Ποιός θυσιάζεται και ποιος ανασταίνεται; [ Ευάγγελος Αυδίκος / Ελλάδα / 15.04.17 ]

Απέχουμε μια ανάσα από την Κυριακή του Πάσχα.Το κορυφαίο γεγονός της θρησκευτικής τελετουργίας είναι η έννοια της Ανάστασης που σαρκώνεται. Ο λόγος που αποκτά υπόσταση. Η Ανάσταση είναι αυτή που ξεχωρίζει το ορθόδοξο πάσχα από το καθολικό ή το καλβινικό. Στις δυτικές κοινωνίες κυρίαρχη γιορτή είναι τα Χριστούγεννα, η ενσάρκωση του θείου λόγου που συνέβαλε στην απο-ενοχοποίηση από το προπατορικό αμάρτημα. Κι αυτό δεν είναι σύμπτωση. Συνδέεται και με την πολιτισμική παράδοση, ιδίως στους κεντροβορειοευρωπαίους. Το σπουδαιότερο σ’ αυτές τις χώρες  είναι η μεγάλη διάρκεια της χειμωνιάτικης νύχτας. Ο φόβος του σκοταδιού και η δοξολογία της νίκης του φωτός.

      Στην ορθοδοξία, γενικότερα στον ελληνικό πολιτισμό, ο πιο σημαντικός άξονας της βιοφιλοσοφίας είναι η ανάσταση. Η πίστη στην αιώνια επιστροφή, στην αναγέννηση. Ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός-και όχι μόνο- είναι διάστικτος από τέτοιες αντιλήψεις. Οι μύθοι εξιστορούν την κυκλική αυτή κίνηση. Ο Διόνυσος και ο κατασπαραγμός του με την ταυτόχρονη ανάστασή του αναπαράγουν αυτό το μοτίβο που ανιχνεύεται σε κάθε μορφή του πολιτισμού. Η φιλοσοφία του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα, οι τραγωδίες των τραγικών ποιητών, η μυθολογία του μινωικού πολιτισμού, τα πάντα υμνολογούν την κυκλική κίνηση της αιώνιας επιστροφής.

       Σ’ αυτό το σημείο συναντήθηκε δημιουργικά ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός με τον χριστιανισμό. Η ανάσταση έτσι συμπύκνωσε την κοσμολογία του νεοέλληνα. Σε δύσκολες ιστορικές περιόδους διευρύνθηκε το περιεχόμενό της. Πλάτυνε και χώρεσε τις ιστορικές και εθνικές προσδοκίες. Στα χρόνια της δικτατορίας η ανάσταση συμβολικοποίησε την αντίσταση στο ανελεύθερο καθεστώς.

       Στην εποχή μας η έννοια της ανάστασης έρχεται στην επικαιρότητα με αφορμή την πολύπλευρη κρίση που αντιμετωπίζει ο ελληνικός λαός. Όλοι μιλάνε για ανάσταση, ακόμη κι όταν δεν χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη λέξη. Όλοι  ευαγγελίζονται μια νέα αρχή. Υπόσχονται ότι η μακρά διαδρομή των παθών θα λήξει με τη σωτηρία-ανάσταση.

       Υπάρχει κάποια ομοιότητα ανάμεσα στο χριστιανισμό και την πολιτική. Είναι η θυσία ως προϋπόθεση της ανάστασης. Ωστόσο, η θυσία συνιστά και τη μεγάλη διαφορά. Στον χριστιανισμό και στον αρχαιοελληνικό πολιτισμό θυσιάζονται οι θεοί. Είναι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού, που σταυρώθηκε ώστε να πραγματοποιηθεί η ανάσταση. Το ίδιο συνέβη και με τον Διόνυσο. Στην πολιτική όμως η θυσία δεν αφορά την καρδιά των οικονομικών συμφερόντων. Κανείς από αυτούς που επαγγέλλονται τη σωτηρία δεν προτείνει την αυτο-θυσία. Ζητάνε θυσίες από τους άλλους. Απαιτούν τον σφαγιασμό των αμνών, ώστε να ριζώσει η δική τους ‘πολιτική και οικονομική  μεγαλειότητα’.

Ο Ομπάμα και ο Τσίπρας, το ύφος και το ήθος

Ανήμερα του ξεσηκωμού το 1973 σήμερα, μια μέρα μετά την αναχώρηση του Ομπάμα. Και τι δεν έχει ειπωθεί. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σχεδόν περιορίστηκαν στη γλώσσα του σώματος του πρωθυπουργό, στην ενδυματολογία του. Δικαίωμα του καθενός να έχει όποια άποψη θέλει. Αυτό, όμως, που προσπαθώ να καταλάβω είναι η υπερβολή. Κάποιοι είπαν πως το ύφος είναι το ήθος. Με άλλα λόγια, το ντύσιμο και ο τρόπος που χρησιμοποιεί το σώμα του ο πρωθυπουργός μας αποκαλύπτουν τον χαρακτήρα. Ράβδος εν γωνία άρα βρέχει. Υπάρχει η πολιτική για να ασκηθεί δικαιολογημένη ή υπερβολική κριτική στον πρωθυπουργό. Είναι όμως σήμερα στις κοινωνικές σχέσεις το ύφος καθρέφτης του ήθους; Στον δημόσιο χώρο υπάρχει αντιστοίχιση αυτών των δύο; Μήπως χρειάζεται να κοιτάξουμε καλύτερα στον καθρέφτη μας;; Πόσοι και πόσοι έχουν αποθεώσει την υποκρισία. Προσηνείς, ευγενείς ως δημόσια εικόνα αλλά κυνικοί και εγωπαθείς στην υποστήριξη των προσωπικών συμφερόντων; Δεν το γνωρίζουμε αυτό; Δεν το έχουν συναντήσει; Δεν μας έχουν πείσει πως ό,τι λάμπει δεν είναι χρυσός;Όσοι μας έφεραν στα χάλια που βιώνουμε ως χώρα δεν έχουν μια ευγενή καταγωγή; Δεν προέρχονται από τζάκια; Δεν κατέχουν απ' έξω και ανακατωτά το σαβουάρ βιβρ; Για τον τρόπο που κρατάμε τα πιρούνια; Για τον τρόπο που κοιτάμε τον άλλο; Δεν έχουν στο ρεπερτόριό τους λέξεις που χαϊδεύουν την κολακεία; Δεν είναι οι Ευρωπαίοι ηγέτες με το ατσαλάκωτο ύφος που σιδέρωσαν τη χώρα έχοντας μελιστάλακτο ύφος; Μέρες που είναι για ποια ταύτιση ύφους και ήθους μιλάμε;. Κάποιοι απ' αυτούς που πρωταγωνίστησαν στα γεγονότα του Πολυτεχνείου φόρεσαν ακριβά κοστούμια. Τα ταγιέρ τους και οι τσάντες κοστίζουν μια περιουσία. Έμαθαν πώς να μιλάνε στις δεξιώσεις. Ξέχασαν όμως αυτά που τους ξεσήκωσαν. Θα τους προτιμούσα με λιγότερο Ζαμπούνη και περισσότερη συνέπεια. Και κάτι για τον Ομπάμα που είναι όντως fashion icion.Τον εκτιμώ προσωπικά. Θα προτιμούσα, όμως, να γέρνει ο ώμος του σακακιού του από το να γέρνουν ολόκληρες περιοχές από ανελέητους βομβαρδισμούς

Αντιγόνη του Σοφοκλή, Ρωμαϊκό Ωδείο, Αρχαία Νικόπολη, 22 Ιουλίου 2016

Ένιωθα έξαψη, το ομολογώ, τις τελευταίες ημέρες. Περίμενα με ανυπομονησία να έρθει η Παρασκευή , για να βρεθώ ξανά στο αρχαίο ωδείο της Νικόπολης, σε παράσταση αρχαίας τραγωδίας. Τα προβλήματα που παρουσίαση το μνημείο έκαναν απαγορευτική την παρουσίαση παραστάσεων στον χώρο για αρκετά χρόνια.

Έτσι, η επανέναρξη ήταν σημαντική . Και όχι μόνο για μένα. Γέμισε με 1000 άτομα το θέατρο. Πολλά νέα παιδιά. Καθαρά πρόσωπα. Διέκρινα και σ' αυτούς την προδιάθεση για συμμετοχή σε μια μυστηριακή διαδικασία. Είναι σπάνιες οι φορές που οι άνθρωποι και η φύση συναντιούνται μ' έναν τρόπο που η μια πλευρά να συμπληρώνει δημιουργικά. Το απολαύσαμε πρόπερσι με τον σπουδαίο Βέλγο καλλιτέχνη Βιμ Μέρτενς, σ' άλλο όμως μνημείο αρχαιολογικό: το μνημείο του Αυγούστου. Τούτη τη χρονιά ήταν η σειρά για το ωδείο. Ο κόσμος έφτανε αθόρυβα, σα να μην ήθελε να διαταράξει με φωνές και θορύβους την ιερότητα των στιγμών, τη μοναδικότητα της εμπειρίας. Γιατί έτσι είναι. Για τα νέα παιδιά που ήταν αγέννητα τον καιρό που η Περιηγητική Λέσχη οργάνωσε τις παραστάσεις με σημαντικούς θεατράνθρωπους(Κωτσόπουλος, κ.λπ.) ο ερχομός της "Αντιγόνης" του Σοφοκλή στο ωδείο ήταν μια μύηση σε μια εμπειρία που πρέπει να καθιερωθεί και να αποκτήσει την αίγλη του παρελθόντος. Και αν λάβουμε υπόψη πως το κυρίαρχο μοντέλο στην ψυχαγωγία είναι γαρνιρισμένο με πολύ θόρυβο, τότε αποκτά μεγαλύτερη σημασία η παράσταση αλλά η προσέλευση τόσων νέων.

    Για μένα η οργάνωση της παράστασης είναι από μόνη της σπουδαία όσον αφορά τον θεατρικό λόγο. Το έβλεπες παντού. Στα πρόσωπα των στελεχών της αρχαιολογικής υπηρεσίας που επιστατούσαν με διακριτικότητα σε καθετί, ώστε να κυλήσουν όλα ομαλά. Ήταν μια μεγάλη στιγμή να ξανα-ανασάνουμε τόσοι άνθρωποι σ’ έναν υποβλητικό χώρο, με τη Σμυρτούλα απέναντι.

