Κώστα Κρυστάλλη, Το Πάσχα στον Πίνδο

Όλο το χειμώνα ο Πίνδος μένει βουβός , ήσυχος, δεν ακούγεται καθόλου. Νομίζει κανείς πως κοιμάται κάτω απ’ το παχύ κάτασπρο πάπλωμα των χιονιών, βυθισμένος σ’ έναν ύπνο ολοκλήρων μηνών.     Οι κάτοικοι των χωριών , που οι μισοί απ’ αυτούς είναι τσοπάνηδες, κατεβαίνουν τότε μαζί με τις οικογένειές τους στα χειμαδιά. Απ΄όσους μένουν εκεί, οι άντρες πειδή δεν έχουν καμιά δουλειά πάνω στις άγονες κορυφές του, ξενητεύονται σε χώρες μακρινές, για να εξοικονομήσουν τα αναγκαία της ζωής.     Μένουν εκεί μερικοί γείτονες, απόστρατοι της βιοτικής πάλης, που ταράσσουν με τις πολύλογες συζητήσεις των τη μονότονη ερημιά των μεσοχωριών και τη σιγαλιά των χαγιατιών της εκκλησιάς καθώς και αρκετές γυναίκες και κοπέλες.    Αυτές κάθονται κλεισμένες μέσ’ στα σπίτιια τους, γνέθουν τα μάλλινα υφάσματά τους, λένε τη νύχτα παραμύθια γύρω απ’ τη φωτιά και στον ύπνο τους ονειρεύονται το γυρισμό των καλών τους.    - Ώσπου έρχεται η άνοιξη. Ώσπου πλησιάζει το Πάσχα, η χαριτωμένη Λαμπρή….      Τότε παύουν οι μπόρες κι οι κακοκαιριές.` Ο` ουρανός  αλαφρώνεται απ’ τα πυκνά  σύγνεφα και το πλάτος του  ανοίγεται καθαρό, καταγάλανο. Ο ήλιος ανατέλλει στον ορίζοντα θερμός και ζωογόνος.Λυώνουν τα χιόνια στα χαμηλώματα του Πίνδου και τα νερά σχηματίζουν μεγάλα, θολά κι ορμητικά ρέματα.     Στα σπλάχνα της γης ξυπνά το μικρό χόρτο και φουντώνει το λουλουδάκι από τα ζεστά του ήλιου φιλιά. Μόνον οι κορυφές λαμποκοπούν ακόμη κατάλευκες και παγωμένες.      Τότε αρχίζει να ξυπνά κι ο Πίνδος. Η καρδιά του πυρώνεται και ξεπαγών’ η φωνή του. Οι γέροντες των χωριών του κατεβαίνουν συχνότερα στα μεσοχώρια και στα χαγιάτια των εκκλησιών, τα πρόσωπά τους παίρνουν φαιδρή όψη κι οι συζητήσεις των ζωηρότερο ύφος.      Οι γυναίκες κι οι κοπέλλες οι ερωτιάρικες δεν κλείνουν πια ορμητικά τα παράθυρα και τις πόρτες των σπιτιών. Παρατούν κάπου κάπου το μελαγχολικό αργαλειό και πιάνουν τάνοιχτά λιακωτά , με τη ρόκα στη μασχάλη και με το τραγούδι στα χείλη τους, το τραγούδι της ελπίδας, του γυρισμού των ξενιτεμένων τους.    Κι αυτοί , αφού γεμίσουν τα λερωμένα τους πορτοκάλια με παράδες, αφήνουν πια την ξενητιά και ξεκινάνε για την πατρίδα τους, για το σπίτι τους, για τον Πίνδο.         -Μέρες Λαμπριάτικες…θα γυρίσω τώρα στον τόπο μου, λέει χαρούμενο κάθε ξενητεμένο παιδί του Πίνδου

"Η Μεγάλη Παρασκευή του 1944 ήταν η 'μαύρη Παρασκευή' για την Κρυοπηγή Πρεβέζης 14 Απριλίου 1944.

Κρυοπηγή Πρεβέζης: Πως οι Ναζί έκαψαν το χωριό τη Μεγάλη Παρασκευή του 1944

            

Μοιρολόγια και θρήνοι σε κάθε γειτονιά. Οι καμπάνες χτυπούσαν πένθιμα για τους αδικοχαμένους και όχι μόνο για τον Χριστό...Με αυτά τα λόγια, ο πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Κρυοπηγής (Πρέβεζας) Βαγγέλης Τσούτσης είχε αφηγηθεί το 2013 στο Αθηναικό Πρακτορείο πώς η εκτέλεση, από τους Γερμανούς, 23 κατοίκων του χωριού, τη Μεγάλη Παρασκευή του 1944 σημάδεψε τη μικρή κοινωνία, η οποία επί πολλά χρόνια τώρα  βιώνει την ιδιαίτερη αυτή ημέρα της Ορθοδοξίας ακόμη πιο μελαγχολικά επικαιροποιώντας, παράλληλα, τα αίτημά της να χαρακτηριστεί το χωριό "μαρτυρικό".

