ο Σεφέρης λίγα λόγια και τελειώνει με ένα: «Ο Θεός μαζί σας» που με προβληματίζει. Δεν τον είχα για θεοσεβούμενο. Πίστευα ότι ήταν ειδωλολάτρης και παγανιστής. Τώρα, ψάχνοντας λιγάκι βρίσκω και άλλες επικλήσεις στον Θεό. Το χειρόγραφο Σεπ. '41 τελειώνει με τη φράση: «Ο Θεός να βοηθήσει». Η δήλωση εναντίον της χούντας κλείνει με τη φράση «Παρακαλώ τον Θεό...». Η αδελφή του Ιωάννα Τσάτσου πιστεύει πως «η πίστη στην παρουσία του Θεού ήταν ζωντανή γι' αυτόν σ' όλη του τη ζωή». Και παραθέτει ένα ποίημα του Σεφέρη για την Παναγία που της έστειλε από το Παρίσι το 1920. Ισως λοιπόν να μην ήταν συμβατικές αυτές οι επικλήσεις όπως όλοι τις χρησιμοποιούμε αυθόρμητα σε κάποιες δύσκολες ώρες. Χρειάζεται έρευνα. Κάποτε πέρασε από το μυαλό μου ότι ο Σεφέρης διακατεχόταν από την ιδέα μιας ιερής αποστολής απέναντι στον ελληνισμό και στις αξίες του. Και αν όντως ήταν τόσο αποστολικός, μήπως αυτό οφειλόταν σε αυτή τη βαθιά κρυμμένη χριστιανική του φλέβα;

Πικρία μετά το Νομπέλ

Το επόμενο μεσημέρι Σεφέρηδες, Σαββίδηδες και εμείς στη Νεράιδα του γιαλού. Ο Σαββίδης παραγγέλνει συνέχεια και τρώμε ό,τι εκλεκτό παράγει ο Θερμαϊκός και η μαγειρική τέχνη της Σαλονίκης. Η ατμόσφαιρα οικεία. Μας επαινεί το περιοδικό μας, την «Κριτική», πρώτον, γιατί ήταν ανοιχτό στις αξίες καταργώντας τις κομματικές ταυτότητες και, δεύτερον, για την παρακολούθηση των εκτός Ελλάδος, σύγχρονων πνευματικών ρευμάτων. Μας ψιλορωτάει για πολλά και έχω την εντύπωση πως κρυφά μας βαθμολογεί. Φεύγοντας τον ρωτώ τι θα κάνει τώρα που τελείωσαν οι επαγγελματικές του υποχρεώσεις και γύρισε στην πατρίδα. Μου απαντάει σκυθρωπός: «Μετρώ τις μέρες».

Το σπίτι του στην οδό Αγρας πίσω από το Στάδιο, απλό «σα νησιώτικο» όπως έλεγε ο ίδιος, με μια γοργόνα σε δικό του σχέδιο στο υπέρθυρο της εισόδου. Χώροι χωρίς πολυτέλεια, τα στοιχειώδη έπιπλα και παντού στους τοίχους βιβλία. Το σαλόνι και το γραφείο βγάζουν σε μιαν αυλίτσα με λίγα καχεκτικά φυτά στις παρυφές της και ένα μεγάλο χαμηλό τραπέζι στο κέντρο της γεμάτο κοχύλια και μια γλάστρα φουντωμένο βασιλικό στη μέση. Μικρή συντροφιά. Κάθομαι δίπλα του και με ρωτάει τι δυσκολίες έχω όταν γράφω. Του λέω πως μόνιμη δυσκολία μου είναι η γλωσσική διατύπωση. Πώς θα βρω τις κατάλληλες λέξεις που θα αποδώσουν με ακρίβεια τις σκέψεις και τα αισθήματά μου. «Αυτή είναι η ουσία της γραφής» μου απαντά. «Οι λέξεις είναι τα εργαλεία της. Φτάνει να έχεις κάτι να πεις. Δεν βλέπεις πόσο εύκολα γράφουν αυτοί που δεν έχουν να πουν τίποτα;».

Πιστεύω πως τα ημερολόγιά του ήταν περισσότερο μια καθημερινή άσκηση γραφής παρά ανάγκη καταγραφής συμβάντων και σκέψεων.

Παίρνει το Νομπέλ. Του γράφω ένα γράμμα και τον παρακαλώ να μην ξεχνά τα γραπτά του Αρτεμιδώρου. Μου στέλνει μια κάρτα από τη Στοκχόλμη και μου απαντά ότι δεν τα ξεχνάει.

Γυρίζουν και πάω να τους δω. Μου δείχνουν το μετάλλιο του Νομπέλ ολόχρυσο και μεγάλο σαν πιατάκι του καφέ και πολλές φωτογραφίες. Μιλούν και οι δυο μαζί για τη θερμή υποδοχή των Σουηδών, για την παιδική χορωδία που τους είπε «καλημέρα» το πρωί της απονομής, για τη συγκινητική μεγαλοπρέπεια της τελετής, αλλά και για την πρωτοφανή αγνόηση της βράβευσης από το ελληνικό κράτος. Κανείς στο σπίτι, στην απονομή του βραβείου, στο αεροδρόμιο. «Μα καλά δεν κατάλαβαν καθόλου ότι στο πρόσωπό μου βραβευόταν η Ελλάδα;» αναρωτιέται. (Τι να πω, ότι εκτός από αδαείς περί την τέχνην είναι και κόπανοι ως πολιτικοί;) Σκέψου ότι ακούστηκε και αυτό: «Οτι οι Σουηδοί μου έδωσαν το Νομπέλ επειδή πούλησα την Κύπρο στους Εγγλέζους!». Πρώτη φορά τον βλέπω να μιλάει τόσο ζωηρά με πικρία, απορία, αγανάκτηση και αηδία.

Ετσι ο λόγος του Χέντερλιν «Και οι ποιητές τι χρειάζονται σε έναν μικρόψυχο καιρό;»βρήκε επιτέλους το αληθινό του νόημα: Δεν χρειάζονται.

Η ψώρα της χούντας

Οταν έκανε τη δήλωση εναντίον της βρισκόμουν στην Αθήνα. Εκοψα μιαν αγκαλιά πασχαλιές από τον κήπο και πήγα να τους δω.«Αισθάνθηκα την ανάγκη να σας δω από κοντά» του λέω, «ξέρετε γιατί». Ηξερε.

