Τρίτη, 29 Δεκεμβρίου 2020

ΒΡΑΒΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ''ΟΔΟΣ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟΥ''

Ευάγγελος Αυδίκος, Γεροσύνη και μπερεκέτια, EFSYN 29 Δεκεμβρίου 2020

 Η ευχή είναι η έκφραση της επιθυμίας. Να γίνει κάτι που προσδοκούμε. Μπορεί να είναι και η ανάγκη για υπέρβαση του δυνατού. Σε κάθε περίπτωση η ευχή, συνειδητά ή ασυνείδητα, έχει ως υπόστρωμα την παραδοχή πως τα όρια του ανθρώπου είναι πεπερασμένα. Κι έτσι γίνεται επίκληση σε δυνάμεις μη ελεγχόμενες. Για κάποιους μπορεί να είναι η αναμέτρηση με την κακοδαιμονία. Με τις συμπτώσεις ή με το απρόβλεπτο. Ισως να είναι κι ένα μέσο που κάνει όσους ανταλλάσσουν ευχές να νιώθουν μέρος δικτύου επικοινωνίας, που τους προσφέρει αυτοπεποίθηση για την κοινωνική αποδοχή. Κι αυτό αυξάνει τη διεισδυτικότητα στο κοινωνικό σώμα σε όσους έχουν ανάγκη από την αίσθηση αυτή, για πολλούς και διάφορους λόγους.

Για τις αγροτικές κοινωνίες η ευχή ήταν ένας είδος τελετουργικού λόγου, με σκοπό την ενεργοποίηση κάποιων υπερφυσικών όντων. Να καλοπιάσουν εκείνες τις δυνάμεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν κακοτυχία. Ετσι, η ευχή προς το πρόσωπο μετασχηματιζόταν σε προσευχή και παράκληση προς το μη διαχειρίσιμο.

Η ευχή την ίδια στιγμή συμπύκνωνε τον τρόπο σκέψης και την ιεράρχηση των αξιών της πληθυσμιακής ομάδας. Στη Θράκη –αλλά και σε άλλες περιοχές– είχε εγχυθεί στη φράση «γεροσύνη και μπερεκέτια». Σ’ ένα περιβάλλον ασταθές, με μικρό μέσο όριο ζωής, χωρίς πρόνοια, και με αυξημένο ποσοστό θνησιμότητας, η γεροσύνη ήταν αγαθό πρώτης προτεραιότητας. Το παραμικρό μπορούσε να υπονομεύσει την υγεία. Τα μπερεκέτια ήταν τα υλικά αγαθά, άλλοτε για την επιβίωση κι άλλοτε για την οικονομική και κοινωνική ισχύ.

Στις τελευταίες δεκαετίες η αστικοποίηση της ζωής και η βελτίωση των συνθηκών στέρησαν από τους ανθρώπους την κοινωνική και οικογενειακή μνήμη. Κι όταν κάποιοι γονείς ή παππουδογιαγιάδες παρακινούσαν σε αυτοσυγκράτηση, λέγοντας πως έχει ο καιρός γυρίσματα, αντιμετωπίζονταν σχετλιαστικά. Ανθρωποι κολλημένοι στα φαντάσματα του παρελθόντος.

Να ’μαστε λοιπόν και πάλι στην αφετηρία. Στην έξοδο ενός έτους που μας ταλαιπώρησε. Υπέσκαψε τις βεβαιότητές μας. Για τη δύναμη του κόσμου που χτίστηκε. Αποδείχτηκαν πήλινα τα πόδια. Η πανδημία ισοπέδωσε τον εγωκεντρισμό της εποχής μας. Προκάλεσε όλα όσα θεωρούσαμε δεδομένα. Οι ευχές όλα αυτά τα χρόνια έγιναν μέρος μιας διαδικασίας για διεύρυνση του κύκλου των κοινωνικών επαφών. Επαυσε να είναι αναπομπή ευχής και προσευχής για όλους τους συνανθρώπους. Εξελίχθηκε σε μια άνευρη, 

τυποποιημένη λέξη. Χωρίς περιεχόμενο.

