Ο Μικές παντρεύεται μέρος 2ο

Ράδιο Αρβύλα - Γραφείο Συνοικεσίων "Καλό Ζευγάρωμα"

Η μουσική της νοηματικής

Ήταν κάποια ημέρα της εβδομάδας που πέρασε . Δεν έχει σημασία ποια. Οι μέρες επαναλαμβάνονται και αντιγράφουν η μία την άλλη ώσπου να συμβεί το ξεχωριστό. Αυτό που τους δίνει ιδιαίτερη θέση στη μνήμη.

   Το ίδιο συνέβη κάποιες μέρες πριν. Καφές στο κυλικείο λίγο πριν ξεκινήσει η μέρα. Και τότε έρχεται το αναπάντεχο.     Ένα σμάρι γυναίκες-φοιτήτριες υπέθεσα –κι ένα αγόρι. Συνήθως, οι μεγάλες νεανικές παρέες είναι θορυβώδεις. Ετούτοι εδώ ήταν περίεργα ήσυχοι. Κοίταξα προς τη μεριά τους. Με έτρωγε η περιέργεια.   Και τότε με συνεπήρε η μουσική της σιωπής. Η ποίηση των χεριών. Μαγεύτηκα από την αρμονία, την εκφραστικότητα, τα αισθήματα και τον ισχυρό λόγο που έβγαινε σφριγηλός από τη νοηματική γλώσσα της δασκάλας που στην αρχή την πέρασα για φοιτήτρια. Πρόσωπα προσηλωμένα στην πλαστικότητα της παλάμης, στις ευθείες των δαχτύλων, στις παύσεις που επέβαλε η απότομη κίνηση^. παύσεις που κάποιες φορές σχημάτιζαν θαυμαστικό. Το ένιωθες κι ας μην το άκουγες. Ανταποκρινόταν αμέσως στα δάχτυλα.

       Με συνεπήρε η ποίηση της νοηματικής γλώσσας. Πίστευα πως η ποίηση χρειάζεται λέξεις για να την χτίσεις. Όμως, υπάρχει και η ποίηση που φτιάχνεται με δάχτυλα, με κύκλους νοητούς, με ζωγραφιές και σχήματα που φτιάχνουν οι παλάμες. Πρώτη φορά παρακολουθούσα ένα τέτοιο ποιητικό γεγονός. Ποίηση της σιωπής. Ποίηση εκφραστική αλλά και αφαιρετική. Ποίηση που γράφεται με εικόνες που τις βλέπεις να σχηματίζονται μπροστά σου, να στέκουν για λίγο και μετά να χάνονται. Η  νοηματική γλώσσα έχει τεράστιες δυνατότητες.Είναι ένα ολόκληρο σύμπαν, ένας κόσμος ανοιχτός.Το μόνο που ζητάει από τους άλλους είναι  που  να ανοίξουν τις χορταριασμένες  καρδιές τους  και να ακούσουν  τα σήματα που στέλνει

       Στις μέρες μας που οι λέξεις έγιναν  επιθετικές , που άδειασαν από περιεχόμενο, η νοηματική γλώσσα μας θυμίζει την ευγένεια του σώματος όταν αναλαμβάνει την ευθύνη να μιλήσει για την ψυχή. Για τα αισθήματα που φιλοξενεί.

     Χρειαζόταν ένα απλό γεγονός για να αποκαλύψω τη μαγεία της νοηματικής γλώσσας.Για να συνειδητοποιήσω αυτό που μηχανικά αναμασάω κι εγώ, ότι δηλαδή το πανεπιστήμιο είναι κι αυτό που δε φαίνεται. Το έργο που γίνεται με δυσκολία.Σαν τη δασκάλα που έκανε το κυλικείο αίθουσα ξεπερνώντας τις δυσκολίες.Η ποίηση φυτρώνει παντού.Όσο πιο χαμηλόφωνη είναι τόσο πιο μαγευτική γίνεται.  