    Και μόλις αρχίζει η παράσταση μια σιωπή απλώνεται παντού μετά το ζεστό χειροκρότημα στον Νικήτα Τσακίρογλου και τους συνεργάτες του. Ναι, δεν ακουγόταν κιχ. Μόνο τα τζιτζίκια που συνόδευαν τη μουσική του έργου και οι πυγολαμπίδες που πλησίασαν απ’ έξω, μαγεμένες κι αυτές από την ιεροτελεστία.

     Θα προτιμούσα να σταματήσω σ’ αυτό το σημείο. Όμως, περίμενα η παράσταση να με απογειώσει. Δεν το πέτυχε Θα μπορούσα να πω την άποψή μου αναλυτικά. Ενδεχομένως, η «Αντιγόνη» θέλει υποκριτικό βάθος για να αναδειχθεί η τραγικότητα αλλά και η μεγαλοσύνη της απόφασής της. Ίσως τα διάφορα σήριαλ με τις εύπεπτες ιστορίες δεν βοηθάνε τους νέους ηθοποιούς να ωριμάσουν. Δεν είναι τυχαίο που η σπουδαιότερη σκηνή με τραγικό βάθος είναι ο διάλογος ανάμεσα σε δύο ώριμους ηθοποιούς, τον Τσακίροκλου-Κρέοντα και τον Αρβανίτη –Τειρεσία.

    Αυτό , όμως, που έμεινε από την παράσταση είναι η δίωρη παραμονή μας σ’ έναν εξαίσιο χώρο και η δίψα του κόσμου για καλό θέατρο.

μάχη για τον πολιτισμό μας

Έφτασαν και στην περιοχή της Πρέβεζας οι πρώτοι μετανάστες. Από τη μια μεριά αυτοί που σήκωσαν ψηλά τα μανίκια, μαζεύτηκαν , έκαναν επιτροπή αλληλεγγύης κι ετοιμάζονται να συμπαρασταθούν.Από την άλλη επικρατεί αμηχανία. Εξόν από κάποιες ακραίες περιπτώσεις, οι περισσότεροι πονάνε γι' αυτό που γίνεται με τους πρόσφυγες.Φαντάζομαι όσοι κούρνιασαν μετά το 1922 στα καμποχώρια της Λάμαρης και της Φιλιππιάδας, στον Παντοκράτορα, στον Συνοικισμό-Κοκκινιά κι οπουδήποτε αλλού-τα παιδιά τους και τα εγγόνια τους αλλά και όσοι τους υποδέχτηκαν-θυμούνται τα δικά τους και ξαναζούν τις αφηγήσεις των παιδικών τους χρόνων. Κανείς δεν μπορεί να μείνει έξω απ' αυτό που γίνεται. Ανάλογα με τις δυνάμεις του. Τώρα, στα δύσκολα καλούμαστε να υπερασπιστούμε τον πολιτισμό μας, την παράδοσή μας, την ιστορία μας.Η μάχη για τους πρόσφυγες τελικά είναι μάχη για τον πολιτισμό μας. Ο ένας δίπλα στον άλλο.

Η υποκρισία του "πολιτισμένου" κόσμου [ Ευάγγελος Αυδίκος / Κόσμος / 31.10.15 ]

• ΑΡΧΙΚΗ
• ΕΛΛΑΔΑ
• ΚΟΣΜΟΣ
• ΗΠΕΙΡΟΣ
• ΔΙΑΣΠΟΡΑ
• ΠΟΛΙΤΙΣΜΌΣ

---

Το Αιγαίο ξερνάει πτώματα και σου ραγίζει την καρδιά. Το Αιγαίο μοιάζει σπαρμένο με πτώματα, που όζουν, συμπτώματα  της υποκρισίας του «πολιτισμένου» κόσμου. Ίσως, κάποιος να βρει σκληρές τις πρώτες λέξεις του κειμένου, να μην ταιριάζουν στην πολιτική ορθότητα, η οποία καμουφλάρει τον κυνισμό, την απανθρωπιά και την ακόρεστη δίψα για κέδρος. Οι άνθρωποι του Αιγαίου και οι περισσότεροι εκπρόσωποι των αρχών δείχνουν μιαν ωριμότητα και ευαισθησία που θρυμματίζουν τον δυτικοευρωπαϊκό καθωσπρεπισμό των κυβερνήσεων και των ολίγιστων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι ώμοι των τελευταίων είναι τόσο αδύναμοι που δεν μπορούν να κουβαλήσουν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Μίζεροι και με λογιστική λογική μετράνε τα οφέλη και τις δικές τους ζημιές. Σηκώνουν το χέρι επιτιμώντας την Ελλάδα και τους πληγέντες από την κρίση κατηγορώντας τους πολίτες για πολιτική ανωριμότητα. Κι αυτοί, θρασύδειλοι, παριστάνουν τους γενναίους, τους γενναιόφρονες ηγέτες. Αλλά με το πρώτο φτάρνισμα της πολιτικής τους πελατείας ανακρούουν πρύμνα. Η Μέρκελ δεν μπορεί ούτε βήμα να κάνει μπροστά δίνοντας έστω και κάποια ψιχία. Οι Γερμανοί ψηφοφόροι κινδυνολογούν λέγοντας πως η πολιτική της-ποια πολιτική-να φιλοξενήσει κάποιος πρόσφυγες στη Γερμανία αποτελεί βόμβα στη σταθερότητα και την ανάπτυξη της γερμανικής οικονομίας και κοινωνίας. Κρίμα! Θα τρίζουν τα κόκαλα των σπουδαίων Γερμανών που μεγαλούργησαν βάζοντας το δικό τους πετράδι στο χτίσιμο του ευρωπαϊκού πολιτισμού.

    Ατομικιστές, ζώντας κάποιοι απ’ αυτούς με την ιδέα της καινούργιας, μεγάλης Γερμανίας, δεν νιώθουν τον συγκλονισμό από αυτά που συμβαίνουν στο σπαρμένο με θάνατο Αιγαίο. Νοιάζονται μόνο να παίρνουν. Όχι να δίνουν, έστω και ως ανταπόδοση όσων κέρδισαν από τα ναυάγια των οικονομιών και την πώληση πολεμικού υλικού. Παλιότερα, οι ισχυροί γίνονταν φιλεύσπλαχνοι στο τέλος της ζωής τους, έστω και για να σώσουν την ψυχή τους. Ούτε αυτό μπορούν να κάνουν κάποιοι στην Ευρώπη. Και όχι μόνο αυτό. Η ξετσιπωσιά τους φτάνει στο σημείο να εκβιάζουν την ελληνική κυβέρνηση να γίνει χωματερή προσφύγων. Αδιαφορούν για τη δημοκρατία, τις καταστατικές αρχές. Υιοθετούν τον αμοραλισμό «μακριά από μένα κι ας είναι….». Η μάχη μόλις ξεκίνησε. Της ανθρωπιάς με τον αμοραλισμό.

Παράδοση και κρίση

       Η παράδοση έχει γίνει αντικείμενο πολλών σχολίων. Από την υμνολογία στην απόρριψη είναι το πιο συχνό δρομολόγιο. Οι ενδιάμεσες αποχρώσεις απαιτούν ευαισθησία, αναζήτηση της ουσίας, ισορροπημένη σχέση με τον πολιτισμό. Ο φανατισμός συνήθως σχηματοποιεί τα πράγματα .Σε καταστάσεις συναισθηματικής έντασης ξεφεύγουν οι λεπτομέρειες, απουσιάζει η νηφαλιότητα και η σχέση με την παράδοση είναι επιφανειακή. H παράδοση ήταν το εύκολο θύμα στις μυλόπετρες του διπολισμού, τον οποίο ακολούθησε η ελληνική κοινωνία της τελευταίες δεκαετίες. Στη μια  πλευρά ο κόσμος της προόδου που συνοδεύεται από πλούτη, νεωτερικές ιδέες, κοσμοπολιτισμό, συνεχή ανανέωση σε συναισθήματα, αξίες, αναφορές. Στον αντίποδα ο παλιός κόσμος που ταυτίστηκε με τη συντήρηση, τα παλιά μυαλά. Συχνά, αυτός ο κόσμος απαξιώθηκε. Αντιμετωπίστηκε υποτιμητικά. Τόσο ήταν το σχοινί του. Η θέση του πλέον ήταν στην αποθήκη, σε κάποιο αρχείο, στην καλύτερη περίπτωση σε επετειακές τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές.

       Η  οικονομική και πολιτισμική κρίση, ωστόσο, άλλαξε τα δεδομένα. Οι άνθρωποι ανακάλυψαν κοινωνικές συμπεριφορές που της έδωσαν εντυπωσιακά ονόματα.

       Στις μέρες μας που έχει θεριέψει η κοινωνική κρίση , η παράδοση μπορεί να υποστηρίξει τις ανθρώπινες σχέσεις, να υποστηρίξει οικονομικά και ψυχολογικά όσους δοκιμάζονται από τη φτώχεια και την ανεργία.Όσους κλυδωνίζονται ψυχολογικά. Στην περίοδο που αποθεώθηκε ο καταναλωτισμός , παλιά κοινωνικά σχήματα παραμερίστηκαν. Έλειψε η ζεστασιά της γειτονιάς, η αίσθηση της κοινωνικής αλληλεγγύης που μπορεί να εκδηλωθεί στις δύσκολες συνθήκες.Επικράτησε η φιλανθρωπία, συχνά με ιδιοτελή στόχο. Έλειψε ο σεβασμός στον άνθρωπο, η διακριτικότητα στη βοήθεια.

       Μετά την κρίση οι άνθρωποι ανακάλυψαν τη συντροφικότητα, την ουσία του πολιτισμού.Άρχισαν να σκέφτονται στον πληθυντικό αριθμό.Δε ζουν μόνοι στον πλανήτη. Υπάρχουν οι αδύναμοι, τα θύματα του σύγχρονου μινώταυρου.

