Κυριακή, 16 Φεβρουαρίου 2020

Βάντα Κουτσοκώστα, 1960-2020

Η Βάντα Κουτσοκώστα γεννήθηκε στο χωριό Κυψέλη Αθαμανίας του νομού Άρτας και πέρασε τα παιδικά και εφηβικά της χρόνια στην πόλη της Άρτας. Έφυγε για την Αθήνα μετά την αποφοίτησή της από το λύκειο και την επιτυχία της στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών και Δημόσιας Διοίκησης του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου, του οποίου είναι πτυχιούχος. Επιπλέον έκανε σπουδές στην έντυπη και ηλεκτρονική δημοσιογραφία. Η επαγγελματική της σταδιοδρομία είναι γνωστή από τη δράση της στην Πανηπειρωτική Συνομοσπονδία Ελλάδος, όπου εργάστηκε για 23 χρόνια ως υπεύθυνη γραφείου Τύπου και επικοινωνίας, αλλά και ως υπεύθυνη σύνταξης της εφημερίδας Πανηπειρωτική. Παράλληλα, ασχολείται με τη στιχουργική. Έχει συνεργαστεί με μεγάλους συνθέτες και τραγουδιστές του ελληνικού τραγουδιού. Σημαντικότερη απ' όλες θεωρείται η συνεργασία της με τον κορυφαίο λαϊκό τραγουδιστή Στέλιο Καζαντζίδη στην τελευταία δισκογραφική επιτυχία του με τίτλο Τραγουδώ το 1997, καθώς και εκείνη με τον Πασχάλη Τερζή και την Ελένη Βιτάλη το 2002 στο τραγούδι Ξενιτιά μου, πάνω σε συνθέσεις του καταξιωμένου συνθέτη και μουσικού Τάκη Σούκα. Συνεργάστηκε επίσης και με άλλους μουσικούς και ερμηνευτές του ελληνικού τραγουδιού, όπως Πέρσα Σούκα, Αλέξανδρο Χατζή, Γιώργο Μαζωνάκη, Φάνη Μεζίνη και Στέλιο Τζανετή. Είναι μέλος της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού και Ηλεκτρονικού Τύπου και της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών. Είναι παντρεμένη με το φαρμακοποιό Γιάννη Αρχοντούλη και έχουν δύο παιδιά, τον Δάνη και τη Λυδία.
 
Τίτλοι στη βάση Βιβλιονέτ
(2008)Το τραγούδι των λύκων, Εμπειρία Εκδοτική
(2002)Αλλού να κοιμάσαι, αλλού να ξυπνάς..., Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη
(1999)Οι λιποτάκτες των ονείρων, Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη

Στη Θεσσαλονίκη, στην Πολυτεχνική, βλαχοσύναξη για τον Αστέριο Κουκούδη












Παρασκευή, 14 Φεβρουαρίου 2020

Η "ΟΔΟΣ" πόλη των πελαργών, τη Φιλιπιάδα, Τετάρτη, 19 Φεβρουαρίου, ώρα 7.30μμ, Αίθουσα Συνεδριάσεων Δημοτικού Συμβουλίου Ζηρού



