Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου 2020

Η Κλεοπάτρα και η Ναυμαχία του Ακτίου, 2 Σεπτεμβρίου 31π.χ.


 

 Ο Σπυρίδων αδιαφόρησε για την ερώτηση. Ο παππούς πέθανε με την ανεκπλήρωτη επιθυμία να επιστρέψει στην Πρέβεζα για μια ακόμη φορά. Ήταν άνθρωπος που τον μάγευε η ηρεμία, δεν μπορεί, πίστευε πως στον Αμβρακικό ζει το πνεύμα της Κλεοπάτρας, που αναζητεί ακόμη τον λόγο της ήττας της από τον Οκταβιανό στη ναυμαχία του Ακτίου. Δεν μπορεί να συμβιβαστεί ακόμη μ’ αυτό που της συνέβη, που την πλήγωσε ένας άντρας, που δεν μπόρεσε ξελογιάσει τον άνθρωπο που αν τον νικούσε θα γινόταν η πρώτη γυναίκα κοσμοκράτειρα. Η θάλασσα, έλεγε ο παππούς, νιώθει ένοχη που δεν βοήθησε την Κλεοπάτρα στη ναυμαχία με τον Οκταβιανό, κι από τότε προσπαθεί να την καλοπιάνει, ιδιαίτερα όταν θυμάται τη συντριβή του στόλου της και το ναυάγιο του ονείρου της να γίνει η κυρά του κόσμου της εποχής της.

Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2020

Ευάγγελος Αυδίκος, Τα μαθηματικά της πολιτικής, 1 Σεπτεμβρίου 2020

                    

Τελευταία ημέρα του Αυγούστου χθες. Επιστροφή στην προτελευταία σελίδα της εφημερίδας. Την ώρα λοιπόν που άνοιξα το αρχείο για να γράψω, η συμβία μου απάντησε στην ισχυρή πίεσή μου να δοκιμάσει τα νερά του Ιονίου. Δεκαετίες τώρα περιορίζεται σε οπτική σχέση με τη θάλασσα. Εχω κάνει σαράντα μπάνια, μου απάντησε. Παρέκαμψε την απορία μου ισχυριζόμενη πως έχει κοντά τον ενάμιση μήνα μπάνια, αφού ο ίδιος κοντεύω τους τρεις μήνες.

Ουδέποτε είχα αμφιβολία για την άριστη σχέση της με τα μαθηματικά. Αν δε οι ποικιλώνυμοι λογαριασμοί και οικιακοί προγραμματισμοί ανέμεναν την αρσενική παρέμβαση, τότε θα είχαν βουλιάξει στην ατυχή πρόβλεψη και τη δημιουργική λογιστική, ομοιάζοντας με τον πολύπαθο προϋπολογισμό του ελληνικού κράτους. Ο χιουμοριστικός σχολιασμός συνέβαλε στην απεμπλοκή της από την πίεση, ωστόσο δεν αποκατέστησε την πραγματικότητα.

Αυτό το κλίμα είναι διάχυτο στον δημόσιο λόγο τον τελευταίο καιρό. Εχουν επιστρατευτεί στερεοτυπικά σχήματα λογικής, ατεκμηρίωτα, που έρχονται από το γνωστό ανέκδοτο για τη σχέση του μπουζουκιού ως οργάνου και του χωροφύλακα. Ομως, στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει μια γενική παραδοχή σ’ όσους συμμετέχουν στην εξιστόρηση του ανεκδότου. Γνωρίζουν και αποδέχονται, χάριν παιγνίου, ότι το συμπέρασμα (ο χωροφύλακας είναι μπουζούκι) παραβιάζει κάθε νόμο λογικής. Ολοι και όλες έχουν συνείδηση πως η κατάληξη είναι προϊόν μορφολογικών αναλογιών που δεν λαμβάνουν υπόψη το ουσιαστικό περιεχόμενο των λέξεων.

Θα ανέμενε κάποιος πως η δημιουργική λογιστική θα είχε την ίδια αντιμετώπιση. Ωστόσο, τα μαθηματικά αποκτούν μια υποκειμενική διάσταση, μόλο που οι αριθμοί έχουν αντικειμενική ύπαρξη. Οταν όμως μεταφέρονται στην οικονομία, τότε χρησιμοποιούνται ποικιλοτρόπως, όχι για να υπηρετήσουν την αλήθεια, αλλά για να υποστηρίξουν τις προθέσεις των διαχειριστών. Πολλάκις αυτά τα χρόνια παρακολουθήσαμε τα δόλια μαθηματικά να σκώπτουν την πραγματικότητα. Το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι η κορύφωση εκδήλωσης μιας τέτοιας αλλοτρίωσης των αριθμών. Συμποσούνται οι πολλοί φτωχοί με τους πλούσιους και έτσι βιάζεται η αδυσώπητη κοινωνική πραγματικότητα.

Είναι τα μαθηματικά της πολιτικής. Τα είδαμε να χρησιμοποιούνται πρόσφατα με αφορμή τον προγραμματισμό της νέας σχολικής χρονιάς και τον αριθμό των μαθητών/τριών σε κάθε αίθουσα. Αντί η συζήτηση να γίνεται με εστίαση στη δημόσια υγεία και τη δυνατότητα άντλησης πόρων για την αντιμετώπισή της, όπου κάθε επιχείρημα θα ήταν καλοδεχούμενο, επιστρατεύονται τα μαθηματικά της πολιτικής.