Μετά την έκδοση των 18 κειμένων στο σπίτι του Ρόδη Ρούφου. Παρόντες σχεδόν όλοι οι συνεργοί. Πλησιάζω τον Σεφέρη και τον φιλώ. Μου φιλάει το χέρι που του χαϊδεύει το μάγουλο. Του λέω: «Ο κόσμος αγκάλιασε την έκδοση αλλά το σινάφι μας χτύπησε αλύπητα». Μου λέει με χιούμορ χαμογελαστός: «Let the enemies entertain us!».

Δεν πρόλαβε να χαρεί την πτώση της χούντας. Ο θάνατός του μας κόστισε πολύ. Τον έκλαψα σαν δικό μου άνθρωπο. Βάλαμε στη βιτρίνα του βιβλιοπωλείου τη φωτογραφία του και όλα του τα βιβλία που τα έφερα από το σπίτι. Εμπαινε κόσμος και γύρευε να τα αγοράσει. Ο Μανόλης πήγε στην κηδεία του και ήταν αυτός που, όταν τέλειωσε η νεκρώσιμη ακολουθία, φώναζε: «Αθάνατος» και όλοι με ένα στόμα επανέλαβαν:«Αθάνατος». Η Μαρώ έκοψε σύρριζα τη χρυσή κοτσίδα της και την έβαλε στο φέρετρό του. Το φέρετρο το κρατούσαν άνθρωποι που τον αγαπούσαν και τον τιμούσαν. Εγινε μεγάλο λαϊκό προσκύνημα. Δικαιοσύνη.

Λίγο καιρό μετά έρχεται η Μαρώ ένα βραδάκι στο μαγαζί με το τουρμπάνι στο κεφάλι.«Ηρθα να σας φέρω κάτι πράγματα για να μας θυμάστε» μου λέει. «Αυτή την πίπα του Γιώργου για τον Μανόλη και αυτό το κολιέ από κοράλλι για σένα. Το είδα σε μια βιτρίνα στο Λονδίνο και μου άρεσε τόσο που ο Γιώργος μπήκε μέσα και μου το αγόρασε. Τι το κοιτάς;Φόρεσέ το». Πήγαινε ωραία με το άσπρο πουλόβερ μου. Κλείσαμε το μαγαζί και πήγαμε στο σπίτι. Ηπιαμε άσπρο κρασί και είπαμε πολλά.

Ο Χειμωνάς μού είπε ότι στο νοσοκομείο κάνα δυο μέρες πριν πεθάνει, τον είδε με τα μάτια γεμάτα δάκρυα. Τι πιο ανθρώπινο;

Η τελευταία εικόνα του που μου έρχεται τώρα. Καλοκαίρι μεσημέρι στο σπίτι του. Είναι όρθιος, φοράει ριχτό πουκάμισο, κοντομάνικο και κατακίτρινα πάνινα παπούτσια που ταιριάζουν πολύ ωραία με το ηλιοκαμένο του πρόσωπο. Μια νότα ροκ που ειρωνευόταν τη σοβαροφάνεια, τα κίτρινα πάνινα παπούτσια.

Η κυρία Νόρα Αναγνωστάκη είναι κριτικός λογοτεχνίας και συγγραφέας.

Βουρτσίσου Ελένη, ΝΕΡΙΤ:Ανοίξαμε και μας πληρώνετε...,ΤΟ ΒΗΜΑ, 3 Ιανουαρίου 2013

  

Εγινε κι αυτό. Με την άφιξη του νέου χρόνου ήρθε και η ανακοίνωση για την καταβολή του ανταποδοτικού τέλους για τη Νέα Τηλεόραση. Τώρα, θα αναρωτηθεί ο καλοπροαίρετος τηλεθεατής, ποιας νέας(;) και ποιας τηλεόρασης(;). Αλλο θέμα. Ας το αφήσουμε προς το παρόν.

Ας αντιμετωπίσουμε τη νέα πραγματικότητα.

Μέχρι στιγμής: Δημόσια τηλεόραση με πρόγραμμα ΔΕΝ έχουμε. ΔΤ με πρόγραμμα, τύποις, έχουμε.

Προς το παρόν δημόσιους ραδιοφωνικούς σταθμούς ΔΕΝ έχουμε. Τρίτο πρόγραμμα ΔΕΝ έχουμε (πώς θα μπορούσαμε άλλωστε;). Μουσικά σύνολα ΔΕΝ έχουμε και, κυρίως, κοινό ΔΕΝ έχουμε.

Εχουμε βέβαια όραμα. Οτι θα τα έχουμε. Θα... δούμε.

Για να γίνουν όλα αυτά όμως, πρέπει να υπάρχει και το απαιτούμενο ρευστό. Οπότε; Ο λογαριασμός στον πελάτη. Πότε; Τώρα. Πρώτα πληρώνεις και μετά απολαμβάνεις. Σαν τα διόδια στην πολύπαθη Κορίνθου - Πατρών ένα πράγμα· πληρώνεις αλλά η κατασκευή της εθνικής έχει ακόμη πολύ... δρόμο.

Ετσι και με τη ΝΕΡΙΤ. Ποδαρικό με ανταποδοτικό τέλος. Ανοίξαμε και σας περιμένουμε.

Το κερασάκι; Δεν θα πληρώνουμε όσο πριν. Συρρικνωμένος ο φορέας, μειωμένο και το τέλος. Ομως...

Ομως η σημασία κρύβεται στη λεπτομέρεια. Σύμφωνα με ανακοίνωση από το τέλος θα συγκεντρωθούν 191 εκατ. ευρώ. Η ΝΕΡΙΤ έχει προϋπολογισμό 100 εκατ. ευρώ. Οπότε με χαρά μάς ανακοινώνεται ότι «Η εταιρεία θα συνεισφέρει 91,4 εκατ. στο πρωτογενές πλεόνασμα του κρατικού προϋπολογισμού για το 2014»!

Και τίθεται το ερώτημα: Γιατί όλη αυτή η κοροϊδία; Γιατί δεν το λένε καθαρά ότι δεν φτάνουν οι φόροι που σας βάζουμε, δεν φτάνει η αφαίμαξη του κάθε νοικοκυριού, τώρα θα σας πάρουμε και άλλα αλλά... μέσω δημόσιας τηλεόρασης;

Τόσα χρόνια οι πολίτες πλήρωναν, αναντίρρητα, το ανταποδοτικό τέλος για να έχουν δημόσια ραδιοτηλεόραση και όχι για να καλύπτουν τις τρύπες του κράτους. Το οποίο κράτος πάλι έπαιρνε από τα χρήματά τους και έδινε στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Υποτίθεται ότι η ΕΡΤ έκλεισε για να διορθωθούν όλα και να «ελαφρωθεί» ο βεβαρημένος καταναλωτής. Υποτίθεται. Γιατί πάλι, μέσω της ΝΕΡΙΤ, ξαναπληρώνουμε για το κράτος.