Να ’μαστε στο κατώφλι του νέου έτους. Αμήχανοι. Χωρίς βεβαιότητες. Με τον φόβο να έχει φωλιάσει αλλά και με την κρυφή αισιοδοξία να σταματήσει το κακό. Να μη χάνουν τη ζωή τους συνάνθρωποί μας. Να μην καταστραφεί ο κοινωνικός ιστός. Να μην γκρεμιστούν οι ζωές των ανθρώπων. Κι όλα αυτά τα περιμένουμε από τους ταγούς μας. Γεροσύνη και μπερεκέτια, συνάνθρωποι.

Σάββατο, 26 Δεκεμβρίου 2020

Ακολουθώντας τον μίτο της Αριάδνης Γράφει ο Κωνσταντίνος Μπούρας // *, https://www.fractalart.gr/odos-ofthalmiatreiou-avdikos/

 


 

Ευάγγελος Αυδίκος, “Οδός Οφθαλμιατρείου”, μυθιστόρημα, βιβλιοπωλείον της Εστίας, Αθήνα Μάιος 2019, σελ. 216

 

Περίτεχνο πεζογράφημα, πολυεπίπεδο, που συνομιλεί διαρκώς, άλλοτε φανερά και άλλοτε υπογείως με κείμενα και διακείμενα συμβάλλοντα ως κοσμικά ρεύματα στο μεγάλο “δέλτα” μιας επιτυχημένης απόπειρας αυτοαναδίφησης ενός πρωτοπρόσωπου αφηγητή που δεν πρέπει επ’ ουδενί να ταυτιστεί με τον καταξιωμένο λογοτέχνη και Ομότιμο Καθηγητή Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, που γεννήθηκε στην “καρυωτακική” Πρέβεζα του 1951.

Σπονδυλωτό υβριδικό μυθιστόρημα, με εμβόλιμες επιστολές, καταγραφές σχεδόν ημερολογιακού τύπου, έντονη δραματικότητα, μα πάνω απ’ όλα “θέατρο εν θεάτρω”, έστω κι αν η “σκηνή” είναι ένα πεδίο ιριδισμού ιδεών και “κινημάτων” τη ψυχής, για να θυμηθούμε τον Διονύσιο Σολωμό, που ο δικός του “Πόρφυρας” δανείζει στο τελευταίο κεφάλαιο τον τίτλο του “Άστραψε φως” (σσ. 187 κ.ε.).

Δωδεκάπτυχος ο σπαραγμός ανάμεσα στην ποίηση και στη πραγματιστική θεώρηση του κόσμου ως υλιστικό, μηχανιστικό αμάλγαμα, όπου “τα καλά και συμφέροντα” συνάδουν και δεν συνάσουν με τους φευγάτους αλαφροΐσκιωτους ποιητές.

Από τα δώδεκα κεφάλαια τα πέντε εμπεριέχουν επιστολές, επινοημένες φυσικά, διαφόρων εποχών και τύπων. Η διαχείριση του Χρόνου είναι κάπου μεταξύ μοντέρνου και μεταμοντέρνου. Η λεγόμενη “μετανεωτερικότητα” είναι πανταχού παρούσα σε αυτό το πεποιημένο ευτόπημα [συγχωρέστε μου τον νεολογισμό].

Όλα είναι δομημένα κι αποδομημένα ταυτόχρονα. Ένα “ich drama” (“δράμα του εγώ”) εκτυλίσσεται μπροστά στα έκθαμβα μάτια μας μέχρι τη μεγάλη την αριστοτεχνική ανατροπή του τέλους, που προσιδιάζει περισσότερα σε παραδοσιακές αφηγηματικές τεχνικές διηγήματος.

Τα λαογραφικά ενδιαφέροντα του δεινού μελετητή φαίνονται στην απολύτως “φυσική” ιδιόλεκτο που παραθέτει με αληθοφανή τρόπο, τόσο των παλαιών κατοίκων της Ηπείρου όσο και των πρώτης και δεύτερης γενιάς Ελλήνων μεταναστών στην ανατολική ακτή της Αμερικής.

Αυτή η ιδιαίτερη έγνοια για την γλώσσα και η λογοτεχνική αξιοποίηση λαογραφικών στοιχείων δίνουν ένα επιστημονικό υπόβαθρο στο όλον εγχείρημα.

Το “Σημειωματάριο” από τη σελίδα 197 έως τη σελίδα 210 λειτουργεί με παιδαγωγικό τρόπο, σαν κιβωτός λέξεων, ονομάτων και ιδιωματικών φράσεων.