Τα μαθηματικά γίνονται σαν τον φούρνο του Χότζα. Τα μεταχειριζόμαστε για να υποστηρίξουν τη θέση μας, όχι για να δοθεί λύση σε υπαρκτό ζήτημα. Και τότε ο φούρνος του Χότζα έτεκεν τον μέσο όρο και τον βιασμό της λογικής. Το χειρότερο απ’ όλα συμβαίνει την ώρα που ο επιστήμονας θέτει την επιστημονική του γνώση στην υπηρεσία της σκοπιμότητας.

 

Οι χαμένοι βόστρυχοι της δημοσιογραφίας ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ ΑΥΔΙΚΟΥ *, εφημ. Πελοπόννησος, 1/09/2020 [14:09]

 


Οι χαμένοι βόστρυχοι της δημοσιογραφίας



Η κατάσταση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έγινε αντιφατική αλλά και προβληματική. Συχνά οι πολίτες αλλά και οι πολιτικοί πέφτουν θύματα μιας παραπληροφόρησης ή εκφοράς ενός χυδαίου λόγου, που κινείται πέραν κάποιων ορίων. Θεωρούσαμε δε πως ο αντίλογος σ' αυτή τη ρυπαρογραφία ήταν οι εφημερίδες, οι σοβαρές. Αυτές που μπορεί να έκαναν σφοδρή πολιτική κριτική αλλά δεν υπερέβαιναν τα εσκαμμένα.
Τελευταία αρχίζει να αμφισβητείται κι αυτή η ιδιότητα, της τήρησης δηλαδή ενός λόγου που θα αποδέχεται την ευπρέπεια. Ίσως να νιώθουν οι εφημερίδες την ασφυκτική πίεση του ηλεκτρονικού λόγου, που τους δημιουργεί προβλήματα επιβίωσης. Ίσως να λείπουν οι παλιοί εφημεράδες, που είχαν αρχές. Ίσως κάποιοι νεότεροι δημοσιογράφοι έχουν εγκολπωθεί την αντίληψη πως το παν είναι η επιτυχία. Με οποιονδήποτε τρόπο κι έρθει. Ακόμη και με δολοφονία χαρακτήρων. Με διασυρμό προσωπικοτήτων, με κρέμασμα στα μανταλάκια της προσωπικής τους ζωής.
Πρόσφατο κρούσμα μιας τέτοιας αντίληψης είναι ό,τι συνέβη με τον κ. Στέφανο Κασιμάτη και το άρθρο του στην εφημερίδα Καθημερινή. Αναφαίρετο - επιβαλλόμενο - δικαίωμά του είναι να ασκεί σκληρή κριτική σε πρόσωπα και κόμματα. Για τις απόψεις και τα έργα τους. Αποτελεί συστατικό στοιχεία ενός εύδρομου δημοκρατικού πολιτεύματος.
Ο συγκεκριμένος δημοσιογράφος, ωστόσο, δεν εστίασε στην κριτική των απόψεων του κ. Κατρούγκαλου. Τις παρέκαμψε επιδιδόμενος σε σαρκαστική περιγραφή της κεφαλής του πρώην υπουργού επισημαίνοντας τις αλλαγές που έλαβαν χώρα με την απώλεια των βοστρύχων του. Δεν είναι η πρώτη φορά που διολισθαίνει σε τέτοιας κατηγορίας πικρόχολα σχόλια. Γι' αυτό και η αιτηθείσα συγγνώμη δεν έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Μου θυμίζει τις αλήστου μνήμης αυτοκριτικές και εξομολογήσεις, που δεν αποτρέπουν την επανάληψή τους. Αντίθετα, τις ενισχύουν, ιδίως η παθητική αντιμετώπισή τους.
Δεν γνωρίζω αν ο δημοσιογράφος έχει κατανοήσει το μέγεθος του ατοπήματος. Επικαλείται άγνοια για το πρόβλημα υγείας του θύματός του. Κι αυτή η δικαιολογία τον εκθέτει ακόμη περισσότερο. Πέρα από το αυτονόητο, ότι η δημοσιογραφική πιάτσα γνωρίζει τα πάντα, του διαφεύγει το ουσιαστικότερο. Η δημοκρατία τραυματίζεται επικίνδυνα όταν αναδεικνύει το σώμα του πολιτικού και όχι τη σκέψη του. Την κρεβατοκάμαρα και όχι τα επιχειρήματα.
Και ασφαλώς ευθύνη έχει και η εφημερίδα. Και ο αρμόδιος αρχισυντάκτης. Μακάρι η εφημερίδα να κρατήσει την υπόσχεσή της, να μην ξανασυμβεί τέτοιο περιστατικό.
Ο γκρεμός είναι μπροστά μας. Η δημοσιογραφία η παλιά χάνει τους παλιούς βοστρύχους της, για τους οποίους επαιρόταν.


* Ο Ευάγγελος Αυδίκος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θ