Γιατί λοιπόν τα επιπλέον 91 εκατ. ευρώ να μην μπαίνουν στο ταμείο της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης ώστε να συμβάλουν στη μελλοντική ανάπτυξή της; Γιατί αφού τα δίνουμε για τη ΝΕΡΙΤ να πηγαίνουν αλλού; Γιατί ένας ακόμη φόρος με... φερετζέ; Εμείς για τη ΔΤ πληρώνουμε. Αν χρειάζονται 101 εκατ. ευρώ, να μειωθεί το τέλος ώστε να καλύπτει μόνον αυτά. Ούτε ευρώ παραπάνω. Διαφορετικά, να το πουν καθαρά: Πληρώνετε ΔΤ συν επιπλέον φόρο. Απλά πράγματα, ξεκάθαρα, για να μην κοροϊδευόμαστε μεταξύ μας.

E.Πολάτου,Present perfect…, aixmi.gr,Δευτέρα 30 Δεκεμβρίου 2013

 

«Έχω λάβει ένα δώρο» σημαίνει ότι κάποιος έχει δώσει το χρόνο του και  τη σκέψη του για μένα…
«Έχω ανοίξει ένα δώρο» σημαίνει ότι κάποιος  έχει τη χαρά να με δει να χαίρομαι…
«Έχω φορέσει ή χρησιμοποιήσει» ένα δώρο σημαίνει ότι κάποιος έχει σημαδέψει την καθημερινότητά μου, τη ζωή μου, με τη θέαση και μόνο ενός μικρού αντικειμένου…
«Έχω κάνει ένα δώρο» σημαίνει ότι αυτοεκπληρώθηκα.
Present perfect- ένα υπέροχο δώρο ή μια πράξη που έγινε στο παρελθόν
(και θα μας συνοδεύει στο διηνεκές…)
Ας χαρίσουμε την αγάπη μας κι ας μοιραστούμε τη χαρά με όσους το αξίζουν!
Θα’ ναι το δικό μας δώρο, πρωτίστως στον εαυτό μας!

Του Ι. Ν. Μαρκό­πουλου* ,Παράδοση, διεθνισμός και παγκοσμιοποίηση, εφημεριδα των συντακτών,24/12/13

Σε μια εποχή που ο αριστερός διεθνισμός αμήχανα παρατηρεί τη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση να επελαύνει ακάθεκτη, εκτοπίζοντάς τον ιδεολογικά –δανειζόμενη μάλιστα και καπηλευόμενη πονηρά αρκετά βασικά του στοιχεία–, μια προσπάθεια γνωριμίας στοιχείων της ελληνικής ιδιοπροσωπίας μπορεί να παρουσιάζει, πράγματι, επίκαιρο ενδιαφέρον. Ιδιαίτερα για την Αριστερά, έχει έρθει ο καιρός να αναγνωρίσει ότι ο διεθνισμός της, όταν δεν συνοδεύεται επίμονα από εθνοκεντρικές θέσεις, δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να φέρνει νερό στον μύλο της παγκοσμιοποίησης, επιτρέποντάς της να κατασπαράζει πιο εύκολα τα αποδυναμωμένα από κάθε ταυτότητα θύματά της.

Εδώ βέβαια θα πρέπει με ακόμη μεγαλύτερη σαφήνεια να τονιστεί ότι οι εθνοκεντρικές θεωρήσεις ουδόλως θα πρέπει να αφεθούν να διολισθήσουν σε εθνικιστικές και μισαλλόδοξες ιδεολογίες και πρακτικές, που επικίνδυνα θα αντιστρατεύονταν έναν υγιή διεθνισμό και θα απομάκρυναν την κοινωνία μας από τις τόσο απαραίτητες κοινωνικο-ηθικές έννοιες και αξίες της δημοκρατίας, του αλληλοσεβασμού και της αλληλεγγύης, της ανθρωπιάς, της ισονομίας και της δικαιοσύνης. Αλλωστε, όπως και από άλλη θέση έχω αναφέρει (περιοδικό «Αντί», 870/2-6-2006), «στα πλαίσια του διεθνισμού θα μπορούσε ασφαλώς να ενταχθεί –θα έλεγα μάλιστα σε πλήρη αρμονία με τις ευαισθησίες που διακατέχουν την Αριστερά– η ανθρώπινη αλληλεγγύη, που εκδηλώνεται έξω και πέρα από εθνικές, φυλετικές ή θρησκευτικές περιχαρακώσεις και δικαιώνει ουσιαστικά τον άνθρωπο ως άνθρωπο, χωρίς οποιονδήποτε κατηγορικό προσδιορισμό».

Είναι επίσης σίγουρο ότι πολλά από τα οικολογικά και βιοηθικά, υπό την ευρύτερη έννοια του όρου, προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ο πλανήτης έχουν την κοινή, διεθνιστικά δημιουργημένη βάση τους στην αλματώδη και ανεξέλεγκτη πλέον ανάπτυξη της τεχνοεπιστήμης. Οπως σίγουρο είναι, επίσης, ότι και η αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων, που αφορούν την ανθρωπότητα και ολόκληρο τον πλανήτη, ξεπερνάει τα εθνικά σύνορα των διαφόρων κρατών.

Ισως θα ήταν πράγματι φρόνιμο να ακολουθήσουμε το σύνθημα «Σκέψου παγκόσμια, δράσε τοπικά». Αλλά γιατί όχι –ιδιαίτερα σήμερα στην εποχή των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας– και το σύνθημα «Σκέψου τοπικά και δράσε παγκόσμια». Το ένα άλλωστε συμπληρώνει διαλεκτικά το άλλο. Ισως, επίσης, μέσα από την όσο το δυνατόν πιο βαθιά γνώση της ταυτότητάς μας θα μπορέσουμε να γνωρίσουμε καλύτερα και την ετερότητα και να σκεφτούμε, έτσι, παγκόσμια. Πάντως, όπως και να έχει, η αυτογνωσία φαίνεται να είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσει μια κοινωνία να σκεφτεί και να δράσει τοπικά και παγκόσμια.