Ευθεία και τίμια παραπομπή στα κείμενα που τον ενέπνευσαν και τον πλαισίωσαν σε αυτό το ταξίδι είναι το επίμετρο με τίτλο “Το μυθιστόρημα συνομιλεί με τους:” που αρχίζει στη σελίδα 211 και τελειώνει στη σελίδα 214. Κι επειδή έχει γίνει πολύς λόγος εσχάτως αλλά όχι και “τελευταία” για το ακανθώδες πρόβλημα της Λογοκλοπής στον τόπο μας κι αλλού, εδώ επιχειρείται (στο συνειδητό ή στο υποσυνείδητο μέρος του ακαδημαϊκού Δασκάλου) η απόλυτη διαύγεια, η τέλεια διαπερατότητα του κρυστάλλου της ποιητικής του.

Δεν είναι τυχαίο το όνομα “Κρυστάλλης” που έρχεται και επανέρχεται σε διάφορα επίπεδα και σε διάφορες εποχές, όσο κι αν διασταυρώνεται με το χριστιανικό ομόηχό του (ως συντόμευση).

 

Βαγγέλης Αυδίκος

 

Το Φως, ο ορφικός Έρως, η Αλήθεια και η Χαρά, είναι – ως φαίνεται συνώνυμα – σε αυτό το συμπιληματικό αφήγημα, πέτρωμα με πολλές γεωλογικές στρώσεις, πολιτισμικό αποθησαύρισμα όλων όσων θα έπρεπε να ήταν η σύγχρονη νεοελληνική Λογοτεχνία, αν δεν ήταν προχείρως και βιαίως μεταφρασμένη από άλλες γλώσσες, αν δεν ήταν – εν πολλοίς, ή σπανίως – μια φτηνή, φτωχή, φτενή απόπειρα εισαγωγής ληγμένων πρωτοποριών εκ της Εσπερίας, επιβεβαιώνοντας διαρκώς την πολιτισμική και γλωσσική μας υποτέλεια. Αν μη τι άλλο, το αριστοτεχνικό αυτό μυθιστόρημα του Ευάγγελου Αυδίκου περιποιεί τιμήν εις την ελληνική γλώσσαν, συνεχίζει την λαϊκή μας παράδοση, πιάνει το κομμένο νήμα της Αριάδνης και το ξαναβάζει στα χέρια του Θησέα, μπας και μπορέσουμε κάποτε να βγούμε από τον λαβύρινθο του Πύργου της Βαβέλ, όπου η βεβιασμένη πολυγλωσσία μας, η λαιμαργία για Γνώση και ο πολιτισμικός αριβισμός μάς έχει ενοφθαλμίσει σε ένα Δέντρο της Ζωής μαραζιασμένο προ πολλού.

Προτείνω το βιβλίο αυτό του Ευάγγελου Αυδίκου για κάθε βραβείο που τιμάει το όνομά του σε κάθε μέλος Επιτροπής που σέβεται τον εαυτό του, για τρεις λόγους: πρώτον για την ιδιόλεκτο και τις διαφορετικές ντοπιολαλιές που ενσωματώνει, δεύτερον για την υποδειγματική δομή του και τρίτον για την υβριδική δραματικότητά του.

Έκδηλη ποιητικότητα σε πρόζα δραματικώς μονολογική, πολυφωνικό συνθετικό επίτευγμα, αρχετυπική ανάγκη αυτογνωσίας του πρωτοπρόσωπου αφηγητή, χωρίς να ξεπέφτει μήτε στιγμή σε εύκολους ψυχολογισμούς και πεπατημένες, ανιαρές αυτοψυχαναλύσεις.

Μα πάνω απ’ όλα, η πρωτοτυπία, η τόλμη στη διαχείριση ενός δυσχερούς, μη αβανταδόρικου θέματος και η αληθοφανής “φυσικότητα” του ρέοντος λόγου, που αν και μυθοπλασμένος δημιουργεί την αίσθηση προφορικότητας αβίαστης και αξιοθαύμαστης.