Ο Σύνδεσμος Συρρακιωτών περιοχής Φιλιππιάδας και ο Δήμος Ζηρού συνδιοργανώνουν, με τη συμμετοχή του βιβλιοπωλείου Γιαννάκου της Φιλιππιάδας και των Εκδόσεων της Εστίας, την παρουσίαση του βιβλίου του Συρρακιώτη Ευαγγέλου Αυδίκου, «Οδός Οφθαλμιατρείου». Πρόκειται για ένα βιβλίο για τον ποιητή και πεζογράφο Κώστα Κρυστάλλη.
Το μυθιστόρημα είναι μια προσπάθεια για συνομιλία με τον ποιητή και πεζογράφο Κώστα Κρυστάλλη, σε μια περίοδο που είναι σε εξέλιξη η συζήτηση για τον ρόλο της λογοτεχνίας , ενώ ταυτόχρονα η εποχή μας παρουσιάζει αρκετά κοινά στοιχεία με τα τέλη του 19ου αιώνα. Είναι ο λογοτέχνης που κράτησε όρθιους τους ανθρώπους της υπαίθρου με όλο του το έργο, ιδίως με το ποίημά του «Στον Σταυραητό». Οδός οφθαλμιατρείου είναι ο δρόμος που άρχισε το δράμα του ποιητή και πεζογράφου Κώστα Κρυστάλλη στη συμβολή των οδών Εδουάρδου Λω(σημερινή ονομασία) και Σταδίου, στην Αθήνα .Το υπόγειο του τυπογραφείου του Παπαγεωργίου φιλοξένησε τις φιλοδοξίες του να ανεβεί τη σκάλα του ελληνικού ποιητικού Παρνασσού. Να γράψει και να γίνει αποδεκτός από το λογοτεχνικό σινάφι και την κοινωνία της Αθήνας. Μια μάχη άνιση. Έφτασε πρόσφυγας στην Αθήνα του 1889, κυνηγημένος από την Οθωμανική διοίκηση των Ιωαννίνων για την έκδοση της ποιητικής του συλλογής Αι Σκιαί του Άδου που χαρακτηρίστηκε εχθρική γι’ αυτούς. Αναζητεί την ηρεμία στην πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους και με την προσδοκία ότι θα βρει υποστήριξη στον αγώνα να επιβιώσει και να αναδειχθεί λογοτεχνικά. Έφτασε στην Αθήνα χωρίς πόρους, η οικογένεια του πατέρα του καταστράφηκε οικονομικά, και με τις ένθερμες υποσχέσεις να φυλλοροούν αφήνοντάς τον μόνο του. Η αγωνία για την επιβίωση αλλά και η υπέρβαση των δυσκολιών. Η πάλη με το αδύναμο σώμα και η φλόγα της δημιουργίας που του έκαιγε τα σωθικά
Ενάμιση αιώνα μετά ο Κώστας Κρυστάλλης επιστρέφει στην Αθήνα, για να συνεχίσει τη συζήτηση που δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει. Να γνωρίσει τους νέους δημιουργούς. Μια πορεία στους δρόμους που σημάδεψαν την ύπαρξή του και μια ευκαιρία να συναντηθεί με τον Κριστ/Χρήστο, τον νεαρό πατριώτη του που αναζητεί τον εαυτό του. Εγκαταλείπει την Αμερική αναζητώντας τα δικά του όνειρα. Ο Χρήστος δανείζει το στόμα του και τη σκέψη του στον ποιητή. Γίνεται ο καθρέφτης του αλλά και μέσο να σκάψει μέσα του ξετυλίγοντας και ξεδιαλύνοντας σκέψεις και συναισθήματα. Η ιστορία γίνεται οδός ωρίμανσης για τον Χρήστο. Για τον Κρυστάλλη είναι η δεύτερη ευκαιρία του. Να πει όσα δεν μπόρεσε όσο ζούσε. Είναι ένα μυθιστόρημα σπονδή στην τρυφερότητα και στην αγωνία του δημιουργού. Μια ιστορία που έχει στραμμένο το βλέμμα της στο παρόν.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 19 Φεβρουαρίου 2020, ώρα 7.30 μμ, στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του Δήμου Ζηρού. Ο Κώστας Κρυστάλλης επισκέπτεται την πόλη της Φιλιππιάδας, για να μιλήσει με τους κατοίκους της και να τους ευχαριστήσει για την τιμή που του επιφύλαξαν με την προτομή που τοποθέτησαν.


Ομιλητές
Δημήτρης Παπαχρήστος, Δημοσιογράφος- Συγγραφέας
Γιώργος Σταματόπουλος, Δημοσιογράφος- Συγγραφέας

Ανάγνωση αποσπασμάτων
Βασιλική Φελάνη, Φιλόλογος
Μαρία Καλιαμπάκου, Φιλόλογος

Συντονίστρια της εκδήλωσης
Σπυριδούλα Τέφα, Παιδαγωγός Προσχολικής Αγωγής

Μουσική
Θωμάς Χαλιγιάννης
Γιάννης Μπέλλος

Η παρουσία σας θα μας τιμήσει ιδιαιτέρως!
Το Δ.Σ.

Πέμπτη, 13 Φεβρουαρίου 2020

ΟΜΙΛΟΣ ΦΙΛΩΝ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΄΄ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ΄΄



                                                              ΔΕΛΤΙΟ  ΤΥΠΟΥ
                                                                                                          Αθήνα  09/02/2019