Εχουμε επομένως μπροστά μας την πρόκληση της αναζήτησης και παραγωγικής βίωσης βασικών στοιχείων της παράδοσής μας, που σίγουρα μπορούν να δράσουν προστατευτικά απέναντι στον ισοπεδωτικό και καταστροφικό (για την ανθρώπινη αλλά και εθνική –και όχι εθνικιστική– υπόσταση) χυλό της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης. Από την άλλη μεριά, θα πρέπει να αναλάβουμε, με τη σωστή Παιδεία και εκπαίδευση, το δύσκολο έργο να κάνουμε κατανοητό στους νέους και στις νέες μας ότι η φυσιολογική αγάπη προς τους δικούς τους ανθρώπους, και κατ’ επέκταση προς την πατρίδα τους (και δεν κρύβω εδώ ότι, παρ’ όλα όσα προανέφερα, αισθάνομαι κάπως άβολα χρησιμοποιώντας εδώ τη λέξη «πατρίδα», μην και παρεξηγηθώ, ναι, ακριβώς, όπως το λέω, εκεί μας έχει δυστυχώς καταντήσει η μεγάλη σύγχυση που έχει φωλιάσει στην ελληνική ριζοσπαστική Αριστερά των ημερών μας) δεν σημαίνει μίσος προς τον Αλλο, τον γείτονα, τον οποιονδήποτε συνάνθρωπο. Και ονομάζω δύσκολο το έργο αυτό, γιατί δυστυχώς η προοδευτική, κομματική και κομματικοποιημένη Αριστερά στη χώρα μας επί δεκαετίες τώρα ακολουθεί μανιχαϊστικά τον εύκολο δρόμο τής μη προβολής και υποστήριξης –για να το εκφράσω κόσμια και ήπια– του οτιδήποτε (ανθρώπου, πράγματος ή γεγονότος) σχετίζεται με την προβολή του Ελληνισμού, της Ιστορίας του και του μακραίωνου πολιτισμού του. Εκτυφλωτική άγνοια, σύγχυση ή ανεπίτρεπτη ασέβεια, ακόμη και προς την ίδια της την ιστορία;

Αλλά το «όμαιμον» ουδέποτε υπήρξε –σε αντίθεση με άλλες, εντελώς ξένες προς τον Ελληνισμό, φασιστικές ιδεολογίες– βασικό στοιχείο της ελληνικής, σε οποιαδήποτε περίοδό της, ιδεολογίας. Το «ομόγλωσσον», ναι. Αυτές οι απόψεις θα πρέπει να αρχίσουν να προβάλλονται και να αναλύονται από την αριστερή διανόηση, μπας και μπορέσουμε μέσα από μια ηθική ματιά των πραγμάτων να θεμελιώσουμε τις δημοκρατικές αξίες της αλληλεγγύης και του αλληλοσεβασμού πάνω σε ουσιαστικές βάσεις και όχι, όπως τώρα, πάνω στο αμμώδες έδαφος ενός απλά συνθηματικού λόγου, που τυχαίνει να είναι «in» στο κομματικοποιημένο χρηματιστήριο των ιδεών.

* Καθηγητής Τεχνολογικής και Φιλοσοφικής Θεώρησης της Τεχνοεπιστήμης στο ΠΤΔΕ της Παιδαγωγικής Σχολής του ΑΠΘ

Νομιμότητα παντού, το ΒΗΜΑ

 εξουσία διαφθείρει. Ειδικά όταν η δημόσια διοίκηση μιας χώρας είναι διάτρητη από παντού και οι ελεγκτικοί μηχανισμοί εκλείπουν παντελώς ή είναι και αυτοί διαβρωμένοι.

Τις τελευταίες ημέρες η χώρα έχει γίνει μάρτυρας φαινόμενων που όλοι τα ήξεραν αλλά κανένας δεν τα μαρτυρούσε. Ενας πρώην υπουργός συλλαμβάνεται με πλαστές πινακίδες γιατί ποτέ δεν πίστευε ποτέ ότι θα τον σταμάταγε για έλεγχο η αστυνομία. Ενας πρόεδρος νοσοκομείου πιάνεται με τα προσημειωμένα ευρώ στα χέρια, γιατί έτσι είχε μάθει να κλείνει τις συμφωνίες. Ενας πρώην γενικός γραμματέας εξοπλισμών μπροστά στην πολυετή φυλάκιση «δίνει» όλο το σύστημα διαφθοράς των εξοπλιστικών προγραμμάτων από το μακρινό 1985 και μετά.

Η χώρα στενάζει από την κρίση, σε πολλά νοικοκυριά έχει κοπεί το ηλεκτρικό, ένα σημαντικό τμήμα του πληθυσμού με δυσκολία έχει το καθημερινό του φαγητό και δίπλα αποκαλύπτεται χορός εκατομμυρίων ευρώ από μίζες παντός είδους.

Είναι πλέον τόσο εμφανής  η διαφθορά που πλέον δεν μπορεί να καλυφθεί από όλους όσους μέχρι σήμερα την κάλυπταν με οποιονδήποτε τρόπο. Το ίδιο το πολιτικό σύστημα της χώρας συνειδητοποίησε ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί με κανέναν τρόπο ο κομματισμός, οι πελατειακές σχέσεις, τα φακελάκια και η ατιμωρησία όλων όσων έχουν εξουσία και έμεναν τόσα χρόνια στο απυρόβλητο.

Η ανοχή των πολιτών έφτασε στα όριά της. Η νομιμότητα πρέπει να επικρατήσει σε όλο τον δημόσιο βίο. Οσα αποκαλύπτονται  δείχνουν τον λόγο που η χώρα έφτασε σε αυτή την κατάσταση. Αν θέλουμε να βγούμε από την κρίση και να περάσουμε σε μια νέα εποχή τα φαινόμενα αυτά πρέπει να εξαλειφθούν. Και σε αυτό πρέπει να βοηθήσουν όλοι.

Του Πέτρου Μανταίου,Η ομορφιά στο ελάχιστο, ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ, 24/12/13

Λένε πως ο Θεός κρύβεται στη λεπτομέρεια. Προσωπικά, δεν γνωρίζω πού αρέσει του Θεού να κρύβεται, και αν εξακολουθεί, μετά από όσα επί εκατομμύρια χρόνια βλέπει, να έχει διάθεση για κρυφτό και για παιχνίδι. Νομίζω όμως ότι, όπως πολλές φορές τρωγόμαστε με τις λεπτομέρειες και χάνουμε την ουσία, έτσι και άλλες τόσες φορές, παραδίνουμε σημασία στην ουσία –αν την κατέχουμε!– και παραβλέπουμε κάποιες λεπτομέρειες, που οι ίδιες, όσο και αν ακούγεται παράδοξο, είναι η ουσία. Γιατί χωρίς αυτές τις λεπτομέρειες η ζωή θα ήταν ανούσια, αμίλητη κι αγέλαστη.

