Με τον Παντελή και τη Σάσα στη γέφυρα της Πλάκας, 2018

Το γεφύρι της Πλάκας ξαναγίνεται το στεφάνι του Αράχθου

Ευάγγελος Αυδίκος

Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ποιο γεφύρι θα τους δικάσει;

Διάβασα πολλά για το κακό. Θρήνος, μοιρολόι, καταστροφή. Μου θυμίζουν τις οιμωγές πάνω από φέρετρο. Ο φίλος Βασίλης  μέρα Κυριακή μου μίλησε για όσα γινήκανε στην Πλάκα. Δεν μπόρεσα να φωνάξω. Έφερα στο νου μου τις ωραίες στιγμές, τις προσωπικές, που μου χάρισε αυτό το πετράδι του λαϊκού μας πολιτισμού. Θυμήθηκα μια κρύα μέρα των Φώτων που είπα δυο κουβέντες , πριν ο παπάς με την κόκκινη μύτη ρίξει από την κορφή της γέφυρας το σταυρό στο ποτάμι, τον περίμεναν τα παιδιά με τις βάρκες.Πήγε ο νους μου σ' όλα τα καλοκαίρια που το' χα τάμα να επισκεφτώ το γεφύρι, κι αυτό, είμαι σχεδόν βέβαιος,  καταλάβαινε, σα να αποκτούσε λόρδωση από το τέντωμα, σε μια χειρονομία ευχαριστιών στον τακτικό του επισκέπτη. Το ποτάμι και το γεφύρι του ήταν αχτύπητο δίδυμο, είχαν αυτή την ακατέργαστη ευγένεια του τοπίου. Θυμάμαι τη συνομιλία που είχα μαζί τους , πριν πολλά χρόνια, όταν έγραψα το μικρό κείμενο στο αφιέρωμα της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ για τα Τζουμέρκα. Είχα τη χαρά και την τιμή να με τιμήσουν, το ποτάμι και το γεφύρι, με την ανεκτίμητη φιλία τους, που με χαλάρωνε , που με ξανάνιωνε. Το ένιωσα έντονα πριν από δυο χρόνια όταν η θεατρική ομάδα του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων άνοιξε το διήμερο για την Εθνική Αντίσταση, δίπλα από το ποτάμι, εκεί που, τέτοιον καιρό το 1944, υπογράφτηκε η Συμφωνία της Πλάκας. Ίσως ήταν η πιο έντονη συγκίνηση, καθώς ο θεατρικός λόγος φαίνεται να παρέσυρε και το ποτάμι. Επένδυσε με τον φυσικό του ήχο την τιμή που του κάναμε να θυμίσουμε τις σημαντικές στιγμές της ζωής του.

Και τώρα; Το γεφύρι κατέρρευσε, λένε. Ορφάνια. Και πώς θα ησυχάσει η ψυχή του γεφυριού αν δεν του πούμε την αλήθεια; Η φύση είναι ο φταίχτης; Ήταν της μοίρας του; Ήταν η κακιά στιγμή; Θεομηνία; Ωραίος τρόπος να διώξουμε από πάνω τις ευθύνες μας. Και οι ταγοί μας τι έκαναν; Γιατί δεν έδειξαν τη φροντίδα τους στο γεφύρι; Γιατί δεν έστησαν αυτί στις εκκλήσεις όσων ήξεραν και αγωνιούσαν. Τι θα του πούμε; Ότι η Ήπειρος απουσιάζει από τα Τζουμέρκα;

    Ας σκύψουμε στον υγρό τάφο του γεφυριού κι ας ακούσουμε τα παράπονά του. Γλίτωσε , αντιστάθηκε στην αλαζονεία των τεχνοκρατών να το θάψουν με τα νερά των φραγμάτων. Το προστάτεψαν οι φίλοι του. Δεν μπόρεσε , όμως, να συγκινήσει όσους προστατεύουν τα μνημεία μας; Ποιο γεφύρι θα τους δικάσει;

Η αμηχανία μπροστά στην γέφυρα της Πλάκας

Είχα ένα χρόνο να προσκυνήσω τη γέφυρα, το σύμβολο του λαϊκού πολιτισμού της Ηπείρου, έργο τεχνιτών και Ηπειρωτών που πάλεψαν με τα θεριά της φύσης για να επιβιώσουν.

Αυτή τη φορά ένιωθα αμήχανα. Ένιωθα πως η επίσκεψη θα ήταν σαν ένα μνημόσυνο, ίσως και κρυφή ελπίδα πως όσα λέγονται για την αποκατάσταση της γέφυρας θα γίνουν πράξη, ακόμη κι αν η καινούργια γέφυρα θα είναι μια άλλη δημιουργία.

Τελικά πήγα στην επιστροφή μου από το Συρράκο. Κόσμος πολύς πηγαινοερχόταν. Παραξενεύτηκα. Τα προηγούμενα χρόνια οι επισκέπτες ήταν λιγότερα. Ίσως, σκέφτηκα, θα είναι η περιέργεια που φλογίζει την επιθυμία όλων να επισκεπτόμαστε τους τόπους δυσάρεστων γεγονότων. Ενδεχομένως, η γέφυρα έγινε 'διάσημη' με την τραγική της μοίρα. Από μακριά προβάλλει το κουφάρι της. Έμοιαζε με νεκρό που πέθανε με ανοιχτό το στόμα. Θλίψη. Πόνος.

Να όμως που η πληθώρα του κόσμου έχει και μια άλλη εξήγηση."Μονότοξο' έγραφε η πινακίδα που είχε αναρτηθεί στην πλαϊνή πρόσοψη του παλιού τελωνείου, εκεί που υπογράφτηκε η συμφωνία της Πλάκας. Έχε γίνει, πλέον, καντίνα, καφενείο που φιλοξενεί νεαρούς, στη μεγάλη τους πλειοψηφία, οι οποίοι απολαμβάνουν τον καφέ τους δίπλα στο ποτάμι.Οι ευγενέστατοι νεαροί με εξυπηρέτησαν με πλατύ χαμόγελο. Έτσι πίνοντας τον καφέ μου θυμήθηκα τόσες χρονιές που το γεφύρι επέβαλε τη μεγαλοπρέπειά του. Μακάρι, σύντομα να ξαναστηθεί στα πόδια του, ακόμη κι αν δεν είναι το ίδιο.