   Την  Τετάρτη  05/02/2020, πραγματοποιήθηκε  στο  Πνευματικό  Κέντρο  των  Ηπειρωτών, Κλεισθένους  15, στην  Ομόνοια,  ο  απολογισμός  δράσης  για  το  2019, η  κοπή  της  πίτας  και  ο  προγραμματισμός  της  δράσης  για  το  έτος  2020 ,του  Ομίλου  Φίλων  του Μουσείου  Σύγχρονης  Τέχνης «Θεόδωρος  Παπαγιάννης».
   Στην  γεμάτη  αίθουσα  τού  κτιρίου  της   Πανηπειρωτικής  Συνομοσπονδίας  Ελλάδος,  παραβρέθηκαν ο  βουλευτής  Σταύρος  Καλογιάννης, ο  δήμαρχος  Βορείων  Τζουμέρκων  και  Πρόεδρος  του  μουσείου  Γιάννης  Σεντελές, μέλη  του  ΔΣ  της   Πανηπειρωτικής, ο                                                Λευτέρης  Γείτονας  πρόεδρος  του  ομίλου,ο Κων/νος  Γάτσιος, ο  Παναγιώτης  Νούτσος, ο  Μιχάλης  Μαρτσέκης, ο  Νίκος  Παπακώστας,ο  Κώστας  Κρεμμύδας, ο  Ναπολέων  Ροντογιάννης,  αντιπροσωπείες   συλλόγων   αποδήμων  Ηπειρωτών,η  Πρόεδρος  της  Αδελφότητας  Ελληνικού, πανεπιστημιακοί, οι  2  από  τους  6   γλύπτες  που  έλαβαν  μέρος  στο  10ο  συμπόσιο  γλυπτικής, οι  φωτογράφοι  μας Κώστας  Κομίνης  και   Μιχάλης  Πετράκης  και  πλήθος  μελών  και  φίλων  του  Όμίλου.
Τη  συζήτηση  άνοιξε  το  μέλος  του  ΔΣ κ. Βασίλης  Παπαϊωάννου, ο  οποίος  αφού  καλωσόρισε  τους  παρισταμένους  και  ανέφερε,  κάποια  γενικά  πληροφοριακά  στοιχεία  για   τον  όμιλο, έδωσε  το  λόγο  στον  δήμαρχο  Βορείων Τζουμέρκων, κ.Γιάννη  Σεντελέ  και  στον  πρόεδρο  του  ομίλου, κ.  Λευτέρη  Γείτονα και  στη  συνέχεια  έδωσε  το   λόγο  στον  κ.Θεόδωρο  Παπαγιάννη.
  Ο  δήμαρχος  κ.Σεντελές, ανέφερε  συνοπτικά  τις  προσπάθειες  που  γίνονται  για  τη  στελέχωση  του  μουσείου  με  μόνιμο  υπάλληλο, τις  νέες  συσκευές  ξενάγησης  επισκεπτών,  με  τις  οποίες  θα  εξοπλισθεί  σύντομα  το  μουσείο  και  την  τοποθέτηση μηχανισμού  για  την  εξυπηρέτηση  των  Α.Μ.Ε.Α, τέλος  δε  ευχαρίστησε  τον  γλύπτη  για  το  συμπόσιο  που  θα  διοργανωθεί το  καλοκαίρι  στην  Πράμαντα.
  Ο  πρόεδρος κ.  Γείτονας  στη  σύντομη  τοποθέτηση  του  επανέφερε  το  θέμα  που  είχε  αναπτύξει  και  το  καλοκαίρι του  2019, στο  πλαίσιο  του 10ου  συμποσίου, για  την  διοργάνωση  σε Ευρωπαϊκές  η  και  Αμερικάνικες  πόλεις, εκθέσεων  με  έργα  Ηπειρωτών  καλλιτεχνών  και  παράλληλη  προβολή  των  Ηπειρωτικών  παραδοσιακών  προϊόντων.
  Ο κ. Παπαγιάννης, τόνισε  τη  σπουδαιότητα  πού  έχει  το  μουσείο, τόσο  για  την  περιοχή  των  Τζουμέρκων όσο  και της Ηπείρου  γενικότερα  και τόνισε  επίσης  ότι  αυτό  αποτελεί  μια  σοβαρή  εστία  πολιτισμού  για  όλους  και  ιδιαίτερα  για  τα  νέα  παιδιά, πού  με  τα  σχολεία  μαζικά  επισκέπτονται  το  μουσείο  όλο  το  χρόνο. Ιδιαίτερη έμφαση  έδωσε  ο  γλύπτης  στη  σπουδαιότητα  που  έχουν  οι  νέοι  οδικοί  άξονες  για  την  Ήπειρο  γενικά  και  για  το  μουσείο  ιδιαίτερα.
  Στη  συνέχεια  περιέγραψε  με  σαφήνεια  τις  δράσεις  που  έλαβαν  χώρα  στο  πλαίσιο  του  10ου  συμποσίου  γλυπτικής  το  περασμένο  καλοκαίρι  στο  μουσείο, τόσο  σε  ότι  άφορά  τα  έργα  γλυπτικής   που  έγιναν  αλλά  και  τους  δημιουργούς  τους, καθώς  επίσης   και  εντελώς  αναλυτικά όλες  τις  παράλληλες  πολιτιστικές  εκδηλώσεις, που  έγιναν,  στο  πλαίσιο  του  συμποσίου  αυτού.
  Τέλος  ανέφερε  ότι,  το  11ο  συμπόσιο, θα  γίνει  από  01/08/20-20/08/120, στην  έδρα  του   δήμου, στην  Πράμαντα, ενώ  διευκρίνισε  ότι  κάποια  λίγα  γλυπτά  θα  γίνουν  στη  συνέχεια  και  στο  χώρο  του  μουσείου  στο  Ελληνικό. Επίσης  είπε  ότι  σε  συνεργασία  με  τους  φορείς  του  Ελληνικού, θα  γίνει  και  διοργάνωση  κάποιων,  λιγότερων  φέτος,  παράλληλων  εκδηλώσεων, στο  πλαίσιο  αυτού  του  συμποσίου. 
  Στη  συνέχεια  έγινε  η  προβολή  του  διάρκειας  44  λεπτών  εξαιρετικού  ντοκιμαντέρ  του  Ναπολέοντα  Ροντογιάννη, στο  οποίο  είναι  καταγεγραμμένες  οι  δράσεις  όλων  των  καλλιτεχνών  πού  έλαβαν  μέρος  στο  10ο  συμπόσιο  γλυπτικής (Αύγουστος 2018) καθώς  επίσης  και  τα  γλυπτά  που  δημιούργησαν  κατά  τη  διάρκεια  του. Στο  ίδιο  ντοκιμαντέρ  είναι  καταγεγραμμένα  και  στιγμιότυπα  από  τις  παράλληλες  πολιτιστικές  εκδηλώσεις  πού  έγιναν  στο  συμπόσιο  αυτό  και  περιελάμβαναν, θεατρικές   παραστάσεις, διαλέξεις  για  θέματα  τέχνης  και  πολιτισμού, προβολές ,ποιητική  βραδιά  και  φυσικά  μουσικά  δρώμενα.
  Μετά  την  ολοκλήρωση  των  ομιλιών, έγινε  η  κοπή  της  πίτας  στην  οποία  το  φλουρί  πού  αντιπροσώπευε  μια  τερακότα  τού  Θ.Παπαγιάννη, κέρδισε ο  φίλος  του  Ομίλου  και  σπουδαίος  αγωνιστής  στο  χώρο  της  αποδημίας, σε  ότι  αφορά  τα  Ηπειρωτικά κληροδοτήματα, δικηγόρος  κ.Μιχάλης  Μαρτσέκης, πρόεδρος  της  ομοσπονδίας  Κόνιτσας.
  Πρίν  ολοκληρωθεί  η  εκδήλωση, πήρε  το  λόγο  και  τοποθετήθηκε  ο  κ. Παν.Νούτσος,  ο  οποίος  αναφέρθηκε  στη  δυνατότητα  συμμετοχής  του  μουσείου  στις  επικείμενες  δράσεις  για  τα  200  χρόνια  από  την   απελευθέρωση  της  πατρίδας  μας.                   
  Μετά  το  τέλος  της  εκδήλωσης  πολλοί  από  τους  παριστάμενους  φίλους  ζήτησαν  να  γίνουν  μέλη  του  Ομίλου  Φίλων  του  Μουσείου.
  Το  ΔΣ  του  ομίλου  φίλων  του  μουσείου, ευχαριστεί  θερμά  όλους  τους  παρισταμένους  και  παράλληλα  κάνει  γνωστό, ότι το  ΙΒΑΝ  του  λογαριασμού  του  ομίλου στην  ALPHA  BANK  για  την  ετήσια  συνδρομή,  είναι GR 110 140 1150 1150 0210 1302 568.
                                                                       