Η διαπρεπής Φλαμανδή χορογράφος Αν Τερέζα Ντε Κεερσμάκερ, που δουλειά της παρουσίασε στο αθηναϊκό κοινό πρόσφατα, είπε στη Μαρίνα Κουβέλη («Εφ.Συν.», 13/12): «[… ] Οι δύο φράσεις που με χαρακτηρίζουν είναι “το ελάχιστο είναι το περισσότερο” (Less is more) και το ότι με τις χορογραφίες μου “μεγεθύνω το ελάχιστο”». Επίσης: «Δεν φοβήθηκα να μεγεθύνω τα μικρά πράγματα που θεωρούσα σημαντικά». Τώρα με τις μεγάλες γιορτές του χειμώνα, που η ενδημική μελαγχολία, εκτός από θλίψη μοναξιάς στην παρέα, προσφέρεται και για περισυλλογή, καιρός είναι να σκεφτούμε αυτό το ελάχιστο/περισσότερο, όπως και τη μεγέθυνση του ελάχιστου και τη σημασία μιας φευγαλέας λεπτομέρειας.

Καιρός είναι. Οσο υπάρχει ο καθένας μας και υπάρχουν μαζί μας οι άνθρωποι που αγαπούμε, οι άνθρωποι που ακουμπάμε πάνω τους, μας στηρίζουν και έχουν την ανάγκη να τους στηρίζουμε. Οσο κι αν αυτά δεν γίνονται αμέσως αντιληπτά, καθώς είναι λεπτομέρειες που διαφεύγουν, που τις προσπερνάμε, επειδή ακριβώς νομίζουμε, έχουμε την ασυγχώρητη βεβαιότητα, πως πάντα υπάρχει καιρός να κοιτάξουμε τον άλλο στα μάτια και μαζί να γελάσουμε ή να κλάψουμε. Με πλήρη επίγνωση, τώρα πια, λεπτομερειών ανεπίστρεπτων και μεγεθύνσεων του ελάχιστου, εύχομαι σε όλες και όλους καλές γιορτές κοντά και μαζί με τους δικούς σας.

 

Τσώλης Ζώης 

EMAIL| 

Δώστε μια ελπίδα στους ανέργους

«Μη μου μιλάτε για ποσοστά, όποιος είναι άνεργος είναι 100% άνεργος. Γι' αυτόν πρέπει να ενδιαφερθούμε όλοι...».

Στη ρήση του αείμνηστου Γιώργου Γεννηματά το 1987, όταν το ποσοστό ανεργίας ήταν μόλις 7,7%, μπορεί κανείς να διακρίνει όχι μόνο την ευαισθησία του μεγάλου πολιτικού αλλά, αν το καλοσκεφθεί, μπορεί να προσδιορίσει και το στίγμα της ελληνικής κοινωνίας σήμερα.

Ολοι θέλουμε να ελπίζουμε ότι το νέο έτος θα ξεφύγουμε από τον πενταετή κύκλο της πρωτοφανούς ύφεσης. Είναι γεγονός ότι μέσα στην κρίση όλοι όσοι κατόρθωσαν να κρατήσουν ζωντανή την επιχείρησή τους έχουν τη δουλειά τους, ρύθμισαν τις υποχρεώσεις τους προς τις τράπεζες, μπορούν να ελπίζουν - και δικαίως - ότι τα δύσκολα πέρασαν. Και να πιστέψουν ότι με τις κατάλληλες πολιτικές μπορεί να έρθουν καλύτερες ημέρες.

Οι άνεργοι, όμως, που ξεπέρασαν το 1.300.000 άτομα, εξακολουθούν να παραμένουν ο καθένας απ' αυτούς «100% άνεργος». Οι περισσότεροι, μάλιστα, έχουν χάσει και την ελπίδα να βρουν δουλειά, αφού το συντριπτικό ποσοστό αν και αναζητεί εργασία δεν βρήκε ούτε μεροκάματο μέσα στο 2013. Αλλοι δεν έχουν εργαστεί από το 2012 ή και το 2011!

Αυτή η όψη της κρίσης εξηγεί πολλά απ' όσα συμβαίνουν. Ο ένας στους τρεις φορολογούμενους χρωστά στην Εφορία, ένα στα τρία δάνεια δεν εξυπηρετούνται, η ΔΕΗ καταρρέει από τις οφειλές νοικοκυριών και επιχειρήσεων, οι μισοί ελεύθεροι επαγγελματίες δεν έχουν να πληρώσουν ούτε την ασφάλισή τους.

Η ανεργία που απογοητεύει τους νέους, οδηγεί στην απελπισία χιλιάδες οικογενειάρχες και σπρώχνει στο περιθώριο μεγάλες ομάδες του πληθυσμού είναι η μεγαλύτερη απειλή. Αν δεν αντιμετωπιστεί με επείγοντα μέτρα αναπτυξιακού και κοινωνικού χαρακτήρα, μπορεί να τραβήξει και πάλι τη χώρα στο τέλμα από το οποίο προσπαθούμε να βγούμε.

Οπως έχουμε ξαναπεί, κακά τα ψέματα, σε μια χώρα, σε μια οικονομία όπου εργάζονται 3.600.000 άνθρωποι για να συντηρήσουν το Δημόσιο και το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης από το οποίο συνταξιοδοτούνται 2.700.000 άνθρωποι και το οποίο οφείλει να προστατεύσει 1.300.000 ανέργους, το μέλλον δεν είναι ευοίωνο.