Ο Γ.Πάππας στον ΑΛΤΕΡ για τα γραφεία συνοικεσίων

ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:Ελευθέρια και Ελευθερία

  Ο Μάης εθιμικά είναι για τη Θράκη ο μήνας της μνήμης . Είναι μια ευκαιρία να τιμήσουν οι Θρακιώτες τους μακρόχρονους αγώνες που οδήγησαν στην απελευθέρωση και στην ένταξή τους στον εθνικό κορμό.

  Ο  Μάης , έτσι κι αλλιώς, είναι μήνας των ψυχών . Για τους Θρακιώτες είναι ο μήνας των ψυχών που θυσιάστηκαν για την εθνική υπόθεση. Τιμούν οι Θρακιώτες τη Δόμνα Βισβίζη και τους άλλους, γνωστούς και μη, που ξεπέρασαν την ατομικότητά τους και έθεσαν τη βιολογική τους ύπαρξη στην υπηρεσία της συλλογικής υπόθεσης.

  Τα Ελευθέρια, λοιπόν, είναι εκδηλώσεις όπου, πρωταρχικά,τιμούνται οι θανόντες . Ακόμη, δοξολογείται το αγαθό της Ελευθερίας . Για τους παλιότερους , τα γεγονότα αυτά έχουν και προσωπικές αναφορές. Έζησαν οι ίδιοι ως πρωταγωνιστές ή τα άκουσαν από τους προγόνους τους που τα έζησαν.

  Για τους νεότερους, όμως, τα Ελευθέρια ως δοξολογία της Ελευθερίας καταντούν ένα κενό σχήμα, το οποίο επιδεινώνεται από την τυποποιημένη, συχνά, και στατική αντιμετώπιση των εορταστικών εκδηλώσεων. Ό, τι είναι ο σκόρος για τα ρούχα, είναι η χωρίς φαντασία προσέγγιση εθνικών ή άλλων επετείων. Συχνά, ο κύριος άξονας των εκδηλώσεων είναι οι σχοινοτενείς ομιλίες, που δεν ελκύουν τους νεότερους . Κατάθεση στεφανιών, ομιλία και παρέλαση είναι απαραίτητα στοιχεία μιας εθνικο - απελευθερωτικής επετείου. Αν , όμως, είναι το βασικό πλαίσιο των εκδηλώσεων, κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν ως μια άνευρη δραστηριότητα, που δε βοηθάει στη μεταφορά χρήσιμης γνωστικής ύλης στις νεότερες γενιές. Πρόκειται για ένα απλό μνημόσυνο , χωρίς καμιά προβολή του παρελθόντος στο παρόν και αξιοποίησή του.

    Τα Ελευθέρια, λοιπόν, χρειάζονται . Στη Θράκη, μάλιστα, δεν περιορίζονται στην επετειακή ημέρα . Καλύπτουν σχεδόν 10 μέρες. Κατά καιρούς, μάλιστα, έχουν γίνει σπουδαίες εκδηλώσεις μουσικού , θεατρικού ή άλλου πολιτισμικού χαρακτήρα. Ωστόσο, οι νεότερες γενιές λείπουν . Δεν είναι στις προθέσεις μου ούτε η τεκμηρίωση αυτής της αποχής ούτε ο επιμερισμός ευθυνών.

  Η αναφορά στο θέμα αυτό αφορμάται από τις δύσκολες στιγμές που ζούμε στα Βαλκάνια αλλά και τα ποιοτικά στοιχεία της εποχής μας. Έτσι και αλλιώς, ο καιρός που ζούμε ξεθωριάζει τη μνήμη και αδυνατίζει τη διάθεση. Το δεδομένο αυτό χειροτερεύει στην περίπτωση των νέων γενιών, που βρίσκονται αρκετά μακριά από τα γεγονότα . Χρειάζονται λοιπόν τη γνώση εκείνη που θα τους βοηθήσει να φτιάξουν την προσωπική τους μνήμη και να ενταχθούν μέσω αυτής σε μια ευρύτερη συλλογική συνείδηση , η οποία έρχεται από το παρελθόν και δοκιμάζεται στο παρόν.