Η δική μου Βία

Το σκεφτόμουν κοντά ένα μήνα να γράψω για τη Βία. Έτσι τη λέγαμε. Παρασκευή το βαφτιστικό της. Δεν ανήκε στις "επιφανείς" οικογένειες. Οι γονείς της βιοπαλαιστές, πάλεψαν, με όσες δυνάμεις είχαν, να αναστήσουν τα παιδιά τους. Οι εποχές δύσκολες. Η Βία δεν σπούδασε, δεν έχει βαρύγδουπο βιογραφικό, ώστε να καταγραφεί η απώλειά της. Είχε όμως μια μεγάλη καρδιά και μια ζωή αγώνα κόντρα στις αντιξοότητες της ζωής. Ανήκει σ' αυτές τις γυναίκες, σ' αυτούς τους ανθρώπους που γεννήθηκαν να βοηθάνε τους άλλους. Θυσίασε τη δική της βολή για να στηρίξει τ' αδέλφια της, μια πράξη αλτρουισμού που έχει χαθεί στις πτυχώσεις του αμέτρητου εγωκεντρισμού της εποχής μας.
Ήταν η δική μου Βία, η συμμαθήτριά μου. Η γειτονοπούλα που χαιρόμουνα να τη βλέπω, μου χάριζε αυτό το άδολο χαμόγελο, που δεν είχε σκοπιμότητες, που δεν προσδοκούσε όφελος.
Αχ, μωρέ Βία, έφυγες και μας στενοχώρησες. Το μόνο παρήγορο είναι που θα'χεις παρέα εκεί που πήγες, εκτός από τους γονείς σου, και τη θεια Τάντω, είμαι βέβαιος πως θα σε περιμένει με το φλιτζάνι του καφέ στο χέρι. Χαιρετήματα σ' όλους, Βία.

Η μαύρη μέρα της εκπαίδευσης

Όλη η κοινωνία, πρωτίστως οι εκπαιδευτικοί, ας αφήσουμε το μυαλό μας να ταξιδέψει στον τόπο που μαρτύρησε ο Βαγγέλης Γιακουμάκης. Και ας αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας. Ήταν  μια μαύρη μέρα η Κυριακή για την εκπαιδευτική κοινότητα.

Κι επειδή πολύς λόγος γίνεται αυτές τις μέρες για την επιλογή διευθυντών σχολικών μονάδων, το τραγικό περιστατικό αναδεικνύει την υποκρισία όλων μας που βάζουμε κάτω από το χαλί τα προβλήματα. Τα σχολεία χρειάζονται διευθυντές που δεν κάνουν απλή διαχείριση, που θα γνωρίζουν την ψυχολογία των παιδιών, που θα μπορούν να εμπνέουν,  που θα τα βάζουν με τυχόν αποστήματα στο σχολείο, που θα μπορούν να συμβουλεύονται ειδικούς της σχολικής ψυχολογίας-ελπίζουμε κάποια στιγμή να διοριστούν ψυχολόγοι στα σχολεία. Δεν θέλουμε διευθυντές που θα λογοδοτούν στο κόμμα που τους υποστηρίζει, που θα πειθαρχούν στις εντολές της διαπλοκής, που θα αποσιωπούν τα γεγονότα για να έχουν το κεφάλι τους ήσυχο. Θέλουμε διευθυντές που θα ακτινοβολούν, που θα έχουν ισχυρή προσωπικότητα. Και θέλουμε τους γονείς να διεκδικούν ένα διαφορετικό σχολείο, ανθρώπινο και να μην εξαντλούν τις διεκδικήσεις τους στην εξασφάλιση καλύτερης βαθμολογίας.

Ο Φλεβάρης της εθνικής αξιοπρέπειας

Φλεβάρης. Η αρχή της άνοιξης. Ίσως ν’ ακούγεται παράδοξο. Ημερολογιακά περάσαμε το κατώφλι του τελευταίου μήνα του χειμώνα. Η φύση όμως έχει άλλες βουλές. Ο Μάνος Ελευθερίου τον ονόμασε «Άγιο Φεβρουάριο». Στο λαϊκό πολιτισμό πήρε διάφορες ονομασίες που τονίζουν την ιδιαιτερότητά του. Μικρός, Κουτσός, Κουτσοφλέβαρος, Ληψομήνας, , Γκουζούκης και Κούντουρον. Ως άλλος Ήφαιστος φορτώθηκε το ανάθεμα για τη μειονεξία του. Είναι ατελής. Κάτι του λείπει από τότε που ο Οκταβιανός μετέφερε την πρόσθετη ανά τετραετία μέρα στον Αύγουστο για να  δώσει   μεγαλοπρέπεια στον μήνα που τον δοξολογεί στους αιώνες. Ο Φεβρουάριος ξεχώρισε για την αριθμητική του αστοχία. Είκοσι οχτώ ημέρες , κάθε τέσσερα χρόνια τεντώνεται κατά μια μέρα κι αυτό προξενεί τρόμο στους ανθρώπους που αντικατέστησαν το γιώτα με το ύψιλον στο δί(υ)σεκτο. Ο ανθρώπινος πολιτισμός στιγματίζει όσους υπολείπονται από το σύνηθες ή  ξεπερνούν το μέτρο. Η οποιαδήποτε ‘αναπηρία’ γίνεται αφορμή για χλεύη,  η υπεροχή προκαλεί το φθόνο.

      Ωστόσο, σαν τον Ήφαιστο η φύση επιφύλαξε για τον Φεβρουάριο  τύχη αγαθή. «Και τι δεν κάνατε για να με θάψετε όμως ξεχάσατε πως ήμουν σπόρος», γράφει ο Χριστιανόπουλος. Οι στίχοι ταιριάζουν απόλυτα με τον Φεβρουάριο. Ο χειμώνας κυοφορεί στην κοιλιά του το σπόρο του  καινούργιου. Ο μήνας που χλευάζεται για το κουσούρι του έχει μέσα του τον σπόρο της νέας εποχής. Της δημιουργίας. Μέσα στο βαθύ σκοτάδι το φως αρχίζει να ζεσταίνει το σπόρο. Ο θάνατος κουβαλάει τη ζωή. Είναι ο νόμος της φύσης.  Η λαϊκή θυμοσοφία διάλεξε τον κατάλληλο τρόπο να διατυπώσει αυτή τη διαπίστωση. «Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει καλοκαίρι θα μυρίσει». Είναι η λαϊκή παρετυμολογία, που δε νοιάζεται για τη λατινική προέλευση της λέξης που συνδέεται με τις καθαρτήριες τελετές που διεξάγονταν αυτή την περίοδο.  Η λαϊκή σοφία προτίμησε τη δική της εκδοχή. Ο Φεβρουάριος γίνεται Φλεβάρης από τις φλέβες που ξαναζωντανεύουν στη φύση με την κυκλοφορία των χυμών. Ο Φεβρουάριος ακόμη ονομάζεται Φλιάρης, από τη λέξη φλια(κατώφλι). Είναι , με άλλα λόγια, ο μήνας που προετοιμάζει το δρασκέλισμα  στην εποχή που ξυπνάει η φύση από το λήθαργο.

       Φέτος, ο Φλεβάρης επωμίστηκε τις εθνικές προσδοκίες. Τον Γενάρη οι πληγωμένοι πολίτες της χώρας αποφάσισαν να ρίξουν τον σπόρο τους στις κάλπες, που έδωσε το εντυπωσιακό αποτέλεσμα. Επανέλαβαν τα λόγια του Χριστιανόπουλου. Όσες προσπάθειες κι αν έγιναν για να θάψουν την ελπίδα, να σκεπάσουν τον σπόρο για  μια άλλη ζωή με τη στάχτη της ανθρωπιστικής κρίσης. Όσο κι αν προσπάθησαν να βάλουν στην γκλάβα των πολιτών την άποψη πως αυτή πλέον θα είναι η ζωή τους, αυτό δηλαδή που αποφασίζουν οι ‘Μέτερνιχ’  της σύγχρονης, νεοφιλιλελεύθερης Ευρώπης. Οι πολίτες μπόρεσαν να κρατήσουν ζωντανή τη δύναμη του σπόρου. Έκλεισαν τ’ αυτιά τους στους καταστροφολόγους και τους εμπόρους του φόβου.

     Κι έτσι, η ελπίδα ξαναγύρισε στα νοικοκυριά. Το χαμόγελο έγινε της μόδας στα πρόσωπα των Ελλήνων, που κόντεψαν να γίνουν, κόντρα στην πραγματικότητα, οι πιο κατσούφηδες πολίτες στην Ευρώπη. Ο Φλεβάρης γίνεται το θερμοκήπιο που θερμαίνει τις προσδοκίες για μια άλλη Ελλάδα. Για μια κοινωνία με αξιοκρατία και αξιοπρέπεια. Ξαναγύρισε στο βλέμμα των Ελλήνων η περηφάνια για την κυβέρνησή τους, που μπορεί να κοιτάζει τους δανειστές στα μάτια υποστηρίζοντας το δικαίωμα των Ελλήνων να ζήσουν με αξιοπρέπεια. Χωρίς προπηλακισμούς και ύβρεις.

      Ο φετινός Φλεβάρης , πράγματι, αποκτά, και στην πολιτική, τον προαιώνιο ρόλο του, αυτόν που η φυσική τάξη του ανέθεσε. Προετοιμάζει το καινούργιο. Κυοφορεί τη νέα ζωή. Και το πιο σημαντικό είναι πως ο μήνας αποκτά  συμπαντικά γνωρίσματα. Διερμηνεύει τα συναισθήματα όλων, ανεξάρτητα από πολιτική τοποθέτηση και το κόμμα που οι πολίτες επέλεξαν στις πρόσφατες βουλευτικές εκλογές. Πρόκειται για μια πρωτοφανή συνάντηση και ταύτιση της συντριπτικής πλειοψηφία  των Ελλήνων με τη νέα τους κυβέρνηση.

       Οι πολίτες έχουν κατανοήσει πλήρως την ιστορική διάσταση του φετινού Φλεβάρη κι έχουν βγει στις πλατείες, κυριολεκτικά συν γυναιξί και τέκνοις, για να σταθούν δίπλα στην κυβέρνησή τους, η οποία υπερασπίζεται κάτι βαθύτερο και ουσιαστικότερο από την επιτυχή διαπραγμάτευση των επιμέρους θεμάτων. Κατανοούν πως στο τραπέζι του Φλεβάρη βρίσκεται η εθνική τους αξιοπρέπεια. Η επιβίωση των πολιτών.