Αυτό το γεγονός εξηγεί ακόμη και τα δημοσκοπικά ευρήματα, που δείχνουν τα κυβερνητικά κόμματα να βρίσκονται σε φθίνουσα πορεία και την αξιωματική αντιπολίτευση, η οποία διεκδικεί ανοιχτά την εξουσία, σε ανοδική τροχιά. Ισως αυτό να συμβαίνει επειδή ακριβώς η κυβέρνηση απευθύνεται σε ανθρώπους που έχουν (ακόμη) κάτι να χάσουν, ενώ η αντιπολίτευση απευθύνεται και σε εκείνους που πιστεύουν ότι δεν έχουν να χάσουν τίποτε άλλο.

ztsolis@tovima.gr

Του Γιάννη Παντελάκη,Φάρμακα και δημοσιογραφία…, ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ, 1 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2013

Στα τηλεοπτικά πάνελ -και δυστυχώς όχι μόνο σ’ αυτά- οι δημοσιογράφοι έχουν αντικαταστήσει τους πολιτικούς. Οχι μόνο σαν φυσικές παρουσίες, αυτό είναι το λιγότερο. Αλλά σαν εκπρόσωποι κομματικών απόψεων. Και μερικές φορές και σαν εκπρόσωποι επιχειρηματικών συμφερόντων. Δεν είναι καινούργιο φαινόμενο, συμβαίνει κάποια χρόνια τώρα, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει τίποτα. Η πολύχρονη επανάληψη δεν σημαίνει απαραίτητα και αποδοχή, ότι πρόκειται δηλαδή για κάτι που «έτσι πρέπει να γίνεται». Το αντίθετο. Αυτό δεν πρέπει να γίνεται. Προφανώς η προσωπική άποψη δεν θα ακυρώσει την πραγματικότητα, δεν υπάρχουν τέτοιες ψευδαισθήσεις. Θα έπρεπε όμως η προσωπική αυτή άποψη να αθροιζόταν στις απόψεις όλων εκείνων που κάνουν αυτή τη δουλειά και δεν θέλουν να θεωρούνται φορείς κομματικών απόψεων. Είναι ένα άλλο θέμα αυτό όμως, για το οποίο ούτε καν το σωματείο των δημοσιογράφων δεν έχει δείξει ιδιαίτερη ανησυχία.

Αυτή την πολύχρονη πραγματικότητα τη βιώνουμε καθημερινά και μάλλον δεν πρέπει να την κατατάξουμε στα δεδομένα άνευ σημασίας. Η ποιότητα της ενημέρωσης, ιδιαίτερα σε μια περίοδο βαθιάς οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής κρίσης, έχει τεράστια σημασία. Σίγουρα μεγαλύτερη απ’ ό,τι φανταζόμαστε. Τα γεγονότα παρερμηνεύονται, κρύβονται σημαντικές πλευρές τους και μένουν στη σκιά παράμετροι μείζονος σημασίας. Και μια τέτοια παραποιημένη παράθεση μπορεί και επηρεάζει πολιτικές, αλλά και συνειδήσεις. Και σ’ αυτό το καθόλου καθαρό παιχνίδι, οι δημοσιογράφοι έχουμε ανάλογες ευθύνες.

Δεν αναφέρομαι μόνο σε αποκαλύψεις που είδαν το φως της δημοσιότητας πολύ πρόσφατα για τον ρόλο δημοσιογράφων στα παιχνίδια της τρόικας. Πως, δηλαδή, οι εκπρόσωποι των δανειστών, με συνεργασία κυβερνήσεων που υλοποιούσαν μνημόνια, προωθούσαν παραποιημένες ειδήσεις και στοιχεία προκειμένου να «περάσουν» τις πολιτικές τους. Αποκαλύψεις στις οποίες έπαιξαν τον ειδικό ρόλο τους και δημοσιογράφοι, αποκαλύψεις που ωστόσο σίγουρα δεν συνάντησαν την προσοχή που τους έπρεπε. Αναφέρομαι κυρίως σε αυτή την καθημερινή «πληροφόρηση», ιδιαίτερα από τα τηλεοπτικά δελτία, όπου δημοσιογράφοι καλούνται να αντικαταστήσουν κομματικούς εκπροσώπους.

Τις ημέρες που πέρασαν, η ιστορία των φαρμάκων με την περίφημη τροπολογία Γεωργιάδη κυριάρχησε στην επικαιρότητα. Δεν είναι μια απλή ιστορία. Παίζονται τεράστια οικονομικά συμφέροντα γύρω από το κύκλωμα φαρμάκων, γενόσημων, εταιρειών παρασκευής και των σχετικών λόμπι. Συμφέροντα στα οποία και οι δημοσιογράφοι (για την ακρίβεια, κάποιοι δημοσιογράφοι) έπαιξαν και πάλι έναν περίεργο ρόλο. Στην καλύτερη περίπτωση λόγω αφέλειας, στη χειρότερη λόγω ιδιοτέλειας.

Ο μέσος θεατής ή και αναγνώστης ακόμα κυρίαρχων (από πλευράς επιρροής) μέσων ενημέρωσης αμφιβάλλω αν κατανόησε το ζήτημα. Δεν βοηθήθηκε από τους πολιτικούς -που ακολουθούσαν απλώς κομματικές γραμμές-, δεν βοηθήθηκε ούτε από τους δημοσιογράφους που έμοιαζαν να παίζουν το ίδιο παιχνίδι με τους προηγούμενους. Κυριάρχησε και εδώ, όχι τυχαία, το απόλυτο χάος. Ακούγαμε για τιμές, εισαγόμενα, ισραηλινές εταιρείες, γενόσημα, αλλά δεν ακούγαμε όλη την αλήθεια. Και πώς θα μπορούσε να ακουστεί αυτή, όταν δημοσιογράφοι αντιμετώπιζαν το θέμα αφενός μεν με βαθύ έλλειμμα γνώσης, αφετέρου δε με κατευθυνόμενη πληροφόρηση. Κατευθυνόμενη είτε από πολιτικούς φορείς είτε από επιχειρηματικά συμφέροντα. Το παράδειγμα μιας οπαδικής εφημερίδας, η οποία άφησε στην άκρη την ομάδα της για να προβάλει με πηχυαίους τίτλους τη μια πλευρά της «αλήθειας» στον πόλεμο των φαρμάκων, είναι κάτι περισσότερο από ενδεικτικό. Οταν μάλιστα, με τα ιδιοκτησιακά συμφέροντα τής (επαναλαμβάνω, οπαδικής) εφημερίδας ταυτίζονται και οικονομικά συμφέροντα στον συγκεκριμένο χώρο, το παράδειγμα ξεπερνάει τον χαρακτηρισμό «ενδεικτικό» και πάει πολύ μακρύτερα.