ΓΙατί εισέβαλαν οι Γερμανοί στο χωριό

"Το χωριό ανταποκρίθηκε στο πρόσταγμα της ιστορίας και συμμετείχε στην Αντίσταση εναντίον των κατακτητών. Στην Κρυοπηγή υπήρχε ένοπλο τμήμα του ΕΛΑΣ που υπαγόταν σε Σύνταγμα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Οι Γερμανοί το πληροφορήθηκαν και άρχισαν τις αιφνιδιαστικές εμφανίσεις στο χωριό" αναφέρει ο κ. Τσούτσης.

"Ένα πρωί του Μάρτη, οι Γερμανοί εισέβαλαν στο χωριό. Οι κάτοικοι θεώρησαν πως και αυτή τη φορά είχαν έρθει για εκφοβισμό και για να λεηλατήσουν, να κάνουν πλιάτσικο στις αποθήκες με τις προμήθειες, να αρπάξουν τρόφιμα και ζώα. Όμως, ο γερμανικός στρατός εγκαταστάθηκε στην Κρυοπηγή. Αμέσως άρχισαν τις έρευνες για να εντοπίσουν αντάρτες και πυρομαχικά" προσθέτει.

Σύμφωνα με μαρτυρίες ηλικιωμένων, ένα μικρό τραπέζι στο Δημοτικό Σχολείο που έγραφε ΕΑΜ τους εξόργισε. Έκαψαν δύο σπίτια και συνέλαβαν 28 άνδρες, από 18 έως 50 ετών. Τους οδήγησαν αρχικά στην Πρέβεζα, στη συνέχεια τους μετέφεραν στο Αγρίνιο, όπου ήταν το αρχηγείο των κατοχικών δυνάμεων στην Δυτική Ελλάδα. Εκεί, τους κράτησαν φυλακισμένους για έναν μήνα. Τη Μεγάλη Παρασκευή του 1944 τους εκτέλεσαν, μαζί με άλλους 120 πατριώτες, στη θέση Αγία Τριάδα, ενώ κρέμασαν άλλους τρεις στην πλατεία του Αγρινίου. Οι πέντε από τους 28 συλληφθέντες γλίτωσαν γιατί είχαν μεταφερθεί βαριά ασθενείς σε νοσοκομείο.

Ο λόγος, όπως είχε διηγηθεί ο κ. Τσούτσης, ήταν το σαμποτάζ εναντίον των Γερμανών, στη σιδηροδρομική γραμμή στο Κρυονέρι - Αγρίνιο. Η εντολή που ακολούθησε ήταν, για κάθε νεκρό Γερμανό, να εκτελούνται 10 Έλληνες. Οι μνήμες των ηλικιωμένων στο χωριό παραμένουν ζωντανές. Ήταν 3 τα ξημερώματα της Μεγάλης Παρασκευής του ʼ44, όταν στο χωριό έφτασε το θλιβερό νέο. Οι 23 συγχωριανοί τους, που είχαν συλληφθεί από τον στρατό κατοχής, εκτελέστηκαν στην Αγία Μαρίνα Αγρινίου.

Τη μνήμη των Κρυοπηγητών, που εκτελέσθηκαν στο Αγρίνιο, τιμά ο Δήμος της Πρέβεζας και φέτος, τη Μεγάλη Παρασκευή, στις 11 το πρωί, στο μνημείο εκτελεσθέντων στο χωριό, όπου θα τελεστεί, το καθιερωμένο επίσημο μνημόσυνο. Τα οστά αρκετών εκ των εκτελεσθέντων μεταφέρθηκαν το 1981 στην Κρυοπηγή, από το Αγρίνιο.

Η ελπίδα των κατοίκων και των φορέων στην Κρυοπηγή είναι ότι, κάποια στιγμή θα εισακουστεί το αίτημα για ανακήρυξη του χωριού τους σε "Μαρτυρική Κοινότητα".

"Θαρρεί κανείς πως ακούει ακόμη και σήμερα τις σπαρακτικές φωνές στα δρομάκια της Κρυοπηγής ... Η ζωή δεν μετριέται με αριθμούς. Δεν είναι μόν

Η ΚΥΡΑ ΦΡΟΣΥΝΗ

Η ΖΩΣΙΜΑΙΑ ΣΧΟΛΗ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Η Πρέβεζα του Ιονίου και του κάστρου του Παντοκράτορα

Στην Αλεξανδρούπολη για τον Δημήτρη Βραχιόλογλου

η μοναξιά στην κορονοεποχή