Πίσω από τον Πρόεδρο οι διαπραγματεύσεις

---

Όποιος κι αν είναι ο πρόεδρος, θα υπάρξουν εκείνοι που θα εκφράσουν επιφυλάξεις, διαφωνίες, ίσως και αντιδράσεις. Δικαιολογημένα θα έλεγα. Σε συμβολικό επίπεδο το όνομα του προέδρου θα μπορούσε να αποτελέσει τη συμβολικοποίηση συναισθημάτων, ιδίως για την Αριστερά που θα επιθυμούσε να δει στη θέση του ανώτατου πολιτειακού άρχοντα ένα πρόσωπο που να έχει αναφορές στους πολιτικούς και κοινωνικούς αγώνες.

      Στην πολιτική, όμως, υπάρχουν και παράμετροι που μπορεί να υπονοηθούν αλλά η αποτίμησή τους απαιτεί συνεξέταση επιθυμιών, προτεραιοτήτων και τακτικής. Γιατί αυτό το πρόσωπο και όχι κάποιο άλλο; Ποιος είναι ο ρόλος των ευρωπαϊκών θεσμών; Υπήρξε απλή υποχώρηση στην απαίτηση του Γιουνκέρ που δεν ήθελε να έχει καθημερινά στα πόδια του έναν αριστερό επίτροπο(Μηλιός); Συνιστά η υποχώρηση στις πιέσεις ένα προανάκρουσμα υπαναχωρήσεων από βασικές επιλογές της κυβέρνησης στις διαπραγματεύσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση για να δοθεί ανάσα ζωής στους Έλληνες πολίτες μετά την καταστροφική μνημονιακή πολιτική;

        Θα μπορούσαν να προστεθούν κι άλλες απορίες. Όμως, όλες τους είναι μονοσήμαντες. Έχουν ως αφετηρία τους την παραδοχή ότι η κυβέρνηση σήμανε πολιτική υποχώρηση από τους διακηρυκτικούς της στόχους. Επικεντρώνονται στην επιλογή του προσώπου(Παυλόπουλος), το οποίο αξιολογείται αυτόνομα(αναγκαίο να γίνει κι αυτό),  και όχι στο πλαίσιο ενός ρευστού πολιτικού σκηνικού αλλά και της πολιτικής μάχης που δίνεται για την υλοποίηση των πολιτικών της νέας κυβέρνησης. Αυτό που ενδιαφέρει την αγωνιούσα ελληνική κοινωνία είναι να βγει καπνός από την αίθουσα των διαπραγματεύσεων στο Eurogroup.

            Περιμένουμε από το νέο πρόεδρο να δώσει ενωτικό περιεχόμενο στο θεσμό. Να γίνει το σύμβολο μιας νέας, δημοκρατικής πλειοψηφίας, που θα οδηγήσει τη χώρα έξω από τα αδιέξοδα της μνημονιακής πολιτικής.

      Αυτή είναι και η μάχη που δίνει η κυβέρνηση και μαζί της το 70% του ελληνικού λαού, ανεξάρτητα από το κόμμα που επέλεξε στις εκλογές της 25ης. Η έως τώρα προσεκτική και ώριμη προσέγγιση των διαπραγματεύσεων μπορεί να προσφέρει την οπτική για την ανάγνωση των αποφάσεων της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και της κυβέρνησης.

Ποιο γεφύρι θα τους δικάσει;

Διάβασα πολλά για το κακό. Θρήνος, μοιρολόι, καταστροφή. Μου θυμίζουν τις οιμωγές πάνω από φέρετρο. Ο φίλος Βασίλης  μέρα Κυριακή μου μίλησε για όσα γινήκανε στην Πλάκα. Δεν μπόρεσα να φωνάξω. Έφερα στο νου μου τις ωραίες στιγμές, τις προσωπικές, που μου χάρισε αυτό το πετράδι του λαϊκού μας πολιτισμού. Θυμήθηκα μια κρύα μέρα των Φώτων που είπα δυο κουβέντες , πριν ο παπάς με την κόκκινη μύτη ρίξει από την κορφή της γέφυρας το σταυρό στο ποτάμι, τον περίμεναν τα παιδιά με τις βάρκες.Πήγε ο νους μου σ' όλα τα καλοκαίρια που το' χα τάμα να επισκεφτώ το γεφύρι, κι αυτό, είμαι σχεδόν βέβαιος,  καταλάβαινε, σα να αποκτούσε λόρδωση από το τέντωμα, σε μια χειρονομία ευχαριστιών στον τακτικό του επισκέπτη. Το ποτάμι και το γεφύρι του ήταν αχτύπητο δίδυμο, είχαν αυτή την ακατέργαστη ευγένεια του τοπίου. Θυμάμαι τη συνομιλία που είχα μαζί τους , πριν πολλά χρόνια, όταν έγραψα το μικρό κείμενο στο αφιέρωμα της ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗΣ για τα Τζουμέρκα. Είχα τη χαρά και την τιμή να με τιμήσουν, το ποτάμι και το γεφύρι, με την ανεκτίμητη φιλία τους, που με χαλάρωνε , που με ξανάνιωνε. Το ένιωσα έντονα πριν από δυο χρόνια όταν η θεατρική ομάδα του Δήμου Βορείων Τζουμέρκων άνοιξε το διήμερο για την Εθνική Αντίσταση, δίπλα από το ποτάμι, εκεί που, τέτοιον καιρό το 1944, υπογράφτηκε η Συμφωνία της Πλάκας. Ίσως ήταν η πιο έντονη συγκίνηση, καθώς ο θεατρικός λόγος φαίνεται να παρέσυρε και το ποτάμι. Επένδυσε με τον φυσικό του ήχο την τιμή που του κάναμε να θυμίσουμε τις σημαντικές στιγμές της ζωής του.

Και τώρα; Το γεφύρι κατέρρευσε, λένε. Ορφάνια. Και πώς θα ησυχάσει η ψυχή του γεφυριού αν δεν του πούμε την αλήθεια; Η φύση είναι ο φταίχτης; Ήταν της μοίρας του; Ήταν η κακιά στιγμή; Θεομηνία; Ωραίος τρόπος να διώξουμε από πάνω τις ευθύνες μας. Και οι ταγοί μας τι έκαναν; Γιατί δεν έδειξαν τη φροντίδα τους στο γεφύρι; Γιατί δεν έστησαν αυτί στις εκκλήσεις όσων ήξεραν και αγωνιούσαν. Τι θα του πούμε; Ότι η Ήπειρος απουσιάζει από τα Τζουμέρκα;

    Ας σκύψουμε στον υγρό τάφο του γεφυριού κι ας ακούσουμε τα παράπονά του. Γλίτωσε , αντιστάθηκε στην αλαζονεία των τεχνοκρατών να το θάψουν με τα νερά των φραγμάτων. Το προστάτεψαν οι φίλοι του. Δεν μπόρεσε , όμως, να συγκινήσει όσους προστατεύουν τα μνημεία μας; Ποιο γεφύρι θα τους δικάσει;

Ανανέωση και Ηλικιακός ρατσισμός

    Εύγευστη η αίσθηση από την πρώτη κυβέρνηση. Πρωτίστως γιατί η συγκρότησή της αφορμάται από ανάγκη για εστίαση στα υπαρκτά προβλήματα. . Γι’ αυτό και τα κυβερνητικά στελέχη έχουν αναφορά στην ικανότητα να διαχειρίζονται προβλήματα και όχι να ικανοποιήσουν ενδοκομματικές ισορροπίες. Γι’ αυτό και ο πρωθυπουργός, με το σωστό πολιτικό και κοινωνικό του αισθητήριο, παρακάμπτει τα διλήμματα των γενιών. Νέοι, μεσήλικες ή μεγαλύτεροι;

     Αυτό το ζήτημα, δυστυχώς, εμφανίστηκε με ένταση τα χρόνια της κρίσης. Οι νέοι, όπως ήταν φυσικό, καταφέρθηκαν εναντίον όλων των μεγαλύτερων, κατηγορώντας τους συλλήβδην ως υπεύθυνους για το κοινωνικό, οικονομικό και πολιτισμικό ναυάγιο της Ελλάδας. Η συγκεκριμένη κατηγορία είναι βάσιμη, μια και  οι νέοι βίωσαν την ανεργία και την περιθωριοποίηση εξαιτίας κακών χειρισμών όσων άσκησαν εξουσία, που συχνά τη χρησιμοποίησαν ως προνομιακό πεδίο για την εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων. Καταφέρθηκαν οι νέοι εναντίον μιας νοοτροπίας που θεωρούσε τους προσοντούχους νέους ανώριμους για την ανάληψη ευθυνών για την άσκηση διοίκησης και συμμετοχής στην πολιτική.

      Ωστόσο, η συγκεκριμένη κατηγορία γενικεύτηκε και χρησιμοποιήθηκε για τη διεύρυνση της σύγκρουσης των γενεών. Διαμορφώθηκαν δύο στρατόπεδα, όπου οι νέο ταυτίστηκαν με την πρόοδο και τη ριζοσπαστικότητα, ενώ οι μεγαλύτεροι εξέφρασαν τη συντηρητική οπτική και τη διαφθορά. Αναμφίβολα, οι νέοι εκφράζουν το καινούργιο.Την ελπίδα. Ωστόσο, αυτή η αντίληψη δογματοποιήθηκε. Θεωρήθηκε πως η αιτία των δεινών της χώρας βρισκόταν στην περιθωριοποίηση των νέων, γεγονός που αντιμετώπιζε τους νέους ως μια ενιαία κοινωνική κατηγορία και την ίδια στιγμή ταξινομούσε όλους τους μεγαλύτερους ως μια ομογενοποιημένη κοινωνική ομάδα των οποίων το ενοποιητικό στοιχείο ήταν η ηλικία.

      Πολύ γρήγορα η πραγματικότητα διέψευσε τα τεχνητά σχήματα. Στα ναζιστικά μορφώματα ήταν εντυπωσιακή η παρουσία των νέων. Κι αυτή η συμμετοχή συνέβαλε στην οπισθοδρόμηση της κοινωνίας-όχι στην εξέλιξή της. Σε πιο ήπια μορφή, κάποιοι νέοι πολύ γρήγορα απέκτησαν ώσμωση με την κατεστημένη αντίληψη για τη δημιουργία και αξιοποίηση πελατειακών σχέσεων και συμπεροφορών που δεν προσιδιάζουν στη ριζοσπαστικότητά τους.