Σε μια χώρα με στοιχειώδη ανεξάρτητα Μέσα, ένας τίτλος θα έπρεπε να κυριαρχεί: «Τι συμβαίνει με τον πόλεμο των φαρμάκων». Και πίσω από αυτό τον τίτλο να καταγράφεται ουδέτερα η πραγματικότητα ώστε ο αναγνώστης, ο θεατής, ο ακροατής να κρίνει. Με τη βοήθεια των ανθρώπων που έχουν γνώση για το θέμα, γνώση που δεν επηρεάζεται από ποικιλώνυμα συμφέροντα. Προφανώς και υπάρχουν τέτοια Μέσα σε αυτή τη χώρα. Αλλά είναι λίγα και σίγουρα όχι με τέτοιο βαθμό επιρροής ώστε να πληροφορούν αντικειμενικά μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας. Αυτό το κομμάτι «πληροφορείται» και κρίνει από δημοσιογράφους που διασυνδέονται με επιχειρηματικά συμφέροντα και δημοσιογράφους που διασυνδέονται με κομματικά συμφέροντα…

Ρεμπέκα Σόλνιτ, Αμερικανίδα συγγραφέας «Να φανταστούμε ένα μέλλον μετακαπιταλιστικό και μετά-την-αφθονία»,ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ,24.11.2013

24/11/13ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Συγγραφέας, δημοσιογράφος και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα, τον φεμινισμό και το περιβάλλον, η Σόλνιτ ενσαρκώνει το πρότυπο της μαχόμενης Αμερικανίδας διανοούμενης. Γράφει σε δεκάδες έντυπα και online περιοδικά, με γνωστότερη συνεργασία της εκείνη με το Tomdispatch.com .

        

 

Συγγραφέας, δημοσιογράφος και ακτιβίστρια για τα δικαιώματα, τον φεμινισμό και το περιβάλλον, η Σόλνιτ ενσαρκώνει το πρότυπο της μαχόμενης Αμερικανίδας διανοούμενης. Γράφει σε δεκάδες έντυπα και online περιοδικά, με γνωστότερη συνεργασία της εκείνη με το Tomdispatch.com. Οπως αναφέρεται στη σελίδα της από τον Ελληνα εκδότη της (Εκδόσεις Οκτώ), «την έχουν παρομοιάσει με τη Ναόμι Κλάιν, παρόλο που η Σόλνιτ είναι σαφώς πιο ριζοσπαστική, καθώς και με τη Σούζαν Σόνταγκ, αν και είναι λιγότερο εστέτ».

«Μερικές φορές, μια μεγάλη καταστροφή -οικονομική ή οικολογική- μας απελευθερώνει»

«Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε μια μεγάλη λαχτάρα να συμμετέχουμε σε μια κοινότητα, σε μια δουλειά που να έχει νόημα και αμεσότητα»

Στον Τάσο Τσακίρογλου

• Στις 12 Ιουλίου ο Εντουαρντ Σνόουντεν έγραψε: «Είχα τη δυνατότητα, χωρίς κανένα ένταλμα, να ψάξω και να διαβάσω τις επικοινωνίες οποιουδήποτε ανά πάσα στιγμή. Αυτή είναι μια εξουσία να αλλάζεις τη μοίρα των ανθρώπων. Είναι, επίσης, μια σοβαρή παραβίαση των νόμων». Τι σημαίνει αυτό για τη δημοκρατία στις ΗΠΑ, αλλά και παγκόσμια;

Κατά πρώτον, νομίζω ότι πρέπει να αποστασιοποιηθούμε από τους γνωστούς τρόπους προσέγγισης τέτοιων γεγονότων. Ο ένας είναι ότι τα πάντα ήταν τέλεια μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα, αλλά τώρα κάτι τρομερό συμβαίνει. Η δημοκρατία στην Αμερική ήταν πάντα στην καλύτερη περίπτωση ένα βρώμικο πείραμα, το οποίο συμπληρωνόταν από αποκλεισμένες και καταπιεσμένες ομάδες και διαφθορά σ’ επίπεδο κυβέρνησης. Δεν νομίζω ότι το σημερινό χάλι είναι χειρότερο από το σχέδιο COINTELPRO (μυστικές επιχειρήσεις κατά ακτιβιστών και πολιτικών αντιπάλων μεταξύ 1956-21) ή του μακαρθισμού, παρότι από μόνο του είναι κάτι αρκετά τρομερό. Η άλλη αριστερή προσέγγιση υποστηρίζει ότι η αντίσταση πρέπει να αρχίσει εδώ και τώρα, ότι δεν κάνουμε τίποτα και ότι θα έπρεπε να απαιτήσουμε οργισμένα να ξεκινήσει η επανάσταση αύριο.

Η Αμερικανική Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών και το Ιδρυμα Ηλεκτρονικής Ελευθερίας, μεταξύ πολλών άλλων, εργάζονται πάνω στα θέματα που αποκάλυψε ο Εντουαρντ Σνόουντεν, όπως το ίδιο κάνουν και ριζοσπάστες ακτιβιστές, οι οποίοι πραγματοποιούν από διαδηλώσεις μέχρι ηλεκτρονική πειρατεία (hacking). Ανησυχώ πολύ για τον ρόλο του χρήματος -ιδιαιτέρως για το χρήμα που προέρχεται από την πετρελαϊκή βιομηχανία- στη χώρα μου και για την έλλειψη δράσης στο θέμα της κλιματικής αλλαγής. Ολα αυτά τα γεγονότα ωφελούν τους λίγους και γίνονται εις βάρος των πολλών.

• Σήμερα η απελπισία πηγάζει εν μέρει από τη λήθη ως προς το παρελθόν. Οι άνθρωποι συνήθως θυμούνται τις ήττες και τα βάσανα και ξεχνούν την άλλη πλευρά, που αφορά τα δικαιώματα που έχουμε κατακτήσει ή τις νίκες που έχουμε κερδίσει. Ποια είναι η σημασία της ιστορικής μνήμης;

Η ιστορία των ανθρώπων είναι η ανάμνηση εκείνου που οι πολλοί έχουν αποσπάσει από τους λίγους, των προσωρινών ουτοπιών, των κατακτήσεων που έχουν περάσει στο παρελθόν, αλλά και των σύνθετων, απρόβλεπτων και ορισμένες φορές των αργών μορφών με τις οποίες ξεδιπλώνεται η αλλαγή. Δεν γνωρίζω πολλά για την Ελλάδα, αλλά ξέρω ότι στη δική μου χώρα οι άνθρωποι σπάνια αναγνωρίζουν πόσο πολύ έχουν αλλάξει όλα τον τελευταίο μισό αιώνα, χάρη στους αγώνες των κοινωνικών κινημάτων. Και ξεχνούν ότι το παρόν δεν ήρθε με ένα αναπόφευκτο τρόπο από το παρελθόν, αλλά διαμορφώθηκε από τις ομάδες συμφερόντων –στη χειρότερη περίπτωση από τις ελίτ και τις επιχειρήσεις και στην καλύτερη περίπτωση από τα λαϊκά κινήματα και τις κοινότητες που κάθε φορά εμπλέκονταν.