 

 

* O Κωνσταντίνος Μπούρας είναι ποιητής, θεατρολόγος και κριτικός (www.konstantinosbouras.gr) – Επισκέπτης Καθηγητής Θεατρικής Κριτικής στο ΕΚΠΑ

Postgraduate summer course "Music as Heritage ..." at Central European University (CEU) in Budapest, Hungary, June 28 – July 7 2021

 



Postgraduate summer course “Music as Heritage: from Tradition to Product. An interdisciplinary course about music as heritage, with a focus on Béla Bartók - theory and practice” at Central European University (CEU) in Budapest, Hungary, June 28 – July 7

We aim to provide insight into the methodology and approaches of modern musicology as an integral part of heritage studies. We use music as a tool for analyzing and describing social changes, the interaction of state policies, culture, cultural heritage, and audience. The course builds on a highly interdisciplinary academic approach to modern musicology. 

The complex theoretical and practical aspects will be taught in the format of lectures, seminar discussions, library research during a 9-day intensive summer course in Budapest. 

The course relies greatly on both CEU lecturers, Bard College and SOAS faculty members, and leading scholars in the field such as Jonathan Stock from University College Cork as well as Martin Stokes from King’s College London.

The course includes a field trip to Skanzen, the Hungarian open-air ethnographic museum in Szentendre. The field trip will provide a unique opportunity to get further insights into both field study and research methods and the real-life experience of traditional music. 

Application deadline: February 14, 2021 

Financial aid is available.

For more information see:  https://summeruniversity.ceu.edu/music-as-heritage-2021 

Τρίτη, 22 Δεκεμβρίου 2020

Ευάγγελος Αυδίκος, Το αστέρι των Χριστουγέννων, ΕΦΣΥΝ, 22 Δεκεμβρίου 2020

 Οι φετινές γιορτές είναι διαφορετικές. Ακόμη κι από το περασμένο Πάσχα, που για πρώτη φορά γιορτάσαμε σε συνθήκες πανδημίας. Ηταν πιο ανάλαφρη η διάθεση, οι περισσότεροι, μη εξαιρουμένης της πολιτικής διαχείρισης, το αντιμετώπισαν ως μια ιδιότυπη, παιγνιώδη συνθήκη, που θα εξαϋλωνόταν με τον ερχομό του καλοκαιριού.

Ομως, οι κομπορρημονούντες διαψεύστηκαν. Ο ιός επέστρεψε οξύτερος και η διάθεση των πολιτών άρχισε να βυθίζεται. Είμαστε λίγες μέρες πριν από τα Χριστούγεννα, τη μεγάλη γιορτή του χειμώνα. Τα άλλα χρόνια γινόταν αφορμή για ένα διάλειμμα. Για ένα ταξίδι στο όνειρο. Οι μεγάλοι να ξαναγίνουν παιδιά μέσα από τα μάτια των παιδιών και των εγγονών τους.

Φέτος, ο παρατεταμένος κορονοχειμώνας δεν αφήνει περιθώρια για ανεμελιά. Τουλάχιστον σε όσους βιώνουν οικονομική στενότητα. Δεν τους αφήνουν οι απλήρωτοι λογαριασμοί αλλά και η έγνοια των αγαπημένων τους που θα γιορτάσουν χώρια. Γιορτές απομόνωσης θα είναι.

Ωστόσο, τα Χριστούγεννα είναι ταυτισμένα με τους τρεις μάγους και το λαμπερό αστέρι. Είναι αυτό που φωτίζει και καθοδηγεί την πορεία τους. Να συναντηθούν με το άγνωστο που υπόσχεται να καλυτερέψει η αυριανή ημέρα. Που θα μπορέσει να μαλακώσει την ψυχή και να σηκώσει την πέτρα που βαραίνει την καρδιά.

Αυτό το αστέρι είναι για όλους μας (Λειβαδίτης), τα ποιήματα λένε πάντα την αλήθεια του ονείρου. Ο καθένας ας απλώσει το χέρι να πιάσει το αστέρι να το τοποθετήσει στη δική του ζωή. Ας το ονοματίσει όπως θέλει, μπορεί να δώσει σάρκα στις προσωπικές ελπίδες, στην οικογενειακή χαρά. Μπορεί να γίνει συντροφιά για τους μοναχικούς, για τους ανέστιους. Να οπλίσει με αντοχή τους πάσχοντες. Γιατί αυτό είναι τα Χριστούγεννα, πέρα από τη θρησκευτική διάσταση. Κι γι’ αυτό η λογοτεχνία έδωσε αριστουργηματικές σελίδες.