    Όμως, η αντίληψη ότι η κύρια σύγκρουση στην Ελλάδα του μνημονίου ήταν η ηλικιακή προκάλεσε παραμορφώσεις και ανησυχητικές συμπεριφορές. Οδηγήθηκε δε στην ακραία άποψη ότι αρκούσε η τοποθέτηση στα ψηφοδέλτια και η υπερψήφισή τους και το μέλλον θα ήταν καλύτερο. Ακόμη, έστω και με παιγνιώδη τρόπο, υποστηρίχτηκε ότι θα έπρεπε να μην ψηφίσουν οι μεγαλύτερες ηλικίες.

   Όλα αυτά διαμορφώνουν έναν ηλικιακό ρατσισμό αλλά και μεταθέτουν την κοινωνική και πολιτική σύγκρουση σε σαθρό έδαφος. Η κυρίαρχη σύγκρουση δεν είναι η σύγκρουση των γενεών. Η αλλαγή στην κοινωνία δεν είναι θέμα ηλικίας. Αν περιοριστεί σ’ αυτό το επίπεδο, πολύ γρήγορα η προοπτική για ένα άλλο μέλλον θα παρασυρθεί από τον πρώτο δυνατό άνεμο. Ο  ηλικιακός ρατσισμός είναι επικίνδυνος, όπου κι αν ανθίζει.. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι κρίνονται με βάση την ηλικία τους και όχι τις ικανότητές τους. Συχνά, αυτή η αξιολόγηση γίνεται και από κάποιους συνταξιούχους, οι οποίοι ταυτίζουν τη διακοπή μιας συγκεκριμένης εργασιακής, λόγω ηλικίας,  σχέσης με την πνευματική, πολιτική και κοινωνική συνταξιοδότησή τους.

     Ο πρωθυπουργός ενήργησε με ισορροπημένο τρόπο , συνεπώς, στη διαδικασία συγκρότησης της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση είναι μια μίξη ηλικιών, που συνδυάζουν την ωριμότητα, την εμπειρία και την ηλικιακή εκρηκτικότητα. 

Φορτσακιάς

Στη φετινή προεκλογική περίοδο εμφανίστηκε ένα νέο πολιτικό-λογοτεχνικό είδος, η κατ' εμέ Φορτσακιάς. Παλιό το λογοτεχνικό είδος. Πέρα από το γνωστό έργο Ιλιάς που αναφέρεται στον πόλεμο της Τροίας αργότερα γράφεται από τη  βυζαντινή πριγκίπισσα Άννα Κομνηνή η Αλεξιάς, που αναφέρεται στις πολεμικές περιπέτειες του πατέρα της Αλέξιου Κομνηνού.

Η Φορτσακιάς δεν είναι ένα ολοκληρωμένο έργο, ίσως γιατί δεν πρόκαμαν οι πρωταγωνιστές να στοχαστούν και να γράψουν. Αντλεί το όνομά της από τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών Θ.Φορτσάκη, που εμφανίστηκε στα μαρμαρένια αλώνια του δημόσιου χώρου το 2014, όταν και εξελέγη πρύτανης. Ενεδύθη προρφυρούν χιτώνα ενώ κρατούσε στο δεξί του χέρι τη ρομφαία της κάθαρσης των σταύλων του δημόσιου πανεπιστήμιου-ου μην και της ελληνικής κοινωνίας. Οι θεατές στον ελληνικό ιππόδρομο έβγαζαν κραυγές ανακούφισης και θαυμασμού για τον νέο λαϊκό  ήρωα που ανέλαβε να σώσει τον κόσμο. Δοξάστηκε ως το νέο είδος πνευματικού ανθρώπου και Έλληνα που τολμούσε να τα βάλει με το 'σάπιο' κατεστημένο. Λίγη σημασία είχε για τους πολλούς αν επέδειξε ασέβεια στο πνευματικό ίδρυμα στο οποίο πρυτάνευε κλείνοντας τις πόρτες δις, για να μην εισβάλουν οι ρυπαροί φοιτητές ενώ εκδήλωσε ναπολεόντεια συμπεριφορά κραυγάζοντας  « το πανεπιστήμιο είμαι εγώ».

    Δυστυχώς γι’ αυτόν αλλά και γι’ άλλους προκηρύχτηκαν εκλογές. Αποφάσισε, λοιπόν, να θυσιαστεί εγκαταλείποντας την κάθαρση στο πανεπιστήμιο για τις πιο αναπαυτικές καρέκλες του κοινοβουλίου-ίσως και τινος υπουργείου.

Άλλοι υπουργοί και βουλευτές έκαναν πέτρα την καρδιά τους αλλάζοντας  κόμμα ταχύτερα από ό,τι τα πασουμάκια τους. Την ίδια στιγμή τραγουδούσαν το λαϊκόν άσμα «Θα ζήσω ελεύθερο πουλί» προτιμώντας να πετούν κατά βούληση από κανάρα σε κανάρα –όχι που θα μέναν κλεισμένοι  στο ίδιο κλουβί.

   Σημεία των καιρών. Ο εαυτούλης μας προπάντων. Η βούληση του λαού, ο σεβασμός των θεσμών είναι μαξιλαράκια για τον απύθμενο εγωισμό του πονηρού πολιτευτή στη σημερινή Ελλάδα. Λίγη σημασία έχει αν ορκίστηκαν πίστη στην τοπική αυτοδιοίκηση για να ψηφιστούν. Στην εποχή μας οι μακροχρόνιοι έρωτες είναι ξεπερασμένοι. Κι έτσι οι όρκοι αιώνιας αγάπης ξεθωριάζουν μπρος στην γυαλιστερή πανοπλία του εθνικού μονομάχου.

    Και πώς τελειώνουν οι Φορτσακιάδες; Το τέλος είναι υπόθεση του καθενός μας .

Χορεύοντας τσάμικο στο…Τέξας

   Ο τίτλος φαίνεται μεταμοντέρνος. Ένας ελληνικός παραδοσιακός χορός στην καρδιά της πολιτείας με τους καουμπόηδες. Κι όμως όλα μπορούν να συμβούν, παραμονή της 4^ης Αυγούστου, μιας ημερομηνίας φαιάς που θυμίζει πολιτικές εκτροπές όταν η συνείδηση του ανθρώπου στομώνει και  παρασύρεται από ‘εθνοσωτήριους’ λόγους.

       Σάββατο βράδυ. Ζέστη. Οι καρέκλες απλωμένες στην αυλή, δίπλα από την πολύβουη εθνική οδό. Ο Θανάσης αεικίνητος περιφέρεται από τραπέζι σε τραπέζι. Μπροστά απλώνεται η επιγραφή ΤΕΞΑΣ. Τα γράμματα μεγάλα. Είναι το ουζερί στον Ελαιώνα, απέναντι από την παλιά Γεωργική Υπηρεσία, όπου οι μορφές του Πεταλά και του επιστάτη Χρήστου ανακατεύονταν με τις  κοντές ανάσες των γυναικών της γειτονιάς που βάραγαν τσαπί στα περβόλια της Υπηρεσίας.

      ΤΕΞΑΣ. Το παλιό καφενείο που έδωσε τη θέση του στο σύγχρονο ουζερί. Στραβολαίμιασα εκείνη τη βραδιά περιφέροντας τη ματιά μου από το επιβλητικό σύγχρονο ΤΕΞΑΣ στο ταπεινό καφενείο που γέμιζε με τις μυρωδιές των λουλουδιών της κυρά Δήμητρας και το καλοσυνάτο χαμόγελο του μπάρμπα Θόδωρου. Η κυρά Δήμητρα, η ‘θείτσα’ που μας μεγάλωσε όλους. Η ΄θείτσα’ που σκαλίζει τη μνήμη και φέρνει κοντά οικεία, αγαπημένα πρόσωπα. Εκεί στο μόνοχωρο , το στενόμακρο καφενείο μυήθηκε η γενιά μου στο ούζο και στον κόσμο έξω από την οικογένεια. Εκεί, κάναμε τα πρώτα βήματα στον αντρικό πολιτισμό, που κάποιες φορές ζαλιζόταν από το πολύ οινόπνευμα που κυλούσε στις φλέβες. Και τότε άναβαν τα αίματα…Έτσι, το ταπεινό καφενείο έγινε ΤΕΞΑΣ. Φόρεσε ένα μεγάλο σομπρέρο, αταίριαστο γι’ αυτό.

       Η ορχήστρα του Ηλία Πλαστήρα με επαναφέρει στο σύγχρονο Τέξας. Κάτω από το μεγάλο σομπρέρο το πατάρι που φιλοξενεί τη νεανική παραδοσιακή ορχήστρα. Παιδιά που γεννήθηκαν με τη γνώση την παλιά. Ο ήχος τους, ο τρόπος που παίζουν και τραγουδάνε βγαίνει από το παρελθόν. Μακριά από την ευκολία του τυποποιημένου. Του εύκολου που σκεπάζεται από τη δύναμη των ηχείων.

    Κι εκεί σ’ αυτό το χώρο συναντιέται το παλιό με το καινούργιο. Τα κορμιά υπακούν στην πρόκληση, αρπάζουν το μαντήλι κι αρχίζει ο αργόσυρτος χορός. Το μεράκι που ανταμώνει με τις ανάγκες του παρόντος.

       Παράξενο ‘ταίριασμα’. Οι θαμώνες στο ουζερί είχαν ραντεβού με την παράδοση σ’ ένα χώρο που το όνομά του θύμιζε αναταραχή. Ένα αταίριαστο ζευγάρι; Αν σκεφτούμε περισσότερο, όχι. ‘ΤΕΞΑΣ’ έχει γίνει ο κόσμος τα τελευταία χρόνια. Το πανηγύρι του Θανάση στο ουζερί ΤΕΞΑΣ θύμισε τη δύναμη της παράδοσης όταν κάποιος τη βυζαίνει σωστά και δημιουργικά. Μας σπρώχνει σε άλλους δρόμους. Ξεσηκώνει τους θαμώνες, τους βάζει σε κυκλικούς χορούς. Τους μαθαίνει την ομορφιά του απλού. Του ανεπιτήδευτού. Του απέριττου. Τους μυεί σε διαφορετικές αξίες. Πάνω απ’ όλα τους μαθαίνει να λένε ‘όχι’ στο εύκολο. Να λένε ‘ναι’ στη συνύπαρξη. Στη συλλογικότητα. Στα θετικά συναισθήματα. Κι αυτά μπορούν να γίνουν μόνο αν κάποιος πιαστεί στον κυκλικό χορό και κάνει ΤΕΞΑΣ τον τυποποιημένο και εγωπαθή εαυτό του.