• Μετά από τρία χρόνια αντίστασης, διαδηλώσεων και μαζικών συλλαλητηρίων, η καταλυτική κρίση στην Ελλάδα βρίσκει τους περισσότερους ανθρώπους χωρίς ελπίδα και σχεδόν παθητικούς. Εχετε περιγράψει την ελπίδα ως μια αφετηρία, «σαν το σπίρτο, αλλά όχι τη φλόγα». Πώς μπορούμε να ανάψουμε αυτό το «σπίρτο»;

Δεν μπορώ να μιλήσω γι’ αυτή την κατάσταση, ούτε έχω αντιμετωπίσει μια τέτοια κρίση. Υπάρχουν αξιοσημείωτοι τρόποι με τους οποίους οι άνθρωποι αντιμετώπισαν την οικονομική κρίση στην Αργεντινή, με συσσίτια της γειτονιάς και εργοστάσια που πέρασαν στα χέρια τους. Χρόνια νωρίτερα, στο Ντιτρόιτ, μια πολύ φτωχή πόλη την οποία η αυτοκινητοβιομηχανία και η μεσαία τάξη είχαν εγκαταλείψει, αναρωτιόμουν εάν τέτοια μέρη δεν προσομοίαζαν πιο πολύ από τα υπόλοιπα στο μέλλον: ένα μέλλον μετακαπιταλιστικό και μετά-την-αφθονία. Τι ακριβώς έχουμε εκεί; Ο ένας τον άλλο; Τι μπορεί να παραχθεί τοπικά; Μια ευκαιρία να φανταστούμε εκ νέου το ποιοι είμαστε και τι ακριβώς θέλουμε;

• Εχετε πει ότι «η αλλαγή έρχεται συχνά με το να καθιστούμε την κτηνωδία του καθεστώτος ορατή και κατά συνέπεια μη ανεκτή». Πιστεύετε ότι αυτός ο στόχος έχει επιτευχθεί από τα κοινωνικά κινήματα, όπως το Occupy Wall Street ή τους Αγανακτισμένους;

Κάποιοι το έβλεπαν από παλιά, κάποιοι το είδαν καθαρά εξαιτίας αυτών των κινημάτων, κάποιοι δεν πρόκειται να το δουν ό,τι και να συμβεί. Τα κινήματα όχι μόνο έκαναν ορατά ορισμένα πράγματα -για παράδειγμα το Occupy αποκάλυψε τον ρόλο του χρέους και τον τρόπο με τον οποίο αυτό καταστρέφει τις ανθρώπινες ζωές– αλλά έδωσαν επίσης στους ανθρώπους ένα πρόσωπο και μια συναισθηματική παρουσία. Νόμιζα ότι τα περισσότερα απ’ αυτά τα γνώριζα, αλλά η παρουσία τόσων πολλών ανθρώπων στα κινήματα αυτά τους κατέστησε μάρτυρες των μεθόδων με τις οποίες η νέα οικονομία περιορίζει και πλήττει τις ζωές τους.

• Μπορείτε να μας το εξηγήσετε αυτό;

Νομίζω ότι έγιναν πράγματα που όντως έχουν σημασία. Και πολλά απ’ αυτά έχουν σημασία με τρόπους που δεν μπορούν να ποσοτικοποιηθούν. Το 1964 υπήρξε μια μεγάλη στιγμή για το Κίνημα των Πολιτικών Δικαιωμάτων –το Καλοκαίρι της Ελευθερίας– κατά την οποία νέοι άνθρωποι από ολόκληρη την Αμερική πήγαν και πίεσαν για να γραφτούν στους εκλογικούς καταλόγους οι Μαύροι στο Μισισιπή, προκειμένου να μπορέσουν να ψηφίσουν.

Μπορείς να πεις ότι δεν τερμάτισαν τον ρατσισμό και την έλλειψη δικαιωμάτων σ’ αυτήν τη φτωχή νότια Πολιτεία. Η μπορείς να δεις πόσοι απ’ αυτούς που συμμετείχαν ήταν ριζοσπαστικοποιημένοι και συνέχισαν να κάνουν δουλειά σε πολλά μέρη, με πολλούς τρόπους. Νομίζω ότι το Occupy θα μπορούσε να γίνει ένας τέτοιου είδους καταλύτης και ορισμένα κομμάτια του δυναμώνουν ακόμα και σήμερα.

Κρίση και αλληλεγγύη

• Η οικονομική κρίση έχει καταφέρει ορισμένα καταλυτικά χτυπήματα στο κράτος πρόνοιας, αλλά την ίδια στιγμή έχει δημιουργήσει κύματα αλληλεγγύης και συνεργασίας. Μπορούν αυτές οι τελευταίες να μετασχηματιστούν σε κάποιας μορφής νέα ταυτότητα του «εμείς»;

Ασχολήθηκα για πολύ καιρό με τις φυσικές καταστροφές. Εγραψα στο βιβλίο μου «Ενας Παράδεισος χτισμένος στην Κόλαση: Οι εξαιρετικές κοινότητες που αναδύονται στις καταστροφές» ότι αυτές δείχνουν πώς οι περισσότεροι άνθρωποι σε μια μεγάλη και ξαφνική συμφορά είναι ήρεμοι, πολυμήχανοι, γενναιόδωροι και με αίσθηση του συμμετέχειν, παρότι οι Αρχές και τα Μέσα Ενημέρωσης επιχειρούν να μας πείσουν ότι είμαστε μοχθηροί, έμφοβοι, εγωιστές, πανικόβλητοι ή με ροπή προς το χάος. Εγραψα αυτό το βιβλίο διότι νομίζω ότι μπαίνουμε σε μια εποχή μεγαλύτερων και συχνότερων καταστροφών, τόσο οικολογικών όσο και οικονομικών. Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο με τις καταστροφές, ήταν πρώτα απ’ όλα η χαρά με την οποία ορισμένοι άνθρωποι μιλούσαν για την εμπειρία τους. Οταν όμως εμβάθυνα, ανακάλυψα ότι οι περισσότεροι απ’ εμάς έχουμε μια μεγάλη λαχτάρα να συμμετέχουμε σε μια κοινότητα, σε μια δουλειά που να έχει νόημα και αμεσότητα.

Ορισμένες φορές οι καταστροφές μας προσφέρουν τέτοιες ευκαιρίες, ενώ η καθημερινή ζωή όπως τη ζούμε με τον καπιταλισμό και τον καταναλωτισμό, μας τις αφαιρούν. Ετσι, κάποιες φορές μια ξαφνική και τρομακτική καταστροφή μας απελευθερώνει.