  Η ελευθερία ως αγαθό συλλογικό και ατομικό αποκτά αφαιρετική διάσταση στην εποχή μας. Οι νέοι δεν μπορούν - και είναι απόλυτα φυσικό αυτό - να την ψαύσουν στα τραύματα της ψυχής και του σώματός τους. Πιο πολύ την έχουν γνωρίσει ως δοκιμιακό είδος στις εισαγωγικές εξετάσεις για τα πανεπιστήμια.

  Έτσι, τα Ελευθέρια, όπως και όλες αυτού του είδους οι επετειακές εκδηλώσεις, μπορούν να συμβάλουν στην κατασκευή της μνήμης.  Ελευθέρια , λοιπόν, είναι η αναζήτηση της Ελευθερίας, η οποία κάθε φορά είναι ζητούμενο και όχι σταθερό αγαθό. Ελευθερία σημαίνει γνώση και επικοινωνία με το παρελθόν, με έναν τρόπο που μεταστοιχειώνεται σε δράση στην καθημερινότητά μας. Ελευθέρια σημαίνει τροφοδοσία της δημιουργικότητας των νέων, μ` έναν τρόπο που οδηγεί σε επανάχρηση της ιστορικής παράδοσης και κληρονομιάς

ΠΡΩΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ :Γεύσεις μιας άλλης ζωής

    Στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1990, όταν υπηρετούσα στο Παιδαγωγικό Τμήμα Νηπιαγωγών, συνεργάστηκα με την εφημερίδα της Αλεξανδρούπολης ΠΡΩΤΗ , στην οποία δημοσίευα χρονογραφήματα . Με την καινούργια στήλη θα επαναδημοσιεύσω στο ιστολόγιο τα περισσότερα από αυτά, τα οποία εκφράζουν μια σημαντική περίοδο της ζωής μου.Αρχίζω με τις ΓΕΥΣΕΙΣ ΜΙΑ ΑΛΛΗΣ ΖΩΗΣ που συνεχίζει να είναι πάντα επίκαιρο.

  Ζούμε στην εποχή του γρήγορου φαγητού, του προετοιμασμένου. Οι πόλεις έχουν γεμίσει από  μαγαζιά που σερβίρουν στο πόδι τους πελάτες τους. Είναι ένας τρόπος ζωής που εισέβαλε τελευταία στη δίαιτά  μας. Ιδίως για τη νεολαία, η ανατροπή του διαιτητικού προτύπου έχει επηρεάσει σημαντικά όχι μόνο το στρώσιμο του καθημερινού τραπεζιού στα νεοελληνικά σπίτια αλλά έχει και παρενέργειες στην αισθητική και την υγεία των Ελληνόπουλων. Οι ειδικοί μιλάνε για νέους με περιττά κιλά που δημιουργούν πάσης φύσεως ιατρικά προβλήματα. Από την άλλη μεριά φαγητά και συνταγές του παρελθόντος παραμερίστηκαν ως αντιβαίνοντα στα νέα πολιτισμικά πρότυπα. Έτσι, το τραπέζι του νεοελληνικού νοικοκυριού έχει χάσει τα χαρακτηριστικά του γνωρίσματα. Πίτσες και προψημένες πατάτες, προπαρασκευασμένα φαγητά και εδέσματα της νέας διατροφικής συνήθειας, της ταχυφαγίας, έχουν εκτοπίσει τη φασουλάδα και τη φακή, καθώς και άλλες συνταγές και υλικά που τάισαν γενιές ολόκληρες.