                                                                       Το  ΔΣ  τού  Ομίλου  Φίλων  του  Μουσείου

Τετάρτη, 12 Φεβρουαρίου 2020

Αφιέρωμα στον Αστέριο Κουκούδη, επιστημονική ημερίδα "Οι Βλάχοι του ελληνικού χώρου, Κυριακή, 10 πμ., Μεγάλο Αμφιθέατρο "Παναγής Παναγιωτόπουλος" Πολυτεχνικής Σχολής Α.Π.Θ.





















Παρουσία βιβλίου του Δημήτρη Βλαχοπάνου στα Εξάρχεια, 16/2/2020, ώρα 11.30πμ, Σπ.Τρικούπη 34


Έκθεση ζωγραφικής του Κώστα Καλέντζη, Αθήνα. Βασ.Κωνσταντίνου, εγκαίνια 13/2/2020


Τρίτη, 11 Φεβρουαρίου 2020

Η "Οδός" στον "Σπόρο"της Κηφισιάς






ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΥΔΙΚΟΣ, Έβρεχε ο τόπος πίκρα, Έβρεχε ο τόπος πίκρα, εφ.Κυριακάτικη Αυγή/Ένθετα Αναγνώσεις, 9 Φεβρουαρίου 202Ο


Οι κουβέντες πονάνε – γράφει ο Ευάγγελος Αυδίκος, Θεόδωρος Ε. Παντούλας, Ολούθε Ξένος, εκδόσεις Manifesto 2019, σελ.119, 10/2/20, ww.frear.gr.