Χρειαζόμαστε το παραμύθι, το όνειρο για όσα δεν καταφέραμε, να μαλακώσουμε τις πληγές, να ταξιδέψουμε στη χώρα της ουτοπίας. Να μολογήσουμε πως ξεστρατίσαμε. Κάναμε τα ταξίδια σε εξωτικά νησιά και σε χιονοδρομικά κέντρα σκοπό που θέρμαινε τη ζωή μας. Και ήρθε η ώρα της αποκάλυψης. Χάθηκε η υλική ευμάρεια. Καιρός να επιστρέψουμε στα μόνιμα αγαθά. Στα αγαπημένα μας πρόσωπα και στις μικρές χαρές της καθημερινότητας.

Το αστέρι των φετινών Χριστουγέννων είναι ένας άλλος κόσμος για τα παιδιά και τα εγγόνια μας. Εγνοια για όλους. Για όλους αυτούς που αντιμετωπίζουν την κοινωνική αναλγησία. Ενας κόσμος χωρίς αρρώστια. Χωρίς φόβο.

Κορονοχριστούγεννα λοιπόν. Το αστέρι τους μάς οδηγεί. Να γίνουμε οι ίδιοι μάγοι για τους δικούς μας αλλά και τον διπλανό. Γιατί αν περιμένουμε από τους μάγους με τα λαχούρια, μπορεί να ξεχαστούν στον δρόμο. Ισως είναι μια ευκαιρία να κλειδώσουμε τους εξωτερικούς εφιάλτες έξω από το σπίτι. Καλές γιορτές.

 


Βραβείο ελληνικού μυθιστορήματος στην ΟΔΟ ΟΦΘΑΛΜΙΑΤΡΕΙΟΥ, The Athens Prize for Literature, 22 Δεκεμβρίου 2020


Μάρω Βαμβουνάκη, Ένας αφηρημένος άντρας, Ψυχογιός

Λουκία Δέρβη, Θέα Ακρόπολη, Μεταίχμιο

Άντζελα Δημητρακάκη, Τίνα. Η ιστορία μιας ευθυγράμμισης, Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Φίλιππος Δρακονταειδής, Η πρόσοψη, Κέδρος

Μήτσος Κασόλας, Η γερακίνα, Καστανιώτης

Θωμάς Κοροβίνης, Ολίγη μπέσα ορέ μπράτιμε, Άγρα

Ηλίας Μαγκλίνης. Είμαι όσα έχω ξεχάσει, Μεταίχμιο

Καρολίνα Μέρμηγκα, Κάτι κρυφό μυστήριο, Μελάνι

Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Casa Μπιάφρα, Πατάκης

Για το έτος 2019 οι συγγραφείς - κριτές των ελληνικών μυθιστορημάτων ήταν οι Κωνσταντίνος Μπούρας, Ντίνος Σιώτης, Δημήτρης Σωτάκης και Κώστας Χατζηαντωνίου.

 

Κυριακή, 20 Δεκεμβρίου 2020

Παρουσίαση - Συζήτηση για το βιβλίο του Γρηγόρη Αυδίκου "Παθογένειες του...

Μανδραγός, δεύτερο εξάμηνο 2020

















 

Τάσος Κωστόπουλος , Οι άγνωστοι πεσόντες ενός μίνι «εμφυλίου» , EFSYN, 20.12.2020,

                      Η εγγραφή των πεσόντων στη συλλογική μνήμη προκύπτει κατά κανόνα ως αποτέλεσμα της διεκδίκησής τους από ανθρώπους ή συλλογικότητες που ενδιαφέρονται για μια τέτοια αποτύπωση. Σε διαφορετική περίπτωση, η λήθη σκεπάζει τους θανάτους που κανείς δεν προσπάθησε να νοηματοδοτήσει ή που όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές προτίμησαν να ξεχαστούν.

Τα θύματα του οπερετικού βασιλικού κινήματος της 13ης Δεκεμβρίου 1967, ενός ολιγόωρου «εμφυλίου» μεταξύ της χούντας των συνταγματαρχών και της παραλίγο χούντας των στρατηγών, αποτελούν μια τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση. Καθώς και οι δυο πλευρές είχαν συμφέρον να εμφανίσουν την αντιπαράθεσή τους σαν αναίμακτη, οι εκατέρωθεν νεκροί αποσιωπήθηκαν συστηματικά.