  Τελευταία όμως, παρατηρείται επιστροφή στις παλιές συνταγές. Τα μέσα ενημέρωσης μιλάνε για τη μεσογειακή δίαιτα. Δεν πρόκειται για μια μόδα, ή δεν είναι μόνο μόδα. Πρόκειται για ουσιαστική ανάγκη του ανθρώπου να επιστρέψει σε πιο υγιεινές διατροφικές συνήθειες. Ακόμη, είναι η ανάγκη να μη χάσει την επαφή με το πολιτισμικό του παρελθόν αλλά και η πίστη ότι μια τέτοια διατροφή υποστηρίζει και ενισχύει μορφές οικονομίας που αντιμετωπίζουν την προοπτική της εξαφάνισης.

  Όλες αυτές οι παράμετροι επιβάλλουν την επιστροφή σε παλιότερα διατροφικά πρότυπα. Σ` αυτή την προοπτική ανήκει και η βραδιά που οργάνωσε το Κέντρο Λαϊκών Δρωμένων στην Κομοτηνή. Το αποτέλεσμα ήταν αρκούντως ενθαρρυντικό. Οι καλεσμένοι γνώρισαν γεύσεις άγνωστες. Οι συνταγές αυτές δεν είναι μακριά. Δεν είναι δύσκολο να τις βρει κανείς. Αρκεί να απλώσει το χέρι του, να ρωτήσει τη γειτόνισσα , ή να πλησιάσει τη γιαγιά του.

  Ήταν μια βραδιά αυτογνωσίας για όλους αλλά και μια στάση υποστηρικτική της ποικιλίας, της διαφοράς, τελικά της γεύσης. Δεν ήταν μόνο πρόσκληση σε φαγητό αλλά και μια περιήγηση σε πολιτισμικές ομάδες, σε οικονομικές ιδιαιτερότητες, στο γεωγραφικό χώρο. Ήταν ένα ταξίδι σε ονόματα άγνωστα. Κάθε φαγητό φέρει μαζί του την ιστορία της περιοχής του και τα στοιχεία της ομάδας. Είναι ακόμη το όνομα του φαγητού ένα ίχνος, ένα αποτύπωμα που οδηγεί σε διατροφικά δάνεια και σε αλληλεπιδράσεις.

  ΟΙ γεύσεις αποτελούν μια χειροπιαστή απόδειξη για το πώς μπορεί το παρελθόν να γίνει παρόν με τρόπο ενεργό και όχι ως μουσειακό είδος. Το φαγητό είναι μια σπουδαία διαδικασία για τον άνθρωπο. Η βίαιη αστικοποίηση έριξε στον καιάδα τα φαγητά του παρελθόντος. Γρήγορα όμως, οι άνθρωποι κατάλαβαν ότι τα διατροφικά πρότυπα της νέας εποχής υπονομεύουν την υγεία τους. Γι ` αυτό κήρυξαν την επιστροφή σε παλιές διαιτητικές συνήθειες.

  Είναι αναγκαία, ωστόσο, μια διατροφική διαπαιδαγώγηση. Κάποιες συνταγές μπορούν  - και πρέπει- να φτάσουν όχι μόνο στα σπίτια αλλά και στα καταστήματα. Η Θράκη διαθέτει πλούτο διαφορετικών συνταγών. Είναι κρίμα να χαθούν. Ο καθένας μας ας κρατήσει την παράδοση της οικογενείας του. Συλλογικά, ας ενεργοποιηθούμε με τη διοργάνωση ανάλογων βραδιών ή με τη διάδοση των συνταγών.

 

Άρθρο στο Journal of American Folklore

"May the Devil Take Your Head and Brain": The Curses of Karpathos, Greece, Social Counterstructures, and the Management of Social Relations,Evangelos Avdikos, Journal of American Folklore Volume 124( 492) 2011, pp. 88-117.

summary: This article examines the nature of curses and their function by using specific ethnographic examples from the Greek island of Karpathos. In addition, curses are discussed as an interesting means of studying local worldview. Every society's main care is to safeguard its cultural capital, perceptions, and social relations as well as its daily and ritual behaviors, which guarantee its cohesion and facilitate its reproduction.

Για περισσότερα επισκεφτείτε τον ιστότοπο του περιοδικού http://www.afsnet.org/