Ποιος είναι ο ρόλος της αφήγησης και γιατί οι άνθρωποι επιστρέφουν στις ιστορίες της παιδικής τους ηλικίας; Ένας από τους ήρωες των ιστοριών, «που καταχρηστικά τις λέω διηγήματα», κατά τον συγγραφέα του βιβλίου Θεόδωρο Ε. Παντούλα (Ολούθε Ξένος), αποφαίνεται πως «πονάνε οι ιστορίες». Με άλλα λόγια, ο αφηγητής της ιστορίας επαναλαμβάνει μια στερεοτυπική σχεδόν αντίληψη, με την οποία έρχονται αντιμέτωποι εκείνοι/ες που μελετάνε τα ζητήματα μνήμης και λήθης.
Ο συγγραφέας, ωστόσο, του βιβλίου, στα προλογικά της έκδοσης έχει διαφορετικά αντίληψη. Γι’ αυτόν τα καθ’ όλα υπαρκτά πρόσωπα στις ιστορίες του «είναι συνοδίτες της ξενιτείας μου, κι αν τα μνημονεύω το κάνω σαν τα κεράκια που σκοτισμένοι ανάβουμε στην εκκλησιά. Από το φως τους είναι που δεν χάνουμε τον δρόμο».
Ο Παντούλας εξ αρχής αποκαλύπτει τις προθέσεις της λογοτεχνικής μετάπλασης πραγματικών γεγονότων. Ταυτόχρονα, καθιστά σαφή τη στόχευσή του αλλά και την ανάγκη του: δίνει σχήμα στη μνήμη του και στην καθημερινότητα του βίου του, γιατί έτσι δίνει υπόσταση σε όσους συνάντησε, σε ό,τι τον ορίζει ως άνθρωπο αλλά και ως συγγραφέα.
Ωστόσο, οι επισημάνσεις αυτές μπορούν να παρασύρουν σε παρερμηνεία όσων μεταπλάθονται. Δεν ανήκει ο συγγραφέας σ’ όσους νοσταλγούν τον πατρογονικό τόπο. Τόπος του είναι οι ιστορίες που άκουσε από τους οικείους. Πατρίδα του είναι η μνήμη των συμπατριωτών και συνανθρώπων, που συνάντησε στη διαδικασία συγκρότησης της προσωπικής του γεωγραφίας.
Το βιβλίο αποτελείται από δεκαοκτώ διηγήματα και την ιστορία μιας κηδείας που εξιστορείται με τρεις διαφορετικούς αφηγητές (επιτάφιος τριλογία). Συνεκτικός ιστός που διατρέχει όλες τις ιστορίες είναι η ξενιτιά. «Διότι ξένος, παντάξενος κι ολούθε ξένος, δεν είναι μόνο αυτός που στενεύεται, είναι κυρίως αυτός που δεν βρίσκει ανθρώπους να πουν ένα τραγούδι». Καίρια παρατήρηση. Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι η ξενότητα, η απομάκρυνση των ανθρώπων, η αδυναμία τους να μιλήσουν. Ακόμη και στο ίδιο το χωριό που η νοσταλγία το αποκαθαίρει από τις αντινομίες του. Ξενότητα είναι για τον συγγραφέα να μην μπορείς να μιλήσεις για όσα σε πονάνε, για εκείνα που προκάλεσαν τη βία και τη εγκατάλειψη, για όλα όσα έκαναν λιθοσώρια τη ζωή των ανθρώπων, είτε στην πόλη είτε στο χωριό.
Ο πατρογονικός τόπος είναι ο τόπος της προσωπικής του ξενιτείας του. Εκεί που του εμπιστεύτηκαν τις ιστορίες, τις οποίες εξιστορεί, σε μια προσπάθεια να συμφιλιωθεί με τις αντιθέσεις που το- και τον- ορίζουν. Είναι την ίδια στιγμή η επιστροφή στον λογοτεχνικό του τόπο αποδίδοντας την οφειλή που του εμπιστεύτηκαν.
Οι περισσότερες ιστορίες έχουν την αρχή ή την κατάληξή τους στα Μελιανά, ένα χωριό της Λάκκας Σουλίου στο νομό της Πρέβεζας, που δοκιμάστηκε από πολλές ξενιτείες. Μια απ’ αυτές είναι οι προεμφυλιακές και εμφυλιακές συγκρούσεις στην περιοχή.Ο Παντούλας δεν εστιάζει στα ίδια τα γεγονότα. Τα χρησιμοποιεί ως παραγωγούς ξενιτείας. Οι αναφορές του οριοθετούν το ιστορικό περίγραμμα και τη βία ως οντολογικό ζήτημα (Τον φόνεψαν οι αντάρτες, η φράση αφορά τον Ισίδωρο, τον πατέρα του Κωσταντή. Ο Κολιοδήμος, ο πατέρας του, ήτονε αντάρτης. Από κοντά κι η μάνα του, στο διήγημα «Ολούθε ξένος»). Ο συγγραφέας αξιοποιεί τα γεγονότα που δημιουργούν σωρευτικά την πληγή, γεγονός που προκαλεί την ξενιτεία. Η αλόγιστη βία του Εμφυλίου (Έτσι ήταν τότε, σε περνάγαν λεπίδι) προκαλεί ρωγμές διογκώνοντας την ξενιτεία στο χωριό. Αυτό αποκτά είτε την ανάγκη για την αναγκαστική μετανάστευση (Ο Κωσταντής του Ισίδωρου λάκισε), σε μια προσπάθεια να επουλωθούν οι πληγές και να ανασυγκροτηθεί ο εαυτός, είτε τη μορφή της ύβρης προς τους νεκρούς που δεν έχουν αναφορά (Οι γονέοι άφαντοι. Ούτε πού τους τάφιασαν δεν ξέρουμε –αν τους τάφιασαν γιατί μπορεί να τους κανόνισαν τα όρνια).