Η μεγάλη νύχτα του Ιουλίου

     Ο Ιούλιος έχει γίνει μήνας-πεδίο σημαντικών στιγμών της πρόσφατης, καλύτερα της μεταπολεμικής μας ιστορίας. Είναι γνωστές κάποιες απ’ αυτές: αποστασία και τα ιουλιανά, το πραξικόπημα στην Κύπρο και η κατάρρευση της απριλιανής χούντας. Σ’ αυτά τα γεγονότα προστίθεται και η μεγάλη σφαγή του φετινού Ιουλίου. Όλες οι κυβερνητικές δυνάμεις έχουν μαζέψει ό,τι επικοινωνιακό πυρομαχικό τους έχει μείνει και το θέτουν στην προσπάθεια που κάνουν να ικανοποιήσουν τις επιθυμίες-εντολές των  επιτηρητών της χώρας μας. Χρησιμοποιούν την  τακτική του αιφνιδιασμού, παρόλο που ήταν ορατές οι ενδείξεις για τις προθέσεις τους, ιδίως με τον τρόπο που αναδιανεμήθηκαν οι κυβερνητικές θέσεις ώστε να τοποθετηθούν στη θέση των υπουργείων –πολιορκητικών κλοιών οι ζηλωτές της  κατάληψης-κατάλυσης του δημοσίου.

       Όσο κι αν οι ‘τεθλιμμένοι οικείοι’ των υπουργών, που συχνάζουν ως κακοπαθημένες μοιρολογίστρες στα τηλεοπτικά παράθυρα, συμμερίζονται τον πόνο και την οργή των θυμάτων της εφόδου στο δημόσιο, αυτό που γίνεται είναι μια από τις μελανές ιστορίες της σύγχρονης ιστορίας μας. Εκπλήσσει με τον κυνισμό και τον αμοραλισμό των αρμοδίων υπουργών και ‘οικείων’. Σε μια στιγμή, με μια απόφαση , χιλιάδες άνθρωποι θα βρεθούν επαγγελματικά ανέστιοι, βορά στον τροϊκανό Μινώταυρο, που ζητά επιμόνως να χυθεί αίμα ώστε να σωφρονιστούν οι ‘τεμπέληδες’ Έλληνες. Προκαλεί αισθήματα οργής για τις ανώφελες ανθρωποθυσίες. Οδηγεί τους κατοίκους αυτής της χώρας  να συνειδητοποιήσουν ότι η πολιτική τους ηγεσία δεν έχει τα κότσια να ορθώσει το ανάστημά της προστατεύοντας τους πολίτες από τον δημόσιο εξευτελισμό και αποτρέποντας τη μετατροπή της χώρας σ’ ένα απέραντο εργαστήριο πειραμάτων του ευρωπαϊκού, απάνθρωπου νεοφιλελευθερισμού.

      Ακόμη, η μεγάλη ‘σφαγή’ του Ιουλίου αποκαλύπτει τη διπροσωπία αλλά και τη χαμένη αξιοπιστία όσων διαβεβαιώνουν και την ίδια στιγμή αναιρούν τις δεσμεύσεις τους. Τρανταχτό είναι το παράδειγμα της τεχνικής εκπαίδευσης. Λένε ότι θα απολυθούν γύρω στους 2000 εκπαιδευτικοί. Ο Ιούλιος ξεγυμνώσει τις προθέσεις. Η ανάπτυξη κονταίνει και μετασχηματίζεται σε απορρύθμιση. Σε θυσία των εκπαιδευτικών, που παραδίδονται στους σύγχρονους Ηρώδηδες, οι οποίοι θέλουν να χτίσουν τη νεοφιλελεύθερη παντοδυναμία τους με αίμα και σάρκα του δημοσίου τομέα.

       Έτσι, το όνειρο της ανάπτυξης βουλιάζει.Τόσον καιρό το πρώτο εξάμηνο του τρέχοντος έτους η μαγική λέξη ήταν η ανάπτυξη. Όλα υπηρετούσαν ένα καλύτερο μέλλον, λέγανε. Με αυτή τη ‘μαγική λέξη’ ως πολιορκητικό κριό επιτέθηκαν στα πανεπιστήμια, αφού πρώτα τα κατασυκοφάντησαν. Με τον ίδιο τρόπο έστησαν στον τοίχο τους δευτεροβάθμιους καθηγητές. Και μόλο που  οι πιο υποψιασμένοι μπορούσαν να κατανοήσουν τη σκοπιμότητα των κυβερνητικών ενεργειών, χρειάστηκε να συμβεί η μεγάλη σφαγή του Ιουλίου για να ομολογήσουν ότι ανάπτυξη γιοκ. Απολύουν ανθρώπους που, με κάποιες προϋποθέσεις, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανασυγκρότηση της εκπαίδευσης. Κάτι τέτοιο όμως χρειάζεται πρόγραμμα και πίστη στο μέλλον. Όραμα για μια Ελλάδα, που θα αφήσει πίσω τον επικίνδυνο υπερκαταναλωτισμό των περασμένων δεκαετιών. Που θα φτιάξει μια εκπαίδευση που να υπηρετεί τις ανάγκες της κοινωνίας . Αυτό μπορεί να το κάνει και  η τεχνική εκπαίδευση. Δεν μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε μορφή εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης χωρίς αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης, που είναι βασικό εργαλείο για ανασυγκρότηση της κοινωνικής και παραγωγικής βάσης της Ελλάδας.

       Και το πιο αποκρουστικό είναι ο τρόπος που υλοποιούν τις σκέψεις τους. Σφαγή στο γόνα. Χωρίς δάκρυ. Τρομάζει η σκληρότητα. Από τη μια μεριά οι δημόσιοι υπάλληλοι που προσφέρονται ως σφάγια για τον εξαγνισμό της χώρας και τη σωτηρία της ψυχής τους από τους σύγχρονους Τέντζελ της μνημονιακής Ευρώπης.         Και από την άλλη οι αρχάγγελοι της κάθαρσης, η κυβέρνηση της Ελλάδας με τα δημοσιογραφικά της εξαπτέρυγα, της οποίας τα μέλη αναλαμβάνουν το ρόλο των ιερέων της θυσιαστήριας προσφοράς.

     Ο Ιούλιος της μεγάλης σφαγής, δυστυχώς, επικυρώνει την αλλοίωση του πολιτισμικού κεφαλαίου που χαρακτήριζε όλα αυτά τα χρόνια την Ελλάδα. Πέρα από τις αναμφίβολες αστοχίες και τη διαφθορά που επικράτησε στη χώρα τις τελευταίες δεκαετίες, το βέβαιο είναι ότι η χώρα υφίσταται αλλοίωση των πολιτισμικών της γνωρισμάτων. Ο πολιτισμός, η κοινωνική ευαισθησία, η κοινωνική αλληλεγγύη, το ενδιαφέρον για τις ευπαθείς ομάδες και άλλα πολλά χάνουν τη σημασία τους. Υποβαθμίζονται σε επιλογές που συναρτώνται με αριθμούς. Αυτό ακριβώς είναι που επικυρώνει η μεγάλη σφαγή του Ιουλίου.

      

Σπύρος Ευαγγέλου:Ένας Πρεβεζάνος Δημιουργός με βαθιές ρίζες στην Τσουκαρέλα

Οι πόλεις από γεννησιμιού τους είναι πολύχρωμες. Φτιάχνονται από μικρά ή μεγαλύτερα κύματα πληθυσμών-αλλά και από  άτομα- που μετακινούνται αναζητώντας μια καλύτερη τύχη. Ο προσεκτικός παρατηρητής μπορεί ν’ ανιχνεύσει αυτή την πολυχρωμία παντού: στα κτίρια, στις μουσικές, στις νοοτροπίες αλλά και στα σώματα των ανθρώπων. Οι κινήσεις του κορμιού, ο τρόπος που στήνεται το σώμα , ο τρόπος ομιλίας και η ματιά κουβαλάνε μαρτυρίες της πολιτισμικής ποικιλίας. Την ίδια στιγμή, όμως, οι πόλεις διαμορφώνουν προϋποθέσεις για συνύπαρξη αλλά και για δημιουργία του καινούριου.

       Όλα αυτά τα γενικά μπορεί κάποιος παρατηρητής να τα κάνει συγκεκριμένα στις μικρές ιστορίες των ανθρώπων που κυκλοφορούν στους δρόμους μιας πόλης. Μια τέτοια περίπτωση για την Πρέβεζα είναι ο Σπύρος Ευαγγέλου. Η πόλη της Πρέβεζας επέλεξε να τον τιμήσει με την παρουσίαση του μουσικού του έργου σε μια σεμνή τελετή, όπως ταιριάζει σε σεμνούς κι αθόρυβους δημιουργούς. Σ’ ανθρώπους που δεν φωνασκούν αλλά ξοδεύουν όλο το πάθος τους στην υπηρεσία της δημιουργίας.

       Ο Σπύρος Ευαγγέλου είναι μια ξεχωριστή περίπτωση Πρεβεζάνου. Γεννήθηκε στο Συρράκο, γόνος κτηνοτροφικής οικογένειας. Ο πατέρας του μπάτζος(τυροκόμος). Ως Συρρακιώτης της Πρέβεζας κουβαλούσε-και κουβαλά-πάντοτε την περηφάνια της Τσουκαρέλας, της κορυφής του βουνού Περιστέρι. Το κεφάλι του έχει πάντοτε μια ελαφριά κλίση, προς τα πάνω. Σου δίνει την αίσθηση πως είναι μόνιμα στραμμένος στα βουνά που τον γέννησαν, απ’ όπου αντλεί την αγάπη για δημιουργία, απ’ όπου ακούει τα νερά του Χρούσια και το κλαρίνο στην Γκούρα.