Ο Κωσταντής του Ισίδωρου και ο Γιώτης του Κολιδιοδήμου λακίζουν απ’το χωριό, ανείδωτοι (δεν τους ξανάδαν) για όλη τους τη ζωή, παλεύουν με τα κύματα της ψυχής τους αλλά και τον τόπο που τους πλήγωσε. Αυτό που είναι αφηγηματικά αξιοσημείωτο συνίσταται στον τρόπο που διαχειρίζεται τις ιστορίες ο Παντούλας. Ο οικείος τόπος που έγινε ξένος δεν παύει να καλεί σε ενδομήτρια επιστροφή στον κόσμο των νεκρών, εκεί που αναπαύονται οι γυναίκες που προσπάθησαν να μαλακώσουν την ξενιτεία μέσα στο ίδιο τους το χωριό. Ο Κωσταντής του Ισίδωρου και ο Γιώτης του Κολιοδήμου επιστρέφουν στον γενέθλιο τόπο, για να συναντηθούν με όσους αδίκησαν, τις δυο γυναίκες που τους πήραν υπό την προστασία τους (τη Λευτέραινα και την Κατερίνα, Ξενομερίτισσα, ήρθε να δασκαλέψει και στραβώθηκε και στεφανώθηκε τον Μητροκώστα, τον μοίραρχο). Ωστόσο, ο οικείος τόπος παραμένει ανοίκειος γι’ αυτούς, μια και ήρθαν μόνο για να πεθάνουν. Ακολουθούν οι δυο τους τον δρόμο των χελιών που τελικά επιστρέφουν στη μήτρα του πολιτισμικού εδάφους αδιαφορώντας για την προσπάθεια των ζώντων να επωφεληθούν από τα πλούτη τους.
Παρασκευή μεσημέρι της Αγια-Βαρβάρας ο Γιώτης του Κολιοδήμου ήρθε στο χωριό με ταξί. Χαμηλοκοίταζε. Δεν του έπαιρνες εύκολα κουβέντα. Πήγε στα μνήματα να προσκυνήσει και γύρισε να βρει το κονάκι του. Πού να το βρει; Πνιγμένο και ρημαγμένο. Χαλάσματα… Ζήτησε ούζο. Ποτήρι και σχώριο. Ο Γιώτης συχωρέθηκε δυο μέρες μετά, δίχως αρρώστια κι αρρωστικά. Είχε κανονισμένο να τον ταφιάσουν κοντά στην Κατερίνα. Χαρτί για παιδική χαρά και να γίνει μάρμαρο και το δικό της μνήμα. Τίποτε άλλο δεν άφηκε στο χωριό.
Και οι δύο πεθαίνουν κουβαλώντας το βάρος της ξενιτείας τους. Επιστρέφουν για να αναμετρηθούν με την ξενότητα των ζώντων. Η αποκατάσταση θα γίνει μέσα από τη συνένωση, στον κόσμο των θανόντων, με τους αγαπημένους τους νεκρούς (Πήγε στα μνήματα να χαιρετήσει κι έμεινε εκείγια, «Ο γυρισμός του Κωσταντή»), των οποίων η μνήμη ήταν συστατικό στοιχείο της δικής τους ύπαρξης.
Ο τόπος για τον συγγραφέα, προκαλεί το άλγος της ξενιτείας. Ο έλεγχος των αισθημάτων και του προγραμματισμού του μέλλοντος δίνει μορφή σε μια από τις πιο επώδυνες ξενιτείες, που σημαδεύουν τα πρόσωπα, κορίτσια και αγόρια. Είναι ο ανεκπλήρωτος έρωτας, που διαχέεται σε πολλές ιστορίες. Ο Κωσταντής ερωτεύτηκε την Ελενίτσα, τη δασκάλα. Ο χωροφύλακας πατέρας της ανένδοτος, μάζεψε τ’ ορφανό μην έχουμε άλλα, προειδοποιούσε («Ο γυρισμός του Κωσταντή»). Συνήθως, οι ερευνητές εστιάζουν στον αυστηρό εξωτερικό έλεγχο που ασκείται. Ο φακός του ερευνητή δεν επαρκεί για να συλλάβει τον συγκλονισμό που προκαλείται και τη συναισθηματική ξενιτεία. Η Ελενίτσα, για παράδειγμα, βρίσκει τη συναισθηματική ολοκλήρωση απέναντι στην οικογενειακή ξενότητά της στον τάφο του Κωσταντή, του ανεκπλήρωτου έρωτά της (Η Ελενίτσα, χήρα ενωματάρχου, αφημένη από τις θυγατέρες της, κλαίει πλιότερο τον Κωσταντή απ’ όλο το χωριό).
Η Βγένω, όμως, αντιστέκεται στον πατέρα της που θεωρούσε ότι αν «τη σαμαρώσει» παντρεύοντάς την, θα μπορούσε να χειραγωγήσει τον ανεξέλεγκτο ερωτισμό της. Το ίδιο κι ο Μητσοπερικλής που κοίταξε να την παντρέψει μ’ έναν γυρολόγο, «να φύβγει απ’ το χωριό, να μερέψει κι η τσούπρα» (Ευτυχία).
Τόσο η Βγένω όσο και ο Λάμπρος (Ευτυχία) εκπροσωπούν μια διαφορετική ξενιτεία. Αναμετρώνται με τις αντιλήψεις του τόπους τους, γνωρίζοντας πως διακινδυνεύουν τη θέση τους. Ο ξάδελφος Μιλτιάδης, για τον οποίο η Βγένω εγκατέλειψε την οικογένειά της, την παράτησε, «χτίκιασε η δόλια κι έπεσε χάμου. Στο καρότσι την έχουν στα Γιάννενα, σε ίδρυμα». Έτσι σε κάθε περίπτωση, ο τόπος για τον συγγραφέα είναι ο εγγυητής μιας ηθικής, που προειδοποιεί την ξενιτεία των ανθρώπων. «Τον πήρε και τώρα λούζεται τις μπανταλομάρες του. Από μικρός ήταν ασαλάητος ο Λάμπρος», σχολιάζει ο αφηγητής (Ευτυχία) τη διακινδύνευση του Λάμπρου που επέλεξε να εναντιωθεί στον ηλικιακό παράγοντα.
Ο συγγραφέας συγκροτεί μ’ αυτόν τον τρόπο έναν διαφορετικό τόπο, στον αντίποδα εκείνου που προκαλεί νοσταλγία. Ο τόπος στα διηγήματά του προκαλεί δυσφορία, ασκεί έλεγχο στα αισθήματα και την ατομικότητα. Είναι εκείνος που περιθωριοποιεί όσους δεν εντάσσονται στις πολιτισμικές του νόρμες. «Μαύρη πέτρα έριξα… Έφυγα κι ήξερα πως δεν θα ξαναγυρίσω… Έκανα αμάν να φύγω. Δέκα οχτώ χρόνια πάλευα να φύγω. Να γλιτώσω απ’ τη γιδίλα και τη βλαχιά τους. Ωραία είναι μόνο στις διαφημίσεις τα χωριά-ρώτα κι εμένα. Διάβαζα να ξεκουμπιστώ» (Το προικιό). Η ηρωίδα του διηγήματος επιδιώκει να απαλλαγεί απ’ αυτόν τον ασφυκτικό έλεγχο. Σ’ αυτό το απόσπασμα μάλιστα αποδομείται το κυρίαρχο μοτίβο της αστικής νοσταλγίας για την ύπαιθρο, που οργανώνεται με επίκεντρο την αθωότητα και την ωραιότητα του χωριού. Τα διηγήματα αυτής της κατηγορίας εμφανίζουν τον τόπο ως παραγωγό διαδικασιών περιθωριοποίησης που οδηγούν τους πρωταγωνιστές των ιστοριών να τον εγκαταλείψουν είτε για την ερωτική ζωή της μητέρας (Τι να σου κάνει κι ο Λαζαράκος; Αγριεύτηκε. Σκαπέτηκε, «Ναύτης στο βουνό»), είτε γιατί δεν ενέδωσαν στις ερωτικές ορέξεις (Το εσύμασε το αϊσκιωτο να φέρει σε σειρά το σπίτι της. Ακατάντηγος. Ορέχτηκε την Ντίνα και χάλευε περισσότερα, «Η δασκάλα»).
Τα διηγήματα του Παντούλα έχουν μιαν αξιοθαύμαστη οικονομία. Υπαινικτικά, ευθύβολα, με πρωτοπρόσωπη ή τριτοπρόσωπη αφήγηση, χρησιμοποιούν την εξομολόγηση του λαϊκού λόγου στα καφενεία και στη γειτονιά. Οι ιστορίες συγκροτούν και την κοινότητα των ανθρώπων, είτε στο χωριό είτε στην πόλη όπου οι ιστορίες εστιάζουν στα λιθοσώρια της κρίσης της περασμένης δεκαετίας. Είναι ένας μηχανισμός επικοινωνίας τους σε καιρούς αξενίας. Αυτό επιχειρούν και τα διηγήματα του συγγραφέα. Δεν είναι στις προθέσεις του να ωραιοποιήσει. Πιστεύει στη δύναμη της πραγματικότητας αλλά και στον ρόλο της λογοτεχνίας να αντισταθεί στην ξενότητα της αλαλίας μέσα στον πολλαπλό θόρυβο που εκπέμπεται από πολλές πηγές.
Τα διηγήματα του Παντούλα, επιπλέον, εισφέρουν τα γλωσσικά μυρωδικά της τοπικής ιδιολέκτου, που συχνά ταυτίζεται με μια γλυκερή ηθογραφία. Συχνά, η επιστροφή στις γλωσσικές ιδιολέκτους από τους πεζογράφους κρίνεται με επιφύλαξη -όσον αφορά τις προθέσεις τους. Ο Παντούλας παρακάμπτει αυτές τις προκαταλήψεις με τη γλωσσική διελκυστίνδα του ανάμεσα στην τοπική ιδιόλεκτο και την αστική δημοτική. Τα «χωριάτικα» με τον τρόπο αυτό επιβάλλουν την ισοτιμία τους αλλά και την υψίστη ποιητικότητα που εισφέρουν στην αφηγηματικότητα.