       Ως δημιουργός, ως συνθέτης, ο Ευαγγέλου είναι δημιούργημα της πόλης του, της Πρέβεζας. Η μουσική παράδοση της πόλης τον γαλούχησε σε διαφορετικά ακούσματα. Η δυτικότροπη, αστική μουσική τον γοήτευσε και πολύ γρήγορα έγινε μέλος της Φιλαρμονικής αλλά και της Καλλιτεχνικής Συντροφιάς της Πρέβεζας, ενός μουσικού σχήματος  που στη δεκαετία του 1960 άπλωσε τις νότες του στο καινούργιο, ριζοσπαστικό για την εποχή του κέντρο διασκέδασης, την Κυανή Ακτή. Ο νεαρός Συρρακιώτης σταδιακά χωνεύει τη μουσική παράδοση της πόλης και αναδεικνύεται σε φορέα των νέων μουσικών ρευμάτων και πολιτισμικών διαδικασιών.

   Παράλληλα, γνωρίζει έναν άλλο σπουδαίο Πρεβεζάνο δημιουργό, τον Συρρακιώτικης καταγωγής Σπύρο Δήμα. Κοντά του μυείται στην κλασική μουσική. Ο Ευαγγέλου χρησιμοποιεί το πείσμα και τη στοχοπροσήλωση  του Συρρακιώτη για να πετύχει τους στόχους του. Μαθαίνει μουσική. Αθόρυβα. Την ημέρα πουλάει παπούτσια στην οδό Μπιζανίου, δίπλα από το δικηγορικό γραφείο του Δήμα, και τη νύχτα αφήνεται στη μεγάλη του αγάπη, την κλασική μουσική. Το πιάνο που έχει στο μαγαζί του γίνεται το όργανο που τον μετασχηματίζει από έναν πωλητή παπουτσιών σε ασίγαστο εραστή της κλασικής μουσικής. Και τα καταφέρνει. Χάρη στο ταλέντο του αλλά και στο ασίγαστο πάθος. Παντρεύει την επιμονή και υπομονή της κτηνοτροφικής του καταγωγής με την ανταπόκριση στις συνεχείς προκλήσεις που η πόλη του προσφέρει.

       Έτσι, ο Ευαγγέλου γίνεται ο τυπικός εκπρόσωπος της νέας, της μεταπολεμικής Πρέβεζας. Γίνεται ο Πρεβεζάνος που αξιοποιεί τις ευκαιρίες. Είναι ο εκπρόσωπος μιας συνεχώς ανανεούμενης πόλης, που αντλεί τη δύναμή της τόσο από την παράδοσή της όσο και από τα ιδιαίτερα πολιτισμικά στοιχεία που κουβαλούν οι κάτοικοί της. Η Πρέβεζα και το Συρράκο συναντιούνται στο πρόσωπο του Σπύρου Ευαγγέλλου και διαμορφώνουν τον σύγχρονο Πρεβεζάνο.

    Ο Ευαγγέλου, λοιπόν, είναι μια ξεχωριστή περίπτωση δημιουργού. Είναι ευτύχημα που η δημοτική αρχή τιμά όσους ασίγαστα προσφέρουν στον πολιτισμό της πόλης. Κάθε φορά που τον συναντώ μου δίνει την εντύπωση ότι κάθεται στην καρέκλα, στο μπροστινό της μέρος, σα να’ναι έτοιμος για την φωνή που θα αναγγείλει τη νέα του μουσική δημιουργία, έτοιμος να αγγίξει τα πλήκτρα του πιάνου.

Μίσος και πολιτικός αυταρχισμός, Εφημερίδα των Συντακτών, 16 Ιουλίου 2013

Τα τελευταία χρόνια η ψυχολογία , μαζί με την οικονομία, είναι από τις επιστήμες που πρωταγωνιστούν στο δημόσιο χώρο. Η οικονομία είναι το πεδίο  όπου οι οικονομολόγοι και οι οικονομολογούντες διασταυρώνουν τα ξίφη τους με  πολιτικούς και  δημοσιογράφους σε μια προσπάθεια να οικοδομήσουν μια ‘αντικειμενική’ παρουσίαση της βαθιάς περιδίνησης , στην οποία έχει περιπέσει η ελληνική οικονομία. Συχνά τα ξίφη όλων αυτών συστρατεύονται επιχειρώντας  να δημιουργήσουν συνθήκες αναγκαιότητας για τις αδυσώπητες περικοπές που έχουν φέρει όλους τους Έλληνες σε κατάσταση παραζάλης, μόνιμης κατάθλιψης και στέρησης της αισιοδοξίας για τους μεγαλύτερους που βλέπουν ότι ο ουρανός έχει μαζέψει πολλά και σκοτεινά σύννεφα, σε σημεία που δεν ελπίζουν. Χάνουν την πίστη τους στο μέλλον, πως δηλαδή μπορούν να ονειρεύονται.

       Σ’ αυτό το σημείο η ψυχολογία γίνεται η επιστήμη των παρενεργειών, που προκαλούν οι αψυχολόγητες πράξεις της εξουσίας με την  ταπείνωση  και εξαθλίωση των Νεοελλήνων. «Δεν υπάρχει εξουσία χωρίς μίσος», υποστηρίζει ο Ευριπίδης. Προφανώς, αυτό είναι αληθές για τα αυταρχικά καθεστώτα, τα αντιδημοκρατικά αλλά και όσες κοινοβουλευτικές δημοκρατίες διολισθαίνουν σ’ αυτό. Η δημοκρατική εξουσία αντλεί δύναμη από το ενδιαφέρον για τον άλλο, ιδίως τον πιο αδύναμο αλλά και όλους τους πολίτες. Φροντίδα ενός δημοκρατικού καθεστώτος, που διαπνέεται από ανθρωπιστικά ιδανικά, είναι να θέσει κανόνες και να διαπαιδαγωγήσεις τους πάντες στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στην αναλογικότητα της συνεισφοράς στα οικονομικά βάρη. Η δημοκρατία, συνεπώς, δεν μισεί. Αν το κάνει είναι μια ένδειξη ότι έχει εκτροχιαστεί από τις βασικές δημοκρατικές αρχές.

       Το μίσος είναι προϋπόθεση του ‘διαίρει και βασίλευε’. Αποτελεί βασική επιλογή όσων ενδιαφέρονται για την ευημερία των αριθμών, ακόμη κι αν αυτό οδηγεί στον οικονομικό καιάδα πολλούς συμπολίτες. Όπου η δημοκρατία δεν αναπνέει παράγονται συναισθήματα δυσανεξίας και επιθετικότητας. Δημιουργούνται συνθήκες ανθρωπιστικής και πολιτικής κρίσης.

       Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι και η Ελλάδα της τελευταίας τριετίας. Κανείς δεν μπορεί ν’ αρνηθεί ότι υπάρχουν δομικές δυσπλασίες στην οικονομική και κοινωνική οργάνωση. Ωστόσο, μια δημοκρατική πολιτεία επιλέγει τον επιμερισμό των υποχρεώσεων. Αντίθετα, αυτό που συνέβη στην Ελλάδα-κοινός τόπος πλέον-είναι η ασυλία στους λίγους και η απομύζηση και της τελευταίας ικμάδας από τους πολλούς. Είναι η διαμόρφωση συνθηκών πολέμου με άπειρα θύματα, βιολογικά και ψυχολογικά.

       Ο δρόμος όμως ως τη δημιουργία συνθηκών ‘παγετώνων’ χρειαζόταν σχεδιασμό. Κι εδώ η εξουσία που διολισθαίνει στον αυταρχισμό προσφεύγει στην ψυχολογία και την προπαγάνδα. Σπέρνει το μίσος. Στρέφει τη μια ομάδα εναντίον της άλλης. Είναι αυτό που αποδόθηκε με τη φράση που μπήκε στο λεξιλόγιο όλων μας στα χρόνια του μνημονίου: κοινωνικός αυτοματισμός. Για να χειραγωγηθεί η πολιτική βούληση των πολιτών σπέρνεται ο διχασμός. Στοχοποιούνται κάθε φορά τα κοινωνικά στρώματα που αμφισβητούν τον πολιτικό αυταρχικό διεκδικώντας τα στοιχειώδη δημοκρατικά δικαιώματα. Η εξουσία είναι μανούλα στην πρόκληση του κοινωνικού αυτοματισμού. Στην Ελλάδα δε οι κυβερνώντες αναδείχτηκαν σε μάστορες της ψυχολογίας των πολιτών. Κάθε φορά ένα κοινωνικό στρώμα κατασυκοφαντούνταν, απαξιωνόταν, δινόταν βορά στα ανθρωποφαγικά ένστικτα, που η ίδια η εξουσία είχε φροντίσει να καλλιεργήσει και να απελευθερώσει.

       Η παραγωγή μίσους γίνεται τρόπος διακυβέρνησης στη ‘μνημονιακή’ Ελλάδα. Όλοι εναντίον όλων. Έτσι, βήμα το βήμα διαμορφώνονται συνθήκες εμφυλίου πολέμου. Το βασικό γνώρισμα ενός εμφυλίου είναι ο διχασμός και η διάσπαση του κοινωνικού ιστού. Το μίσος ως επίσημη ιδεολογία ή υφέρπουσα πρακτική. Και στις δυο περιπτώσεις το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Χάνεται η κοινωνική συνείδηση και επιστρέφουμε στα όσα είπε ο Δαρβίνος σχεδόν ενάμιση αιώνα πριν. Η εξουσία απεκδύεται τον κοινωνικό της ρόλο. Μεταβάλλεται σ’ έναν απλό διαχειριστή, που φροντίζει , σε τακτικό χρόνο, να τροφοδοτεί την αρένα με νέα θύματα.

       Καιρός είναι να θυμηθούμε τα ανθρωπιστικά ιδανικά. Η κοινοβουλευτική μας δημοκρατία οφείλει να αναλάβει την ευθύνη της. Να υπερασπιστεί τα βασικά δικαιώματα των πολιτών. Και υπάρχουν πολλοί τρόποι να το πετύχει. Νόμιμοι. Αρκεί να το θελήσουν οι πολίτες.

      

      

Κι ενώ ο Ιούνιος φεύγει...

Ο Ιούνιος βρίσκεται στο τέλος του. Οι φωτιές τ’ Άη Γιάννη του Ρηγανά υπογράφουν με τελετουργικό τρόπο ότι η σφαίρα της ισημερίας ισορρόπησε για μια στιγμή παίρνοντας η μέρα πλέον την κατηφόρα για τη νέα ισημερία του Σεπτεμβρίου.