Ευάγγελος Αυδίκος, Ο Ιλισός και η γειτονιά του, EFSYN, 11 Φεβρουαρίου 2020



Τα ποτάμια ασκούν μια ξεχωριστή μαγεία. Ημερώνουν το τοπίο και μαλακώνουν τις διαθέσεις των πολιτών. Ξέχωρα που τροφοδοτούν την έμπνευση των λογοτεχνών, των εικαστικών και των συνθετών τραγουδιών. Ο Γιόχαν Στράους με το βαλς «Τα κύματα του Δουνάβεως» ταύτισε το ποτάμι με την τρυφερότητα, την ενατένιση, τη συναισθηματική απογείωση.
Και για να έλθουμε στα καθ’ ημάς, ο Πηνειός έχει χιλιοτραγουδηθεί. Το ίδιο και ο Ιλισός, μόλο που πλέον οι άνθρωποι τον φυλάκισαν στην κοίτη του, για να μη βλέπει τις πομπές τους έτσι που τον τραυμάτισαν. «Θάπτομεν τον Ιλισσόν», είχε διατρανώσει ο δικτάτορας της 4ης Αυγούστου. Ετσι κι αλλιώς η χώρα μας έχει ειδικευτεί σε πολλαπλές ταφές.
Δεν προτίθεμαι να κάνω εισπήδηση στα «ιερά και όσια» του ΠετροΜανταίου, του εκ των εγκύρων αθηναιολατρών. Ωστόσο, τα καρφιά που σταύρωσαν στα ποτάμια, άμα και τις λίμνες, δεν είναι μόνο αθηναϊκό φαινόμενο. Αυτά τα καρφιά που δημιούργησαν απρόσωπες γειτονιές επιχειρούν να τα βγάλουν ή να τα απαλύνουν οι κάτοικοι των περιοχών που απλώνονται κατά μήκος της κοίτης του.
Στου Ζωγράφου ιδρύθηκε ομώνυμος Εξωραϊστικός και Πολιτιστικός Σύλλογος. Συναπαρτίζεται από τους μετανάστες που επέλεξαν να φτιάξουν το γρέκι τους στην περιοχή. Που ασφυκτιά με τις ψηλές πολυκατοικίες, χωρίς ελεύθερους χώρους. Σαν το τυρί στο σάντουιτς των μεγάλων οδικών αξόνων. Κι αποφάσισαν να ανακαλύψουν τον παλιό κάτοικο του τόπου. Τον Ιλισό. Τον ξέθαψαν για να επιχειρήσουν, με την ομοιοπαθητική μαγεία της ονοματοποιίας, να πάρουν μερτικό από τη δροσιά και από τη χάρη του. Θυμήθηκαν τις Μούσες, που είχαν το κατοικιό τους στην όχθη του ποταμού. Κι οραματίστηκαν μιαν άλλη γειτονιά, πιο ανθρώπινη.
Βρέθηκα στα γραφεία τους, με αφορμή την κοπή της βασιλόπιτας, έναν θεσμό που συχνά γίνεται στόχος διακωμώδησης. Ομως, ο κόσμος γέμισε τη μεγάλη αίθουσα του «Ιλισσού». Βραβεύτηκαν εθελοντές που έχουν κάνει τρόπο ζωής την προσφορά στους άλλους. Διδάσκοντας χορούς, γλώσσα και εικαστικά σε πρόσφυγες και μετανάστες. Που ήταν εκεί. Συμμετέχοντας με τα παιδιά τους στη φιλότιμη προσπάθεια δραματοποίησης της μοναξιάς που γέννησε η νέα εποχή. Ηταν εκπρόσωποι πολλών συλλόγων, που συνεργάζονται, ακόμη και ανταλλάσσοντας επισκέψεις στις εκδηλώσεις. Συντηρούν έτσι μια σπίθα αλληλεγγύης. Καλλιεργούν μιαν ουσιαστική κοινωνικότητα που κινδυνεύει να θαφτεί στα θεμέλια των πολυκατοικιών. Ενώνουν τις φωνές τους για την ανάγκη να κάνουν πιο ανθρώπινη τη γειτονιά τους. Να πείσουν την τοπική αυτοδιοίκηση αλλά και όσους κυβερνούν πως η ζωή είναι πολυτιμότερη από την τσιμεντοποίηση των ελεύθερων χώρων.
Ο «Ιλισσός» δεν είναι μόνος του. Είναι πολλοί οι σύλλογοι σε μια πόλη, σε μια γειτονιά. Κάποιες φορές κινδυνεύουν να είναι μόνο σφραγιδοφύλακες. Στο χέρι τους είναι να κάνουν καλύτερη τη ζωή τους.


Ομιλίες για την ιστορία του δικαίου, 26 Φεβρουαρίου, ώρα 6μμ, αίθουσα Ρακτιβάν Συμβουλίου Επικρατείας


Πρόσκληση



Η Ένωση Δικαστικών Λειτουργών του Συμβουλίου της Επικρατείας και η Ελληνική Εταιρεία Ιστορίας του Δικαίου σας προσκαλούν στην εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 26 Φεβρουαρίου 2020 και ώρα 18.00 στην αίθουσα “Κ. Δ. Ρακτιβάν” του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Το πρόγραμμα της εκδήλωσης περιλαμβάνει τις ομιλίες δύο διακεκριμένων ερευνητών:
Ο κ. Γεώργιος Π. Νάκος, ομ. Καθηγητής της Ιστορίας του Δικαίου στη Νομική Σχολή του Α.Π.Θ., θα αναπτύξει το θέμα: «Ο Κωνσταντίνος Δ. Ρακτιβάν ως πρώτος Διοικητής των Νέων Χωρών (1912-1913). Το δικαιικό του έργο.»
Η κ. Χαρίκλεια Γ. Δημακοπούλου, Διδάκτωρ της Ιστορίας του Δικαίου, θα μιλήσει με θέμα: «Η πρώτη σύνθεση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Οι πρώτοι Σύμβουλοι, Πάρεδροι και Εισηγητές».


Με τον Θόδωρο Παπαγιάννη και άλλους στη "Βασιλόπιτα" του πολιτιστικού "Ιλισός", στου Ζωγράφου