   Στο διάστημα αυτό κάποιοι θυμούνται ακόμη τον κλείδωνα, αναζητώντας το σημάδι του εκλεκτού της καρδιάς τους. Οι υποψήφιοι για τα ΑΕΙ και ΤΕΙ ψάχνουν σημάδια στη βαθμολογία τους για το τμήμα που θα τους δώσει απλόχερα την εμπιστοσύνη του. Κι όλα αυτά εν μέσω των καθιερωμένων σχολίων για την καταβαράθρωση των βάσεων. Ελεγεία για μια εκπαίδευση που πνέει τα λοίσθια. Η χώρα της υπερβολής που αρέσκεται να βλέπει το είδωλό της στον καθρέφτη, συχνά παραμορφωμένο. Πολίτες που θρηνούν γι’ αυτό που φαίνεται. Που πλασάρεται ως το κύριο. Ό,τι συμβαίνει στην Γ΄Λυκείου  και τις πανελλαδικές είναι το σύμπτωμα μιας ατελέσφορης εκπαιδευτικής διαδικασίας. Μιας οικονομίας φτερό στον άνεμο. Μιας πολιτικής τάξης που κυβέρνησε την Ελλάδα με γνώμονα τα πελατειακά της συμφέροντα. Ενός πολιτισμού που θεοποίησε την εικόνα και δεν αναζήτησε την ουσία. Μιας κοινωνίας που στηρίχτηκε σε ξυλοπόδαρα. Που την έμαθαν να σιχαίνεται τον εαυτό της. Που απαξίωσε τη γη και τη χειροναξία. Που έσπρωξε τη νεολαία μαζικά στην ανεργία προσφέροντάς της ως υποκατάστατο τον φρέντο καπουτσίνο στις τεμπέλικες καρέκλες της καφετέριας. Που δε διεκδίκησε την αλλαγή του δημόσιου σχολείου.

      Και όσοι βρίσκονται στο πιλοτήριο; Συνεχίζουν να νοιάζονται για την εικόνα τους. Μετρούν, αν δεν μαγειρεύουν, τις δημοσκοπήσεις. Σκέφτονται με όρους τηλεοπτικούς. Στη θέση της καρδιάς τους βρίσκεται το δελτίο των οχτώ. 

Η πρωτομαγιά και τα ‘πάθη’ του ελληνικού λαού

Πρωτομαγιά σήμερα. Η επίσημη αργία μεταφέρθηκε απόπασχα, την τρίτη μέρα του Πάσχα. Αυτό που ωστόσο έχει σημασία δεν είναι η αργία αλλά η επέτειος που φέρνει στο μυαλό την πορεία της ανθρωπότητας προς  ανθρωπιστικές μορφές κοινωνικής οργάνωσης. Οι κοινωνικές σχέσεις χρειάστηκε να περάσουν από πολλές διακυμάνσεις ώστε να έρθει η ώρα που οι εργαζόμενοι θα απολάμβαναν κάποια προστασία στο χώρο εργασίας .Που θα ένιωθαν ότι σέβονται τη συνεισφορά τους στην κοινωνική εξέλιξη. Που δεν τους αντιμετωπίζουν ως σκλάβους. Που δεν είναι σφάγια για να χυθεί το αίμα κι ο ιδρώτας τους στη λακκούβα αυτών που έχουν συνηθίσει να ευημερούν σε βάρος των πολλών.

     Μεγαλοβδόμαδο η Πρωτομαγιά φέτος. Μια σύμπτωση που ευνοεί το συμβολισμό. Στις εκκλησιές βρίσκονται σ’ εξέλιξη τα πάθη του Χριστού. Γνωρίζουμε βέβαια ότι η βδομάδα θα κλείσει με την Ανάσταση. Οι εργαζόμενοι, όλος ο ελληνικός λαός κουβαλάει το σταυρό του μαρτυρίου του τρία χρόνια τώρα, χωρίς να γνωρίζει αν και πότε θα γίνει η περιπόθητη Ανάσταση. Ακούει πολλούς να περιμένουν την νέα μορφή Ανάστασης: την ανάπτυξη. Όλοι οι κυβερνώντες και οι ‘υπεύθυνοι’ στη διαχείριση των οικονομικών και της δημόσιας εικόνας τους τον διαβεβαιώνουν ότι οι θυσίες θα πιάσουν τόπο. Το ‘αίμα’ και ο ιδρώτας που χύνεται δεν θα πάνε χαμένα. Ο πόνος και ο κατήφορος είναι αναγκαία συνθήκη για ν’ αρχίσει η σταδιακή ανάκαμψη.

       Όμως , τα ‘πάθη’ του ελληνικού λαού συνεχίζονται. Το μεγαλοβδόμαδο διαρκεί τρία χρόνια και, παρόλα όσα λέγονται, για την Ανάσταση και το Μεγάλο Σάββατο, όλα έχουν σταματήσει για τους Έλληνες στην Μεγάλη Πέμπτη. To “σήμερον κρεμάται» είναι η επαναλαμβανόμενη φράση που ακούγεται τα τρία τελευταία χρόνια.

      Η Πρωτομαγιά , ωστόσο, είναι η ημέρα της μνήμης που τροφοδοτεί τη δράση. Δυστυχώς, οι τελευταίες πρωτομαγιές έχουν εξελιχτεί σε μνημόσυνο των κοινωνικών κατακτήσεων. Όλα έχουν ισοπεδωθεί. Δεν έχει μείνει τίποτε όρθιο. Οι εργασιακές σχέσεις έχουν γίνει θηλιά στο λαιμό των εργαζομένων. Η υγειονομική περίθαλψη έχει εξανεμιστεί και το κόστος της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης ροκανίζει τον οικογενειακό προγραμματισμό αλλά και το επίπεδο της ψυχοσωματικής υγείας που υπήρχε τις τελευταίες δεκαετίες.

       

Τάκης Κατσής: Ένας ευαίσθητος άνθρωπος

Άλλη μια απουσία. Το αναπάντεχο πονάει περισσότερο. Αυτή τη φορά πέρασε ως μονίμως απών από τα απουσιολόγια της καφετέριας ‘Μητρόπολη’ ο Τάκης Κατσής. Η παρέα όταν ρώτησα μου ανακοίνωσε απλώς τη μετακίνησή του στην άλλη όχθη του Αχέροντα. Και τότε, ένιωσα αυτή τη χαρακιά στα σωθικά, σα κάποιος να ‘κοψε ένα κομμάτι. Ο θάνατος είναι πάντα ένας ακρωτηριασμός.

     Ο Τάκης Κατσής είχε μια φυσική ευγένεια, που την απέπνεε όλο το κορμί του. Περπατούσε απαλά, λες και δεν πατούσε τη γη. Σα να’ θελε να μην πονέσει τη γη. Ήταν σ’ όλα του ευαίσθητος. Όλη η ύπαρξή του, ο τρόπος που μιλούσε, σκεφτόταν και αντιδρούσε έδειχνε τη βαθιά του εσωτερική καλλιέργεια, ότι δεν ήταν ένας τυχαίος άνθρωπος. Το έδειχνε όταν έκανε βόλτες στην παραλία ή στην κεντρική αγορά, παρέα με τη γυναίκα του. Η ματιά του φαινόταν να θωπεύει τον κόσμο. Ακριβώς αυτή την τρυφερότητα είχε και η φωνή του τον καιρό που έκανε τη νυχτερινή ραδιοφωνική εκπομπή για τη μουσική. Η φωνή του ηρεμούσε. Σ’ έπειθε να σταθείς στη συχνότητα και ν’αφεθείς στην αφήγηση του παρουσιαστή της. Τα τραγούδια που επέλεγε και τα σχόλια που έκανε με εξέπλητταν. Ανήκε σ’ εκείνο το είδος των ανθρώπων που αγαπά σ’ υπερβολικό βαθμό τη μουσική. Οι γνώσεις του πολύπλευρες. Η μόνη του ανταμοιβή απ’ αυτά τα νυχτερινά τραγούδια ήταν ο καλός λόγος. Ψήλωνε όταν τον συναντούσα στο δρόμο και τον ευχαριστούσα για τις μουσικές του επιλογές.

       Ο Τάκης Κατσής ήταν γοητευτικός αφηγητής. Μου διηγιόταν με τις ώρες ιστορίες για ανθρώπους του αθλητισμού στην Πρέβεζα, καθώς  και τις προσωπικές του εμπειρίες. Ο ίδιος υπήρξε αθλητής αλλά και παράγοντας του κλασικού αθλητισμού. Ήταν ένας πολίτης της πόλης που ένιωθε το καθήκον της προσφοράς στο κοινωνικό σύνολο.

       Αυτό το τελευταίο τον οδήγησε σε μια αντισυμβατική στάση ως τραπεζικό στέλεχος. Διετέλεσε διευθυντής στην Εμπορική και τα τελευταία χρόνια της θητείας του στην Κύπρου. Ήταν η περίοδος που μέτρο της ικανότητας ενός στελέχους ήταν ο αριθμός των δανείων που έδινε. Ο Τάκης δεν μπορούσε να μετρηθεί με τους άλλους. Ο αξιακός του κώδικας και η αίσθηση του καθήκοντος ως ανθρώπινης ύπαρξης στέκονταν εμπόδιο σε τέτοιες επιλογές. Δεν έδινε την έγκρισή του σε δάνεια σε όσους δεν είχαν τη δυνατότητα να πληρώσουν. Κίνητρό του για τέτοιες αρνήσεις η πίστη ότι τέτοια δάνεια οδηγούσαν σε καταστροφή. Η εξέλιξη τον δικαίωσε.

    Ο Τάκης Κατσής ήταν ένας πολίτης ευαίσθητος. Θα λείψει από την πόλη. Θα είναι αισθητή η απουσία του από τις καρέκλες του Κόκκαλη. Θα μου λείψει η ευγενής φιγούρα του που κάποιες φορές καθόταν διακριτικά  σ’ ένα τραπέζι, στην αρχή με τη συντροφιά της Καθημερινής κι αργότερα με το τάμπλετ του.

       Είμαι τυχερός που γνώρισα τον Τάκη Κατσή. Σε μια περίοδο που επέπλεαν οι θορυβώδεις, ο Τάκης Κατσής, με τη διακριτικότητα, τη στοχαστικότητα και την ευγένειά του, αποτελούσε